Upaniṣads · Maitrāyaṇī 4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Maitrāyaṇī 4.1
तृतीयः प्रपाठकः ॥
ते ह खल्वथोर्ध्वरेतसोऽतिविस्मिता अतिसमेत्योचुर्भगवन्नमस्ते त्वं नः शाधि त्वमस्माकं गतिरन्या न विद्यत इत्यस्य कोऽतिथिर्भूतात्मनो येनेदं हित्वामन्येव सायुज्यमुपैति तान्होवाच ॥ ४.१ ॥
Tercera lección. Aquellos ascetas de semen ascendente, grandemente asombrados, se acercaron y dijeron: Venerable, homenaje a ti. Instrúyenos; para nosotros no hay otro refugio sino tú. ¿Quién es el huésped de este ātman elemental, por el cual, habiendo abandonado esto, alcanza la unión con otro? Entonces él les dijo.
Maitrāyaṇī 4.2
अथान्यत्राप्युक्तं महानदीषूर्मय इव निवर्तकमस्य यत्पुराकृतं समुद्रवेलेव दुर्निवार्यमस्य मृत्योरागमनं सदसत्फलमयैर्हि पाशैः पशुरिव बद्धं बन्धनस्थस्येवास्वातन्त्र्यं यमविषयस्थस्यैव बहुभयावस्थं मदिरोन्मत्त इवामोदममदिरोन्मत्तं पाप्मना गृहीत इव भ्राम्यमाणं महोरगदष्ट इव विपदृष्टं महान्धकार इव रागान्धमिन्द्रजालमिव मायामयं स्वप्नमिव मिथ्यादर्शनं कदलीगर्भ इवासारं नट इव क्षणवेषं चित्रभित्तिरिव मिथ्यामनोरममित्यथोक्तम् ॥ शब्दस्पर्शादयो येऽर्था अनर्था इव ते स्थिताः । येष्वासक्तस्तु भूतात्मा न स्मरेच्च परं पदम् ॥ ४.२ ॥
Se dice también en otro lugar: así como las olas de los grandes ríos lo hacen retroceder, así sus acciones pasadas lo hacen retroceder. Como la orilla del mar no puede ser contenida, así la llegada de la muerte es difícil de impedir para él. Está atado como un animal por lazos hechos de los frutos del bien y del mal. Como quien permanece en cautiverio, no tiene libertad. Para quien se halla en el dominio de Yama hay un estado de gran temor. Como quien está embriagado por el licor, o embriagado sin alegría ni licor, vaga atrapado por el pecado. Parece en calamidad, como mordido por una gran serpiente. Como una gran oscuridad, está cegado por la pasión. Como un truco de magia, está hecho de ilusión. Como un sueño, su visión es falsa. Como el corazón de la planta de plátano, carece de sustancia. Como un actor, toma un disfraz por un momento. Como una pared pintada, es falsamente agradable, así se dice. Sonido, tacto y los demás objetos se presentan como si fueran daños. El ātman encarnado, apegado a ellos, no recuerda el estado supremo.
Maitrāyaṇī 4.3
अयं वा व खल्वस्य प्रतिविधिर्भूतात्मनो यद्येव विद्याधिगमस्य धर्मस्यानुचरणं स्वाश्रमेष्वानुक्रमणं स्वधर्म एव सर्वं धत्ते स्तम्भशाखेवेतराण्यनेनोर्ध्वभाग्भवत्यन्यथधः पतत्येष स्वधर्माभिभूतो यो वेदेषु न स्वधर्मातिक्रमेणाश्रमी भवत्याश्रमेष्वेवावस्थितस्तपस्वी चेत्युच्यत एतदप्युक्तं नातपस्कस्यात्मध्यानेऽधिगमः कर्मशुद्धिर्वेत्येवं ह्याह ॥ तपसा प्राप्यते सत्त्वं सत्त्वात्सम्प्राप्यते मनः । मनसा प्राप्यते त्वात्मा ह्यात्मापत्त्या निवर्तत इति ॥ ४.३ ॥
Este es, en verdad, el remedio para el ātman encarnado: si uno sigue el dharma que conduce a alcanzar el conocimiento, y avanza en orden por las etapas de su propia vida, entonces su propio dharma por sí solo sostiene todo, como la rama de un pilar que sostiene lo demás. Por medio de esto uno asciende; de otro modo cae. Quien está dominado por su propio dharma en los Vedas, y quien se hace morador de las etapas de la vida sin transgredir su propio dharma, es llamado asceta establecido en las etapas de la vida. Esto también se ha dicho: para quien carece de ascetismo no hay logro en la meditación sobre el ātman, ni pureza de acción; así se dice. Por la austeridad se alcanza la pureza del ser; de la pureza del ser se alcanza plenamente la mente; por la mente se alcanza el ātman; y al alcanzar el ātman uno ya no retorna.
