Vedyatra वेदयात्रा
शोधा

ऋग्वेद · सूक्त 10.120

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

शब्दार्थांसह वाचा

10.120.1

तदिदा॑स॒ भुव॑नेषु॒ ज्येष्ठं॒ यतो॑ ज॒ज्ञ उ॒ग्रस्त्वे॒षनृ॑म्णः ।
स॒द्यो ज॑ज्ञा॒नो नि रि॑णाति॒ शत्रू॒ननु॒ यं विश्वे॒ मद॒न्त्यूमाः॑ ॥

जगांत सर्वश्रेष्ठ तोच; त्यातून उग्र आणि तेजस्वी बलाचा (इंद्र) जन्म झाला. जन्मताच तो शत्रूंना खाली पाडतो; ज्याच्यामागे सर्व वीर हर्ष करतात.

10.120.2

वा॒वृ॒धा॒नः शव॑सा॒ भूर्यो॑जाः॒ शत्रु॑र्दा॒साय॑ भि॒यसं॑ दधाति ।
अव्य॑नच्च व्य॒नच्च॒ सस्नि॒ सं ते॑ नवन्त॒ प्रभृ॑ता॒ मदे॑षु ॥

आपल्या बलाने वाढणारा, अफाट शक्तीचा तो दासाच्या (दस्यूच्या) मनात भीती निर्माण करतो. बद्ध आणि मुक्त सर्वजण तुमच्यासाठी आनंदाने अर्पण करतात.

10.120.3

त्वे क्रतु॒मपि॑ वृञ्जन्ति॒ विश्वे॒ द्विर्यदे॒ते त्रिर्भव॒न्त्यूमाः॑ ।
स्वा॒दोः स्वादी॑यः स्वा॒दुना॑ सृजा॒ सम॒दः सु मधु॒ मधु॑ना॒भि यो॑धीः ॥

तुमच्यामध्ये सर्वजण आपला संकल्प अर्पण करतात, जेव्हा हे वीर दुप्पट आणि तिप्पट होतात. गोडाहून गोड अशा गोडव्याने भरून घे; त्या मधाशी मिसळून परिपूर्ण हो.

10.120.4

इति॑ चि॒द्धि त्वा॒ धना॒ जय॑न्तं॒ मदे॑मदे अनु॒मद॑न्ति॒ विप्राः॑ ।
ओजी॑यो धृष्णो स्थि॒रमा त॑नुष्व॒ मा त्वा॑ दभन्यातु॒धाना॑ दु॒रेवाः॑ ॥

याप्रमाणे खरोखर, धन जिंकणाऱ्या तुझी स्तुती प्रत्येक आनंदात विप्र गातात. हे अत्यंत बलवान, हे धाडसी! दृढ रूप येथे विस्तारित कर; यातुधान आणि दुष्ट शत्रू तुला हानी करू नयेत.

10.120.5

त्वया॑ व॒यं शा॑शद्महे॒ रणे॑षु प्र॒पश्य॑न्तो यु॒धेन्या॑नि॒ भूरि॑ ।
चो॒दया॑मि त॒ आयु॑धा॒ वचो॑भिः॒ सं ते॑ शिशामि॒ ब्रह्म॑णा॒ वयां॑सि ॥

तुझ्यामुळे आम्ही युद्धांत जिंकतो, अनेक युद्धास्त्रे पाहत. तुझी शस्त्रे मी शब्दांनी प्रेरित करतो; प्रार्थनेने तुझ्यासाठी पंखांना (बलाला) धार लावतो.

10.120.6

स्तु॒षेय्यं॑ पुरु॒वर्प॑स॒मृभ्व॑मि॒नत॑ममा॒प्त्यमा॒प्त्याना॑म् ।
आ द॑र्षते॒ शव॑सा स॒प्त दानू॒न्प्र सा॑क्षते प्रति॒माना॑नि॒ भूरि॑ ॥

बहुरूपी, कुशल ऋभूची, अत्यंत सुलभ आणि सर्वांना सुलभ अशा त्याची मी स्तुती करावी. तो आपल्या बलाने सात दानांना फोडतो; अनेक रूपांना जिंकतो.

10.120.7

नि तद्द॑धि॒षेऽव॑रं॒ परं॑ च॒ यस्मि॒न्नावि॒थाव॑सा दुरो॒णे ।
आ मा॒तरा॑ स्थापयसे जिग॒त्नू अत॑ इनोषि॒ कर्व॑रा पु॒रूणि॑ ॥

तू खालचे आणि वरचे दोन्ही धारण करतोस; ज्या ठिकाणी तू आपल्या संरक्षणाने किल्ल्यात रक्षण केलेस, तिथूनच चालणाऱ्या दोन मातांना स्थिर करतोस आणि तिथूनच अनेक प्रवाह प्रेरित करतोस.

10.120.8

इ॒मा ब्रह्म॑ बृ॒हद्दि॑वो विव॒क्तीन्द्रा॑य शू॒षम॑ग्रि॒यः स्व॒र्षाः ।
म॒हो गो॒त्रस्य॑ क्षयति स्व॒राजो॒ दुर॑श्च॒ विश्वा॑ अवृणो॒दप॒ स्वाः ॥

बृहद्दिवा हे ब्रह्म-मंत्र इंद्रासाठी उच्चारतो; श्रेष्ठ, स्वर्गप्रकाशी असा तो शूष (बल-स्तुती) प्रकट करतो. महान गोत्राचा स्वामी, स्वराज्य करणारा, सर्व दरवाजे उघडून आपल्या लोकांना मुक्त करतो.

10.120.9

ए॒वा म॒हान्बृ॒हद्दि॑वो॒ अथ॒र्वावो॑च॒त्स्वां त॒न्व॑मिन्द्र॑मे॒व ।
स्वसा॑रो मात॒रिभ्व॑रीररि॒प्रा हि॒न्वन्ति॑ च॒ शव॑सा व॒र्धय॑न्ति च ॥

अशाप्रकारे महान बृहद्दिवाचा अथर्वा इंद्राला त्याचेच स्वतःचे शरीर म्हणून घोषित करतो. मातांमध्ये जन्मलेल्या बहिणी, अक्षत, त्याला प्रेरित करतात आणि बलाने वाढवतात.