ऋग्वेद · सूक्त 1.55
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.55.1
दि॒वश्चि॑दस्य वरि॒मा वि प॑प्रथ॒ इन्द्रं॒ न म॒ह्ना पृ॑थि॒वी च॒न प्रति॑ ।
भी॒मस्तुवि॑ष्माञ्चर्ष॒णिभ्य॑ आत॒पः शिशी॑ते॒ वज्रं॒ तेज॑से॒ न वंस॑गः ॥
त्याचा विस्तार आकाशालाही ओलांडतो; इंद्राच्या महिमेसमोर पृथ्वीही टिकू शकत नाही. भयंकर, बलवान, लोकांसाठी तापदायक असा तो आपल्या तेजासाठी वज्र धारदार करतो, तलवार धारण करणाऱ्या वीराप्रमाणे.
1.55.2
सो अ॑र्ण॒वो न न॒द्यः॑ समु॒द्रियः॒ प्रति॑ गृभ्णाति॒ विश्रि॑ता॒ वरी॑मभिः ।
इन्द्रः॒ सोम॑स्य पी॒तये॑ वृषायते स॒नात्स यु॒ध्म ओज॑सा पनस्यते ॥
तो समुद्रासारखा महासागर आहे; नद्यांना आपल्याकडे घेऊन आपल्या प्रवाहांसह पसरतो. सोम पिण्यासाठी इंद्र बलाने उसळतो; तो योद्धा आपल्या बलाने सदैव उत्साही असतो.
1.55.3
त्वं तमि॑न्द्र॒ पर्व॑तं॒ न भोज॑से म॒हो नृ॒म्णस्य॒ धर्म॑णामिरज्यसि ।
प्र वी॒र्ये॑ण दे॒वताति॑ चेकिते॒ विश्व॑स्मा उ॒ग्रः कर्म॑णे पु॒रोहि॑तः ॥
हे इंद्रा, तू त्या पर्वतासारख्या महानाला उपभोगासाठी चालवतोस; तुझ्या महान पौरुषाने आणि धर्मबलाने तू पुढे सरतोस. तुझ्या वीर्याने देवांमध्ये तू प्रकट होतोस; सर्वांसाठी उग्र होऊन कर्मासाठी तू पुरोहित आहेस.
1.55.4
स इद्वने॑ नम॒स्युभि॑र्वचस्यते॒ चारु॒ जने॑षु प्रब्रुवा॒ण इ॑न्द्रि॒यम् ।
वृषा॒ छन्दु॑र्भवति हर्य॒तो वृषा॒ क्षेमे॑ण॒ धेनां॑ म॒घवा॒ यदिन्व॑ति ॥
तो रानात नमस्कार करणाऱ्या उपासकांकडून स्तुत्य होतो; लोकांमध्ये सुंदर शब्द बोलून इंद्रिय-बल प्रकट करतो. तो वीर्यवान मार्गदर्शक होतो; पिंगट घोड्यासारखा बलवान होतो; संरक्षणासह दाता इंद्र दूध देणारी धेनू चालवतो तेव्हा तो तिला पुढे नेतो.
1.55.5
स इन्म॒हानि॑ समि॒थानि॑ म॒ज्मना॑ कृ॒णोति॑ यु॒ध्म ओज॑सा॒ जने॑भ्यः ।
अधा॑ च॒न श्रद्द॑धति॒ त्विषी॑मत॒ इन्द्रा॑य॒ वज्रं॑ नि॒घनि॑घ्नते व॒धम् ॥
तोच वीर आपल्या बलाने माणसांसाठी मोठी युद्धे करतो; तेव्हा श्रद्धाही तेजस्वीला अर्पिली जाते. इंद्रासाठी वज्र वारंवार प्रहार करते; ते मृत्यू आणि नाश घडवते.
1.55.6
स हि श्र॑व॒स्युः सद॑नानि कृ॒त्रिमा॑ क्ष्म॒या वृ॑धा॒न ओज॑सा विना॒शय॑न् ।
ज्योतीं॑षि कृ॒ण्वन्न॑वृ॒काणि॒ यज्य॒वेऽव॑ सु॒क्रतुः॒ सर्त॒वा अ॒पः सृ॑जत् ॥
तो यशस्वी आपल्या बलाने पृथ्वीवर बांधलेली निवासस्थाने वाढवतो, अंधार नष्ट करतो; आकाशातील प्रकाश निर्माण करतो, अडथळेविरहित मार्ग उघडतो, यज्ञ करणाऱ्यासाठी पाणी वाहू देतो; तो सुबुद्धीचा आहे.
1.55.7
दा॒नाय॒ मनः॑ सोमपावन्नस्तु ते अ॒र्वाञ्चा॒ हरी॑ वन्दनश्रु॒दा कृ॑धि ।
यमि॑ष्ठासः॒ सार॑थयो॒ य इ॑न्द्र ते॒ न त्वा॒ केता॒ आ द॑भ्नुवन्ति॒ भूर्ण॑यः ॥
हे सोमपायी, दानासाठी तुझे मन असो; हे स्तुती ऐकणाऱ्या, तुझे दोन घोडे आमच्याकडे वळव. हे इंद्रा, जे तुझे अत्यंत संयमी सारथी आहेत, त्यांना विवेकी लोक फसवू शकत नाहीत.
1.55.8
अप्र॑क्षितं॒ वसु॑ बिभर्षि॒ हस्त॑यो॒रषा॑ळ्हं॒ सह॑स्त॒न्वि॑ श्रु॒तो द॑धे ।
आवृ॑तासोऽव॒तासो॒ न क॒र्तृभि॑स्त॒नूषु॑ ते॒ क्रत॑व इन्द्र॒ भूर॑यः ॥
तू न संपणारे धन दोन्ही हातांत धारण करतोस; प्रसिद्ध होऊन अजेय बल शरीरात धारण केले आहेस. रक्षिलेले व सुरक्षित जसे कर्त्यांनी वेढलेले असतात, तसे हे इंद्रा, तुझ्या शरीरांमध्ये तुझी कर्मे अनेक आहेत.