Maitrāyaṇī 4.4
अत्रैते श्लोका भवन्ति ॥ यथा निरिन्धनो वह्निः स्वयोनावुपशाम्यति । तथा वृत्तिक्षयाच्चित्तं स्वयोनावुपशाम्यति ॥ १ ॥
स्वयोनावुपशान्तस्य मनसः सत्यगामिनः । इन्द्रियार्थाविमूढस्यानृताः कर्मवशानुगाः ॥ २ ॥
चित्तमेव हि संसारस्तत्प्रयत्नेन शोधयेत् । यच्चित्तस्तन्मयो भवति गुह्यमेतत्सनातनम् ॥ ३ ॥
चित्तस्य हि प्रसादेन हन्ति कर्म शुभाशुभम् । प्रसन्नात्मात्मनि स्थित्वा सुखमव्ययमश्नुते ॥ ४ ॥
समासक्तं यदा चित्तं जन्तोर्विषयगोचरे । यद्येवं ब्रह्मणि स्यात्तत्को न मुच्येत बन्धनात् ॥ ५ ॥
मनो हि द्विविधं प्रोक्तं शुद्धं चाशुद्धमेव च । अशुद्धं कामसण्कल्पं शुद्धं कामविवर्जितम् ॥ ६ ॥
लयविक्षेपरहितं मनः कृत्वा सुनिश्चलम् । यदा यात्यमनीभावं तदा तत्परमं पदम् ॥ ७ ॥
तावदेव निरोद्धव्यं हृदि यावत्क्षयं गतम् । एतज्ज्ञानं च मोक्षं च शेषास्तु ग्रन्थविस्तराः ॥ ८ ॥
समाधिनिर्धूतमलस्य चेतसो निवेशितस्यात्मनि यत्सुखं लभेत् । न शक्यते वर्णयितुं गिरा तदा स्वयं तदन्तःकरणेन गृह्यते ॥ ९ ॥
अपामपोऽग्निरग्नौ वा व्योम्नि व्योम न लक्षयेत् । एवमन्तर्गतं चित्तं पुरुषः प्रतिमुच्यते ॥ १० ॥
मन एव मनुष्याणां कारणं बन्धमोक्षयोः । बन्धाय विषयासक्तं मुक्त्यै निर्विषयं स्मृतमिति ॥ ११ ॥
अथ यथेयं कौत्सायनिस्तुतिः ॥ त्वं ब्रह्मा त्वं च वै विष्णुस्त्वं रुद्रस्त्वं प्रजापतिः । त्वमग्निर्वरुणो वायुस्त्वमिन्द्रस्त्वं निशाकरः ॥ १२ ॥
त्वं मनुस्त्वं यमश्च त्वं पृथिवी त्वमथाच्युतः । स्वार्थे स्वाभाविकेऽर्थे च बहुधा तिष्ठसे दिवि ॥ १३ ॥
विश्वेश्वर नमस्तुभ्यं विश्वात्मा विश्वकर्मकृत् । विश्वभुग्विश्वमायस्त्वं विश्वक्रीडारतिः प्रभुः ॥ १४ ॥
नमः शान्तात्मने तुभ्यं नमो गुह्यतमाय च । अचिन्त्यायाप्रमेयाय अनादिनिधनाय चेति ॥ १५ ॥ ॥ ४.४ ॥
Aquí están estos versos: como un fuego sin combustible se apacigua en su propia fuente, así la mente se apacigua en su propia fuente cuando sus modificaciones han cesado. (1) Para la mente apaciguada en su propia fuente, que avanza hacia la verdad, no engañada por los objetos de los sentidos, los pensamientos falsos ya no siguen el poder de las acciones. (2) La mente misma es saṃsāra; por ello debe purificarse con esfuerzo. Lo que es la mente, eso uno llega a ser; esto es secreto y eterno. (3) Por la serenidad de la mente se destruyen las acciones buenas y malas; el yo sereno, establecido en el ātman, alcanza la felicidad imperecedera. (4) Cuando la mente de un ser vivo está profundamente apegada al campo de los objetos, si esa misma mente estuviera en brahman, ¿quién no sería liberado de la ligadura? (5) Se dice que la mente es de dos clases, pura e impura. La impura está llena de deseo e intención; la pura está libre de deseo. (6) Cuando la mente, libre de letargo y dispersión, se ha vuelto perfectamente firme y alcanza el estado de no-mente, ese es el estado supremo. (7) Debe ser contenida en el corazón solo hasta que llegue a su destrucción; esto es el conocimiento y la liberación, lo demás es extensión