ऋग्वेद · सूक्त 4.24
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.24.1
का सु॑ष्टु॒तिः शव॑सः सू॒नुमिन्द्र॑मर्वाची॒नं राध॑स॒ आ व॑वर्तत् ।
द॒दिर्हि वी॒रो गृ॑ण॒ते वसू॑नि॒ स गोप॑तिर्नि॒ष्षिधां॑ नो जनासः ॥
शक्तीचा पुत्र इंद्र, धनासाठी आमच्याकडे वळवणारी कोणती सुंदर स्तुती? वीर तो स्तोत्रकर्त्याला संपत्ती देतो; तोच गोधनाचा स्वामी आहे. हे लोकहो, त्याने आमच्या शत्रूंना हाकलून द्यावे.
4.24.2
स वृ॑त्र॒हत्ये॒ हव्यः॒ स ईड्यः॒ स सुष्टु॑त॒ इन्द्रः॑ स॒त्यरा॑धाः ।
स याम॒न्ना म॒घवा॒ मर्त्या॑य ब्रह्मण्य॒ते सुष्व॑ये॒ वरि॑वो धात् ॥
वृत्राच्या वधाच्या युद्धात तोच आवाहन करण्यायोग्य आहे, तोच स्तुत्य आहे; सुंदर स्तुतीने गौरवलेला इंद्र तोच आहे, ज्याची दाने सत्य आहेत. प्रवासात प्रार्थना करून सोम पिळणाऱ्या मर्त्याला तो मघवा संपत्ती देतो.
4.24.3
तमिन्नरो॒ वि ह्व॑यन्ते समी॒के रि॑रि॒क्वांस॑स्त॒न्वः॑ कृण्वत॒ त्राम् ।
मि॒थो यत्त्या॒गमु॒भया॑सो॒ अग्म॒न्नर॑स्तो॒कस्य॒ तन॑यस्य सा॒तौ ॥
युद्धात वीर त्यालाच वेगवेगळे बोलावतात; जिंकून ते आपल्या शरीरांना संरक्षण बनवतात. दोन्ही पक्ष एकमेकांसमोर आल्यावर, पुत्र आणि संततीच्या विजयासाठी ते त्यालाच बोलावतात.
4.24.4
क्र॒तू॒यन्ति॑ क्षि॒तयो॒ योग॑ उग्राशुषा॒णासो॑ मि॒थो अर्ण॑सातौ ।
सं यद्विशोऽव॑वृत्रन्त यु॒ध्मा आदिन्नेम॑ इन्द्रयन्ते अ॒भीके॑ ॥
युद्धात जेव्हा लोक एकमेकांसमोर उभे राहून एकत्र येतात, तेव्हा पाण्यांच्या संगमस्थानी नेते इंद्राची सेवा करीत समोरासमोरच्या चकमकीत पुढे येतात. हे उग्र, ते उत्साहाने पुढे सरसावतात.
4.24.5
आदिद्ध॒ नेम॑ इन्द्रि॒यं य॑जन्त॒ आदित्प॒क्तिः पु॑रो॒ळाशं॑ रिरिच्यात् ।
आदित्सोमो॒ वि प॑पृच्या॒दसु॑ष्वी॒नादिज्जु॑जोष वृष॒भं यज॑ध्यै ॥
तेव्हाच हे नेते इंद्राच्या सामर्थ्याची उपासना करतात; तेव्हाच यज्ञपंक्ती पुरोडाश भरून राहो. तेव्हाच सोम, ज्याने सोम पिळला नाही त्याच्यापासून तो विखरून टाको; तेव्हाच तो वृषभ यज्ञासाठी संतुष्ट होतो.
4.24.6
कृ॒णोत्य॑स्मै॒ वरि॑वो॒ य इ॒त्थेन्द्रा॑य॒ सोम॑मुश॒ते सु॒नोति॑ ।
स॒ध्री॒चीने॑न॒ मन॒सावि॑वेन॒न्तमित्सखा॑यं कृणुते स॒मत्सु॑ ॥
अशा प्रकारे इंद्रासाठी सोम पिळून स्तुती करणाऱ्याला तो संपत्ती देतो. एकाग्र मनाने तोच त्याला मित्र बनवतो; युद्धांमध्ये तो सहाय्य करतो.
4.24.7
य इन्द्रा॑य सु॒नव॒त्सोम॑म॒द्य पचा॑त्प॒क्तीरु॒त भृ॒ज्जाति॑ धा॒नाः ।
प्रति॑ मना॒योरु॒चथा॑नि॒ हर्य॒न्तस्मि॑न्दध॒द्वृष॑णं॒ शुष्म॒मिन्द्रः॑ ॥
जो आज इंद्रासाठी सोम पिळतो, शिजवलेले पदार्थ शिजवतो आणि धान्य भाजतो — मनायूची स्तोत्रे आणत असताना, त्याच्यात इंद्र वीर्य व बल ठेवो.
4.24.8
य॒दा स॑म॒र्यं व्यचे॒दृघा॑वा दी॒र्घं यदा॒जिम॒भ्यख्य॑द॒र्यः ।
अचि॑क्रद॒द्वृष॑णं॒ पत्न्यच्छा॑ दुरो॒ण आ निशि॑तं सोम॒सुद्भिः॑ ॥
युद्धात जेव्हा त्याने दुरून पाहिले, हे शत्रुनाशका — दीर्घ संग्रामात शत्रूकडे पाहिले, तेव्हा तो पत्नीकडे वीर गर्जना करू लागला — सोम पिळणाऱ्यांनी घरी धारदार केलेल्या अस्त्रासह.
4.24.9
भूय॑सा व॒स्नम॑चर॒त्कनी॒योऽवि॑क्रीतो अकानिषं॒ पुन॒र्यन् ।
स भूय॑सा॒ कनी॑यो॒ नारि॑रेचीद्दी॒ना दक्षा॒ वि दु॑हन्ति॒ प्र वा॒णम् ॥
अधिक संपत्तीने एकजण चालला; लहान विकले न गेले — मी ते न विकलेले केले, पुन्हा जाताना. तो अधिक संपत्तीने लहानाला ओलांडू शकला नाही; दीन आणि कुशल निरनिराळे प्रवाह दोहतात.
4.24.10
क इ॒मं द॒शभि॒र्ममेन्द्रं॑ क्रीणाति धे॒नुभिः॑ ।
य॒दा वृ॒त्राणि॒ जङ्घ॑न॒दथै॑नं मे॒ पुन॑र्ददत् ॥
कोण याला माझ्या दहा गायींसह इंद्राला विकत घेतो? त्याने अडथळे आघात करून पाडल्यावर, त्याला मला पुन्हा देवो.
4.24.11
नू ष्टु॒त इ॑न्द्र॒ नू गृ॑णा॒न इषं॑ जरि॒त्रे न॒द्यो॑ न पी॑पेः ।
अका॑रि ते हरिवो॒ ब्रह्म॒ नव्यं॑ धि॒या स्या॑म र॒थ्यः॑ सदा॒साः ॥
आता स्तुती केलेल्या इंद्रा, आता प्रशंसा करत, गायकाला अन्न दे — नद्या भरतात तसा तू भरतोस. तुझ्यासाठी, हे हरिवान, नवी प्रार्थना केली गेली आहे; बुद्धीने आम्ही नेहमी तुझ्यासह रथी होऊ दे.