ഉപനിഷത്തുകൾ · Bṛhadāraṇyaka 4.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Bṛhadāraṇyaka 4.2.1
जनको ह वैदेहः कूर्चादुपावसर्पन्नुवाच नमस्तेऽस्तु याज्ञवल्क्य ।
अनु मा शाधीति ।
स होवाच यथा वै सम्राण्महान्तमध्वानमेष्यन् रथं वा नावं वा समाददीतैवमेवैताभिरुपनिषद्भिः समाहितात्मासि ।
एवं वृन्दारक आढ्यः सन्नधीतवेद उक्तोपनिषत्क इतो विमुच्यमानः क्व गमिष्यसीति ।
नाहं तद्भगवन् वेद यत्र गमिष्यामीति ।
अथ वै तेऽहं तद्वक्ष्यामि यत्र गमिष्यसीति ।
ब्रवीतु भगवानिति ॥ ४.२.१ ॥
ജനകൻ വൈദേഹൻ ആസനത്തിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റ് അടുത്തുവന്ന് പറഞ്ഞു: യാജ്ഞവൽക്യാ, നമസ്കാരം. എന്നെ ഉപദേശിക്കൂ. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: ഒരു ചക്രവർത്തി ദീർഘയാത്ര പോകാനിരിക്കെ രഥമോ തോണിയോ എടുക്കുന്നതുപോലെ, ഈ ഉപനിഷത്തുകളാൽ നീ സമാഹിതാത്മാവായിരിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ നീ ശ്രേഷ്ഠനും സമ്പന്നനും വേദം പഠിച്ചവനും ഉപനിഷത്തുകൾ അറിഞ്ഞവനുമായിരിക്കെ, ഇവിടെനിന്ന് വിമുക്തനായാൽ എവിടേക്ക് പോകും? ഭഗവാനേ, ഞാൻ എവിടേക്ക് പോകുമെന്ന് എനിക്കറിയില്ല. എന്നാൽ നീ എവിടേക്ക് പോകുമെന്ന് ഞാൻ നിന്നോട് പറയാം. ഭഗവാൻ പറയട്ടെ.
Bṛhadāraṇyaka 4.2.2
इन्धो ह वै नामैष योऽयं दक्षिणेऽक्षन् पुरुषः ।
तं वा एतमिन्धं सन्तमिन्द्र इत्याचक्षते परोक्षेणैव ।
परोक्षप्रिया इव हि देवाः प्रत्यक्षद्विषः ॥ ४.२.२ ॥
വലത്തെ കണ്ണിലുള്ള ഈ പുരുഷന് ഇന്ധൻ എന്നാണ് പേര്. ആ ഇന്ധനെത്തന്നെ പരോക്ഷമായി ഇന്ദ്രൻ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. കാരണം ദേവന്മാർ പരോക്ഷത്തെ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നവരും പ്രത്യക്ഷത്തെ വെറുക്കുന്നവരുമെന്നപോലെയാണ്.
Bṛhadāraṇyaka 4.2.3
अथैतद्वामेऽक्षणि पुरुषरूपमेषास्य पत्नी विराट् ।
तयोरेष संस्तावो य एषोऽन्तर्हृदय आकाशः ।
अथैनयोरेतदन्नं य एषोऽन्तर्हृदये लोहितपिण्डः ।
अथैनयोरेतत्प्रावरणं यदेतदन्तर्हृदये जालकमिव ।
अथैनयोरेषा सृतिः संचरणी यैषा हृदयादूर्ध्वा नाड्युच्चरति ।
यथा केशः सहस्रधा भिन्न एवमस्यैता हिता नाम नाड्योऽन्तर्हृदये प्रतिष्ठिता भवन्ति ।
एताभिर्वा एतदास्रवदास्रवति ।
तस्मादेष प्रविविक्ताहारतर इव भवत्यस्माच्छारीरादात्मनः ॥ ४.२.३ ॥
അപ്പോൾ ഇവന്റെ ഇടത് കണ്ണിലുള്ള പുരുഷ-രൂപം തന്നെയാണ് ഇവന്റെ ഭാര്യ വിരാട്. ഇവർ ഇരുവരുടെയും സംഗമസ്ഥാനം ഹൃദയത്തിനുള്ളിലെ ആകാശമാണ്. ഇവർ ഇരുവരുടെയും ആഹാരം ഹൃദയത്തിനുള്ളിലെ ചുവന്ന പിണ്ഡമാണ്. ഇവർ ഇരുവരുടെയും ആവരണം ഹൃദയത്തിനുള്ളിലെ വലപോലെയുള്ളതാണ്. ഇവർ ഇരുവരുടെയും സഞ്ചാരമാർഗം ഹൃദയത്തിൽ നിന്ന് മുകളിലേക്ക് ഉയരുന്ന നാഡിയാണ്. മുടി ആയിരം ഭാഗങ്ങളായി പിളർന്നിരിക്കുന്നതുപോലെ, ഇവന്റെ 'ഹിതാ' എന്ന നാഡികൾ ഹൃദയത്തിനുള്ളിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഇവയിലൂടെയാണ് ഇത് ഒഴുകുന്നത്. അതുകൊണ്ട് ഈ ശാരീര ആത്മാവിൽനിന്ന് അവൻ കൂടുതൽ മിതമായി ആഹരിക്കുന്നവനെപ്പോലെയാകുന്നു.
