Vedyatra वेदयात्रा
शोधा

ऋग्वेद · सूक्त 1.130

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

शब्दार्थांसह वाचा

1.130.1

एन्द्र॑ या॒ह्युप॑ नः परा॒वतो॒ नायमच्छा॑ वि॒दथा॑नीव॒ सत्प॑ति॒रस्तं॒ राजे॑व॒ सत्प॑तिः॒ हवा॑महे त्वा व॒यम् ।
प्रय॑स्वन्तः सु॒ते सचा॑ पु॒त्रासो॒ न पि॒तरं॒ वाज॑सातये॒ मंहि॑ष्ठं॒ वाज॑सातये ॥

हे इंद्रा, दुरून आमच्याकडे ये. सभांमध्ये सत्पतीप्रमाणे, घरात राजाप्रमाणे सत्पती अशा तुला आम्ही बोलावतो. सोम अभिषवात अर्पणांसह आम्ही, अन्नलाभासाठी, पुत्र पित्याला बोलावतात तसे, अत्यंत महान तुला अन्नलाभासाठी बोलावतो.

1.130.2

पिबा॒ सोम॑मिन्द्र सुवा॒नमद्रि॑भिः॒ कोशे॑न सि॒क्तम॑व॒तं न वंस॑गस्तातृषा॒णो न वंस॑गः॒ मदा॑य हर्य॒ताय॑ ते ।
तु॒विष्ट॑माय॒ धाय॑से॒ आ त्वा॑ यच्छन्तु ह॒रितो॒ न सूर्य॒महा॒ विश्वे॑व॒ सूर्य॑म् ॥

हे इंद्रा, दगडांनी पिळलेला, गाळणीने शुद्ध केलेला सोम पी; तहानलेल्याप्रमाणे पी. उल्हास आणि आनंदासाठी, हिरवे घोडे तुला अत्यंत बलवानासाठी धारण करोत, सूर्याप्रमाणे, सर्व दिवसांत सूर्याप्रमाणे.

1.130.3

अवि॑न्दद्दि॒वो निहि॑तं॒ गुहा॑ नि॒धिं वेर्न गर्भं॒ परि॑वीत॒मश्म॑नि अन॒न्ते अ॒न्तरश्म॑नि व्र॒जं व॒ज्री गवा॑मिव ।
सिषा॑स॒न्नङ्गि॑रस्तमः॒ अपा॑वृणो॒दिष॒ इन्द्रः॒ परी॑वृता॒ द्वार॒ इषः॒ परी॑वृताः ॥

स्वर्गाच्या गुहेत लपलेला खजिना त्याने शोधला; वीराच्या आत लपलेल्या गर्भाप्रमाणे; अनंत दगडात वज्रधारी इंद्राने गोठा शोधला. अंगिरसांत श्रेष्ठ इंद्राने इच्छेने बंदिस्त अन्नसाठे उघडले; इंद्राने बंदिस्त दरवाजे आणि बंदिस्त अन्न उघडले.

1.130.4

दा॒दृ॒हा॒णो वज्र॒मिन्द्रो॒ गभ॑स्त्योः॒ क्षद्मे॑व ति॒ग्ममस॑नाय॒ सं श्य॑दहि॒हत्या॑य॒ सं श्य॑त्संविव्या॒न ओज॑सा ।
शवो॑भिरिन्द्र म॒ज्मना॒ तष्टे॑व वृ॒क्षं व॒निनो॒ नि वृ॑श्चसि पर॒श्वेव॒ नि वृ॑श्चसि ॥

दोन्ही हातांत वज्र दृढ करून इंद्राने, कुऱ्हाडीप्रमाणे, तीक्ष्ण शस्त्र धारण केले; अहीचा वध करण्यास तो समर्थ झाला; ओजसाने वेढलेला तो समर्थ झाला. हे इंद्रा, तुझ्या बळाने आणि सामर्थ्याने, सुतार झाड तोडतो तसे तू वनातील झाडे तोडतोस; कुऱ्हाडीने तोडल्यासारखे तोडतोस.

1.130.5

त्वं वृथा॑ न॒द्य॑ इन्द्र॒ सर्त॒वेऽछा॑ समु॒द्रम॑सृजो॒ रथाँ॑ इव वाजय॒तो रथाँ॑ इव इ॒त ऊ॒तीर॑युञ्जत ।
स॒मा॒नमर्थ॒मक्षि॑तं धे॒नूरि॑व॒ मन॑वे वि॒श्वदो॑हसो॒ जना॑य वि॒श्वदो॑हसः ॥

हे इंद्रा, व्यर्थ नव्हे, नद्यांना वाहण्यासाठी समुद्राकडे तू सोडलेस; बलाची इच्छा करणारे रथ सोडल्यासारखे; येथून त्यांनी साहाय्यांना जुंपले. एकाच अक्षय हेतूसाठी, मनूसाठी गायींप्रमाणे, सर्व जनांसाठी सर्व दूध देणाऱ्या गायींप्रमाणे.