de textos. (8) La felicidad que la mente obtiene, purificada de impurezas por el samādhi, al fijarse en el ātman, no puede describirse con palabras; es captada por el órgano interior mismo. (9) Como el agua en el agua, el fuego en el fuego, el espacio en el espacio no se distinguen, así la persona se libera con la mente absorbida en su interior. (10) La mente es la única causa de la ligadura y la liberación de los seres humanos; la mente apegada a los objetos conduce a la ligadura, la mente libre de objetos es recordada para la liberación. (11) Ahora este es el himno de Kautsāyani: tú eres Brahmā, tú eres Viṣṇu, tú eres Rudra, tú eres Prajāpati; tú eres Agni, Varuṇa, Vāyu, tú eres Indra, tú eres la luna. (12) Tú eres Manu, tú eres Yama, tú eres la tierra, tú eres Acyuta; por tu propio fin y en tu estado natural permaneces de muchas maneras en el cielo. (13) Señor del universo, homenaje a ti; alma del universo, hacedor de la obra del universo, disfrutador del universo, de la ilusión universal, que te deleitas en el juego del universo, Señor. (14) Homenaje a ti, yo tranquilo; homenaje a ti, el más secreto; al impensable, al inmensurable, al sin principio ni fin, homenaje. (15)
Maitrāyaṇī 4.5
तमो वा इदमेकमास तत्पश्चात्परेणेरितं विषयत्वं प्रयात्येतद्वै रजसो रूपं तद्रजः खल्वीरितं विषमत्वं प्रयात्येतद्वै तमसो रूपं तत्तमः खल्वीरितं तमसः सम्प्रास्रवत्येतद्वै सत्त्वस्य रूपं तत्सत्त्वमेवेरितं तत्सत्त्वात्संप्रास्रवत्सोंऽशोऽयं यश्चेतनमात्रः प्रतिपुरुषं क्षेत्रज्ञः सण्कल्पाध्यवसायाभिमानलिण्गः प्रजापतिस्तस्य प्रोक्ता अग्र्यास्तनवो ब्रह्मा रुद्रो विष्णुरित्यथ यो ह खलु वावास्य राजसोंऽशोऽसौ स योऽयं ब्रह्माथ यो ह खलु वावास्य तामसोंऽशोऽसौ स योऽयं रुद्रोऽथ यो ह खलु वावास्य सात्विकोंऽशोऽसौ स एवं विष्णुः स वा एष एकस्त्रिधाभूतोऽष्टधैकादशधा द्वादशधापरिमितधा चोद्भूत उद्भूतत्वाद्भूतेषु चरति प्रतिष्ठा सर्वभूतानामधिपतिर्बभूवेत्यसावात्मान्तर्बहिश्चान्तर्बहिस् ह्च ॥ ४.५ ॥
Al principio solo existía tamas. Luego, impulsado por el Supremo, llegó a ser objeto de percepción; esta es la forma de rajas. Rajas, puesto en movimiento, llegó a la desigualdad; esta es la forma de tamas. Tamas, puesto en movimiento, fluyó; esta es la forma de sattva. Sattva, puesto en movimiento, fluyó. Esta porción, que en cada persona es mera conciencia, es el conocedor del campo, Prajāpati marcado por la intención, la determinación y el orgullo. Sus formas supremas se declaran Brahmā, Rudra y Viṣṇu. Su porción rajásica es este Brahmā; su porción tamásica es este Rudra; su porción sáttvica es Viṣṇu. El Uno, hecho triple, se manifestó de ocho, once, doce modos y de modos innumerables. Manifestado, se mueve entre los seres y se convirtió en sustento y señor de todos los seres. Este ātman está dentro y fuera, y también dentro-fuera.