Vedyatra वेदयात्रा
शोधा

ऋग्वेद · सूक्त 1.85

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

शब्दार्थांसह वाचा

1.85.1

प्र ये शुम्भ॑न्ते॒ जन॑यो॒ न सप्त॑यो॒ याम॑न्रु॒द्रस्य॑ सू॒नवः॑ सु॒दंस॑सः ।
रोद॑सी॒ हि म॒रुत॑श्चक्रि॒रे वृ॒धे मद॑न्ति वी॒रा वि॒दथे॑षु॒ घृष्व॑यः ॥

रुद्राचे उदार पुत्र मरुत् आपल्या मार्गात स्त्रियांप्रमाणे आणि सैन्यांप्रमाणे स्वतःला सजवतात. वृद्धीसाठी त्यांनी द्युलोक व पृथ्वी निर्माण केली; ते निर्भय वीर स्पर्धांत व यज्ञांत आनंदित होतात.

1.85.2

त उ॑क्षि॒तासो॑ महि॒मान॑माशत दि॒वि रु॒द्रासो॒ अधि॑ चक्रिरे॒ सदः॑ ।
अर्च॑न्तो अ॒र्कं ज॒नय॑न्त इन्द्रि॒यमधि॒ श्रियो॑ दधिरे॒ पृश्नि॑मातरः ॥

अभिषिक्त झालेल्या त्यांनी आपल्या महिमेपर्यंत पोहोचले; रुद्रांनी द्युलोकात आपले आसन रचले. स्तुती करीत, मंत्र निर्माण करीत त्यांनी बल उत्पन्न केले; ठिपक्यांच्या मातांची ती संतती ऐश्वर्य धारण करते.

1.85.3

गोमा॑तरो॒ यच्छु॒भय॑न्ते अ॒ञ्जिभि॑स्त॒नूषु॑ शु॒भ्रा द॑धिरे वि॒रुक्म॑तः ।
बाध॑न्ते॒ विश्व॑मभिमा॒तिन॒मप॒ वर्त्मा॑न्येषा॒मनु॑ रीयते घृ॒तम् ॥

गोमाता ज्यांच्या माता असलेले मरुत् जेव्हा अंजनाने आपली शरीरे चमकवतात, तेव्हा तेजस्वी लाल ठिपक्यांचे अलंकार धारण करतात. प्रत्येक वैरी शत्रूला ते हाकलून लावतात; त्यांच्या मार्गांवरून तूप वाहते.

1.85.4

वि ये भ्राज॑न्ते॒ सुम॑खास ऋ॒ष्टिभिः॑ प्रच्या॒वय॑न्तो॒ अच्यु॑ता चि॒दोज॑सा ।
म॒नो॒जुवो॒ यन्म॑रुतो॒ रथे॒~ष्वा वृष॑व्रातासः॒ पृष॑ती॒रयु॑ग्ध्वम् ॥

उत्तम यज्ञ करणारे मरुत् आपल्या वादळांनी चमकतात; अचल वस्तूंनाही आपल्या बलाने कंपित करतात. मनाला प्रेरणा देणाऱ्या मरुतांनो, तुम्ही रथांवर येता तेव्हा वृषभांच्या गटाने ठिपक्यांच्या घोडींना जुंपले.

1.85.5

प्र यद्रथे॑षु॒ पृष॑ती॒रयु॑ग्ध्वं॒ वाजे॒ अद्रिं॑ मरुतो रं॒हय॑न्तः ।
उ॒तारु॒षस्य॒ वि ष्य॑न्ति॒ धारा॒श्चर्मे॑वो॒दभि॒र्व्यु॑न्दन्ति॒ भूम॑ ॥

मरुतांनो, तुम्ही रथांवर ठिपक्यांच्या घोडींना जुंपून लढाईत मेघ-दगडाला प्रवृत्त केले तेव्हा त्या तांबड्या (उषेच्या) धारा सुटतात; कातडे भिजवावे तसे त्या पाण्याने पृथ्वी भिजवतात.

1.85.6

आ वो॑ वहन्तु॒ सप्त॑यो रघु॒ष्यदो॑ रघु॒पत्वा॑नः॒ प्र जि॑गात बा॒हुभिः॑ ।
सीद॒ता ब॒र्हिरु॒रु वः॒ सद॑स्कृ॒तं मा॒दय॑ध्वं मरुतो॒ मध्वो॒ अन्ध॑सः ॥

घोडे तुम्हाला इथे घेऊन येवोत — ते धान्यशुद्धीत राहणारे आणि रघुपेय पिणारे आहेत. बाहूंच्या बळाने पुढे या; दर्भावर बसा; तुमचे विशाल आसन सिद्ध आहे. मरुतांनो, मध आणि अन्नरसाने आनंदित व्हा.