1.130.6

इ॒मां ते॒ वाचं॑ वसू॒यन्त॑ आ॒यवो॒ रथं॒ न धीरः॒ स्वपा॑ अतक्षिषुः सु॒म्नाय॒ त्वाम॑तक्षिषुः शु॒म्भन्तो॒ जेन्यं॑ यथा ।
वाजे॑षु विप्र वा॒जिन॒मत्य॑मिव॒ शव॑से सा॒तये॒ धना॒ विश्वा॒ धना॑नि सा॒तये॑ ॥

ही वाणी तुझ्यासाठी, धन इच्छिणाऱ्या कवींनो. बुद्धिमान, उत्तम हात असलेला रथ बनवतो तसे तुझ्या कल्याणासाठी त्यांनी ती घडवली; चमकणाऱ्या तरुणाप्रमाणे, स्पर्धांमध्ये, हे विप्रा, बलवान घोड्याप्रमाणे, बळासाठी, विजयासाठी, सर्व धने मिळवण्यासाठी.

1.130.7

भि॒नत्पुरो॑ नव॒तिमि॑न्द्र पू॒रवे॒ दिवो॑दासाय॒ महि॑ दा॒शुषे॑ नृतो॒ वज्रे॑ण दा॒शुषे॑ नृतो अतिथि॒ग्वाय॒ शम्ब॑रं ।
गि॒रेरु॒ग्रो अवा॑भरन्म॒हो धना॑नि॒ दय॑मान॒ ओज॑सा॒ विश्वा॒ धना॒न्योज॑सा ॥

हे इंद्रा, पूरूसाठी तू नव्याण्णव किल्ले फोडलेस; दिवोदास आणि दानशील अतिथिग्वासाठी, हे वीरा, वज्राने शंबराला ठार केलेस. पर्वतावरून उग्र होऊन तू महान धने खाली आणलीस; आपल्या ओजाने देत देत, आपल्या ओजाने सर्व धने मिळवलीस.

1.130.8

इन्द्रः॑ स॒मत्सु॒ यज॑मान॒मार्यं॒ प्राव॒द्विश्वे॑षु श॒तमू॑तिरा॒जिषु॒ स्व॑र्मीळ्हेष्वा॒जिषु॒ मन॑वे॒ शास॑दव्र॒तान् ।
त्वचं॑ कृ॒ष्णाम॑रन्धय॒त्दक्ष॒न्न विश्वं॑ ततृषा॒णमो॑षति॒ न्य॑र्शसा॒नमो॑षति ॥

इंद्र संग्रामांत यज्ञ करणाऱ्या श्रेष्ठाचे रक्षण करतो; शंभर रक्षणे असलेला तो सर्व युद्धांत, स्वर्मीढ युद्धांत. मनूसाठी नियम न पाळणाऱ्यांवर शासन करीत त्याने काळी त्वचा प्रकाशहीन केली; अग्नी जसा सर्व जाळतो, तसा त्याने तहानलेल्या लोभ्याला खाली जाळले.

1.130.9

सूर॑श्च॒क्रं प्र वृ॑हज्जा॒त ओज॑सा प्रपि॒त्वे वाच॑मरु॒णो मु॑षायतीशा॒न आ मु॑षायति उ॒शना॒ यत्प॑रा॒वतः॑ ।
अज॑गन्नू॒तये॑ कवे सु॒म्नानि॒ विश्वा॒ मनु॑षेव तु॒र्वणि॒रहा॒ विश्वे॑व तु॒र्वणिः॑ ॥

सूर्याचे चक्र पुढे फिरते; बळाने जन्मलेला ते पुढे नेतो; अरुण वाणी चोरतो, शासन करीत चोरतो; उशना दुरून आला तेव्हा. हे कवी, मदतीसाठी तू आमच्याकडे आलास, सर्व सुखे आणत; माणसासाठी तुर्वणीसारखा, सर्व दिवसांत तुर्वणीसारखा.

1.130.10

स नो॒ नव्ये॑भिर्वृषकर्मन्नु॒क्थैः पुरां॑ दर्तः पा॒युभिः॑ पाहि श॒ग्मैः ।
दि॒वो॒दा॒सेभि॑रिन्द्र॒ स्तवा॑नो वावृधी॒था अहो॑भिरिव॒ द्यौः ॥

त्याने आमच्यासाठी नव्या स्तोत्रांनी, हे वृषकर्म्या, हे किल्ले फोडणाऱ्या, रक्षणांनी रक्षण करावे, शुभ स्तुतींनी. दिवोदासासह, हे इंद्रा, स्तुत होऊन तू वाढावास, जसे दिवसेंदिवस आकाश वाढते.