ਰਿਗਵੇਦ · ਸੂਕਤ 10.135

10.135.1

यस्मि॑न्वृ॒क्षे सु॑पला॒शे दे॒वैः स॒म्पिब॑ते य॒मः ।
अत्रा॑ नो वि॒श्पतिः॑ पि॒ता पु॑रा॒णाँ अनु॑ वेनति ॥

ਸੁੰਦਰ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਯਮ ਪਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਸਾਡਾ ਵਿਸ਼ਵਪਤੀ ਪਿਤਾ ਪੁਰਾਤਨ ਪੁਰਖਿਆਂ ਲਈ ਤਰਸਦਾ ਹੈ।

पु॒रा॒णाँ अ॑नु॒वेन॑न्तं॒ चर॑न्तं पा॒पया॑मु॒या ।
अ॒सू॒यन्न॒भ्य॑चाकशं॒ तस्मा॑ अस्पृहयं॒ पुनः॑ ॥

ਪੁਰਾਤਨ ਪੁਰਖਿਆਂ ਲਈ ਤਰਸਦੇ, ਭਟਕਦੇ ਉਸਨੂੰ, ਇਸ ਪਾਪ ਸਮੇਤ ਉਸ ਪਾਸੇ — ਹਾਉਕੇ ਭਰਦਿਆਂ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ; ਉਸ ਲਈ ਮੁੜ ਤਾਂਘ ਕੀਤੀ।

यं कु॑मार॒ नवं॒ रथ॑मच॒क्रं मन॒साकृ॑णोः ।
एके॑षं वि॒श्वतः॒ प्राञ्च॒मप॑श्य॒न्नधि॑ तिष्ठसि ॥

ਹੇ ਕੁਮਾਰ! ਨਵਾਂ, ਪਹੀਆਂ ਰਹਿਤ ਰਥ ਤੂੰ ਮਨ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ — ਇੱਕ ਧੁਰੇ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੇ ਪਾਸੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ — ਉਸ ਉੱਤੇ, ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਤੂੰ ਖੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈਂ।

यं कु॑मार॒ प्राव॑र्तयो॒ रथं॒ विप्रे॑भ्य॒स्परि॑ ।
तं सामानु॒ प्राव॑र्तत॒ समि॒तो ना॒व्याहि॑तम् ॥

ਹੇ ਕੁਮਾਰ! ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤੂੰ ਅੱਗੇ ਮੋੜਿਆ ਰਥ — ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਸਾਮ ਗਾਨ ਵੀ ਅੱਗੇ ਮੁੜਿਆ; ਏਥੋਂ ਉਹ ਕਿਸ਼ਤੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

कः कु॑मा॒रम॑जनय॒द्रथं॒ को निर॑वर्तयत् ।
कः स्वि॒त्तद॒द्य नो॑ ब्रूयादनु॒देयी॒ यथाभ॑वत् ॥

ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਕਿਸਨੇ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਰਥ ਨੂੰ ਕਿਸਨੇ ਬਾਹਰ ਘੁਮਾਇਆ? ਉਹ ਗੱਲ ਅੱਜ ਸਾਨੂੰ ਕੌਣ ਦੱਸੇਗਾ — ਉਹ ਉੱਤਰ ਕਿਵੇਂ ਬਣਿਆ?

यथाभ॑वदनु॒देयी॒ ततो॒ अग्र॑मजायत ।
पु॒रस्ता॑द्बु॒ध्न आत॑तः प॒श्चान्नि॒रय॑णं कृ॒तम् ॥

ਉਹ ਉੱਤਰ ਜਿਵੇਂ ਹੋਇਆ, ਤਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੋ ਅੱਗੇ ਸੀ ਉਹ ਜਨਮਿਆ; ਅੱਗੇ ਮੂਲ, ਪਿੱਛੇ ਫੈਲਾਅ, ਗਤੀ ਦਾ ਮਾਰਗ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।

इ॒दं य॒मस्य॒ साद॑नं देवमा॒नं यदु॒च्यते॑ ।
इ॒यम॑स्य धम्यते ना॒ळीर॒यं गी॒र्भिः परि॑ष्कृतः ॥

ਯਮ ਦਾ ਇਹ ਆਸਨ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਾ ਵਾਂਗ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਇਹ ਨਲੀ ਵਜਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਈ ਗਈ ਹੈ।