1.85.7

ते॑ऽवर्धन्त॒ स्वत॑वसो महित्व॒ना नाकं॑ त॒स्थुरु॒रु च॑क्रिरे॒ सदः॑ ।
विष्णु॒र्यद्धाव॒द्वृष॑णं मद॒च्युतं॒ वयो॒ न सी॑द॒न्नधि॑ ब॒र्हिषि॑ प्रि॒ये ॥

स्वबलसंपन्न मरुतांनी आपल्या महिमेने वृद्धी पावली; त्यांनी आकाशात उभे राहून आपले आसन विस्तारले. सोमाने उन्मत्त झालेल्या वृषभाप्रमाणे विष्णू धावले तेव्हा ते पक्ष्यांप्रमाणे प्रिय दर्भावर बसले.

1.85.8

शूरा॑ इ॒वेद्युयु॑धयो॒ न जग्म॑यः श्रव॒स्यवो॒ न पृत॑नासु येतिरे ।
भय॑न्ते॒ विश्वा॒ भुव॑ना म॒रुद्भ्यो॒ राजा॑न इव त्वे॒षसं॑दृशो॒ नरः॑ ॥

वीरांप्रमाणे, युद्धरत योद्ध्यांप्रमाणे, कीर्तीची इच्छा करणाऱ्या माणसांप्रमाणे ते युद्धांत झुंजतात. मरुतांसमोर सर्व भुवने थरथरतात, तेजस्वी दर्शन असलेल्या राजांप्रमाणे.

1.85.9

त्वष्टा॒ यद्वज्रं॒ सुकृ॑तं हिर॒ण्ययं॑ स॒हस्र॑भृष्टिं॒ स्वपा॒ अव॑र्तयत् ।
ध॒त्त इन्द्रो॒ नर्यपां॑सि॒ कर्त॒वेऽह॑न्वृ॒त्रं निर॒पामौ॑ब्जदर्ण॒वम् ॥

त्वष्टा जेव्हा हजार टोकांचे सुघडित सोन्याचे वज्र फिरवतो, तेव्हा इंद्र कर्मांसाठी ते धारण करतो; त्याने वृत्राला ठार मारून जलांचा सागर मोकळा केला.

1.85.10

ऊ॒र्ध्वं नु॑नुद्रेऽव॒तं त ओज॑सा दादृहा॒णं चि॑द्बिभिदु॒र्वि पर्व॑तम् ।
धम॑न्तो वा॒णं म॒रुतः॑ सु॒दान॑वो॒ मदे॒ सोम॑स्य॒ रण्या॑नि चक्रिरे ॥

त्यांनी बळाने अढळ रक्षकालाही वर ढकलले; घट्ट उभ्या पर्वताला फोडले. गर्जना करणाऱ्या दानशूर मरुतांनी सोमाच्या आनंदात रमणीय वस्तू निर्माण केल्या.

1.85.11

जि॒ह्मं नु॑नुद्रेऽव॒तं तया॑ दि॒शासि॑ञ्च॒न्नुत्सं॒ गोत॑माय तृ॒ष्णजे॑ ।
आ ग॑च्छन्ती॒मव॑सा चि॒त्रभा॑नवः॒ कामं॒ विप्र॑स्य तर्पयन्त॒ धाम॑भिः ॥

त्यांनी अडथळा ठरणाऱ्या रक्षकाला त्या दिशेपासून दूर सारले; तृषार्त गोतमासाठी झरा वर्षविला. तेजस्वी मरुत आपल्या साहाय्याने येतात; आपल्या निवासांद्वारे विप्राची इच्छा तृप्त करतात.

1.85.12

या वः॒ शर्म॑ शशमा॒नाय॒ सन्ति॑ त्रि॒धातू॑नि दा॒शुषे॑ यच्छ॒ताधि॑ ।
अ॒स्मभ्यं॒ तानि॑ मरुतो॒ वि य॑न्त र॒यिं नो॑ धत्त वृषणः सु॒वीर॑म् ॥

तुमचे जे आश्रय स्तोत्रकर्त्याला तीन प्रकारे आधार देतात, ते दात्याला द्या. हे मरुतांनो, ते आमच्यासाठी प्रकट होवोत; हे वर्षणशील वीरांनो, उत्तम संततीसह धन आम्हाला द्या.