Bṛhadāraṇyaka 4.2.4
तस्य प्राची दिक्प्राञ्चः प्राणाः ।
दक्षिणा दिग्दक्षिणे प्राणाः ।
प्रतीची दिक्प्रत्यञ्चः प्राणाः ।
उदीची दिगुदञ्चः प्राणाः ।
ऊर्ध्वा दिगूर्ध्वाः प्राणाः ।
अवाची दिगवाञ्चः प्राणाः ।
सर्वा दिशः सर्वे प्राणाः ।
स एष नेति नेत्यात्मा ।
अगृह्यो न हि गृह्यते ।
अशीर्यो न हि शीर्यते ।
असङ्गो न हि सज्यते ।
असितो न व्यथते ।
न रिष्यति ।
अभयं वै जनक प्राप्तोऽसीति होवाच याज्ञवल्क्यः ।
स होवाच जनको वैदेहोऽभयं त्वा गच्छताद्याज्ञवल्क्य यो नो भगवन्नभयं वेदयसे ।
नमस्तेऽस्तु ।
इमे विदेहा अयमहमस्मीति ॥ ४.२.४ ॥
അവന് കിഴക്കുദിക്ക് മുന്നോട്ടു പോകുന്ന പ്രാണന്മാർ. തെക്കുദിക്ക് തെക്കേ പ്രാണന്മാർ. പടിഞ്ഞാറുദിക്ക് പിന്നോട്ടു മടങ്ങുന്ന പ്രാണന്മാർ. വടക്കുദിക്ക് മുകളിലേക്കു കയറുന്ന പ്രാണന്മാർ. ഊർധ്വദിക്ക് മുകളിലേക്കുള്ള പ്രാണന്മാർ. അവാചീദിക്ക് താഴേക്കുള്ള പ്രാണന്മാർ. എല്ലാ ദിക്കുകളും എല്ലാ പ്രാണന്മാരും അവൻതന്നെ. അവൻ ഈ ആത്മാവ് 'നേതി നേതി'. ഗ്രഹിക്കപ്പെടാത്തവൻ, കാരണം അവൻ ഗ്രഹിക്കപ്പെടുന്നില്ല. നശിക്കാത്തവൻ, കാരണം അവൻ നശിക്കുന്നില്ല. അസംഗൻ, കാരണം അവൻ ഒന്നിലും പറ്റിച്ചേരുന്നില്ല. ബന്ധിതനല്ലാത്തവൻ, അതിനാൽ വേദനിക്കുന്നില്ല, നശിക്കുന്നുമില്ല. ജനകാ, നീ അഭയം പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു എന്ന് യാജ്ഞവൽക്യൻ പറഞ്ഞു. അപ്പോൾ വൈദേഹ ജനകൻ പറഞ്ഞു: യാജ്ഞവൽക്യാ, ഇന്ന് ഞങ്ങൾക്ക് അഭയം അറിയിക്കുന്ന നിനക്കും അഭയം ലഭിക്കട്ടെ. നിനക്കു നമസ്കാരം. ഇതാ വിദേഹർ, ഞാൻ ഇതാ.