ఉపనిషత్తులు · Bṛhadāraṇyaka 2.5
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Bṛhadāraṇyaka 2.5.1
(मधुब्राह्मणम्)
इयं पृथिवी सर्वेषां भूतानां मधु ।
अस्यै पृथिव्यै सर्वाणि भूतानि मधु ।
यश्चायमस्यां पृथिव्यां तेजोमयोऽमृतमयः पुरुषो यस्चायमध्यात्मं शारीरस्तेजोमयोऽमृतमयः पुरुषोऽयमेव स योऽयमात्मा ।
इदममृतमिदं ब्रह्मेदं सर्वम् ॥ २.५.१ ॥
(మధుబ్రాహ్మణం) ఈ భూమి సమస్త ప్రాణులకు మధువు. ఈ భూమికి సమస్త ప్రాణులు మధువులు. ఈ భూమిలో ఉన్న తేజోమయుడు, అమృతమయుడైన పురుషుడు, మరియు శరీరంలో అధ్యాత్మంగా ఉన్న తేజోమయుడు, అమృతమయుడైన పురుషుడు, అతడే ఈ ఆత్మ. ఇది అమృతం, ఇది బ్రహ్మం, ఇది సర్వం.
Bṛhadāraṇyaka 2.5.2
इमा आपः सर्वेषां भूतानां मधु ।
आसामपां सर्वाणि भूतानि मधु ।
यश्चायमास्वप्सु तेजोमयोऽमृतमयः पुरुषो यश्चायमध्यात्मं रैतसस्तेजोमयोऽमृतमयः पुरुषोऽयमेव स योऽयमात्मा ।
इदममृतमिदं ब्रह्मेदं सर्वम् ॥ २.५.२ ॥
ఈ జలాలు సమస్త ప్రాణులకు మధువు. ఈ జలాలకు సమస్త ప్రాణులు మధువులు. ఈ జలాలలో ఉన్న తేజోమయుడు, అమృతమయుడైన పురుషుడు, మరియు అధ్యాత్మంలో రేతస్సులో ఉన్న తేజోమయుడు, అమృతమయుడైన పురుషుడు, అతడే ఈ ఆత్మ. ఇది అమృతం, ఇది బ్రహ్మం, ఇది సర్వం.
Bṛhadāraṇyaka 2.5.3
अयमग्निः सर्वेषां भूतानां मधु ।
अस्याग्नेः सर्वाणि भूतानि मधु ।
यश्चायमस्मिन्नग्नौ तेजोमयोऽमृतमयः पुरुषो यश्चायमध्यात्मं वाङ्मयस्तेजोमयोऽमृतमयः पुरुषोऽयमेव स योऽयमात्मा ।
इदममृतमिदं ब्रह्मेदं सर्वम् ॥ २.५.३ ॥
ఈ అగ్ని సమస్త ప్రాణులకు మధువు. ఈ అగ్నికి సమస్త ప్రాణులు మధువులు. ఈ అగ్నిలో ఉన్న తేజోమయుడు, అమృతమయుడైన పురుషుడు, మరియు అధ్యాత్మంలో వాక్కుతో కూడిన తేజోమయుడు, అమృతమయుడైన పురుషుడు, అతడే ఈ ఆత్మ. ఇది అమృతం, ఇది బ్రహ్మం, ఇది సర్వం.
Bṛhadāraṇyaka 2.5.4
अयं वायुः सर्वेषां भूतानां मधु ।
अस्य वायोः सर्वाणि भूतानि मधु ।
यश्चायमस्मिन् वायौ तेजोमयोऽमृतमयः पुरुषो यश्चायमध्यात्मं प्राणस्तेजोमयोऽमृतमयः पुरुषो यमेव स योऽयमात्मा ।
इदं अमृतमिदं ब्रह्मेदं सर्वम् ॥ २.५.४ ॥
ఈ వాయువు సర్వ ప్రాణులకు మధువు. ఈ వాయువుకు సర్వ ప్రాణులు మధువు. ఈ వాయువులో ఉన్న తేజోమయుడూ అమృతమయుడూ అయిన పురుషుడు, అధ్యాత్మంలో ఉన్న ప్రాణమైన తేజోమయుడూ అమృతమయుడూ అయిన పురుషుడు, అతడే ఈ ఆత్మ. ఇది అమృతం, ఇది బ్రహ్మం, ఇదంతా.
Bṛhadāraṇyaka 2.5.5
अयमादित्यः सर्वेषां भूतानां मधु ।
अस्यादित्यस्य सर्वाणि भूतानि मधु ।
यश्चायमस्मिन्नादित्ये तेजोमयोऽमृतमयः पुरुषो यश्चायमध्यात्मं चाक्षुषस्तेजोमयोऽमृतमयः पुरुषोऽयमेव स योऽयमात्मा ।
इदममृतमिदं ब्रह्मेदं सर्वम् ॥ २.५.५ ॥
ఈ ఆదిత్యుడు సర్వ ప్రాణులకు మధువు. ఈ ఆదిత్యునికి సర్వ ప్రాణులు మధువు. ఈ ఆదిత్యునిలో ఉన్న తేజోమయుడూ అమృతమయుడూ అయిన పురుషుడు, అధ్యాత్మంలో ఉన్న చాక్షుష తేజోమయుడూ అమృతమయుడూ అయిన పురుషుడు, అతడే ఈ ఆత్మ. ఇది అమృతం, ఇది బ్రహ్మం, ఇదంతా.
Bṛhadāraṇyaka 2.5.6
इमा दिशः सर्वेषां भूतानां मधु ।
आसां दिशां सर्वाणि भूतानि मधु ।
यश्चायमासु दिक्षु तेजोमयोऽमृतमयः पुरुषो यश्चायमध्यात्मं श्रौत्रः प्रातिश्रुत्कस्तेजोमयोऽमृतमयः पुरुषोऽयमेव स योऽयमात्मा ।
इदममृतमिदं ब्रह्मेदं सर्वम् ॥ २.५.६ ॥
ఈ దిక్కులు సర్వ ప్రాణులకు మధువు. ఈ దిక్కులకు సర్వ ప్రాణులు మధువు. ఈ దిక్కులలో ఉన్న తేజోమయుడూ అమృతమయుడూ అయిన పురుషుడు, అధ్యాత్మంలో ఉన్న శ్రోత్రమైన, ప్రతిధ్వని రూపమైన తేజోమయుడూ అమృతమయుడూ అయిన పురుషుడు, అతడే ఈ ఆత్మ. ఇది అమృతం, ఇది బ్రహ్మం, ఇదంతా.
Bṛhadāraṇyaka 2.5.7
अयं चन्द्रः सर्वेषां भूतानां मध्व् ।
अस्य चन्द्रस्य सर्वाणि भूतानि मधु ।
यश्चायमस्मिन् चन्द्रे तेजोमयोऽमृतमयः पुरुषो यश्चायमध्यात्मं मानसस्तेजोमयोऽमृतमयः पुरुषोऽयमेव स योऽयमात्मेदममृतम् ।
इदं ब्रह्मेदं सर्वम् ॥ २.५.७ ॥
ఈ చంద్రుడు సర్వ ప్రాణులకు మధువు. ఈ చంద్రునికి సర్వ ప్రాణులు మధువు. ఈ చంద్రునిలో ఉన్న తేజోమయుడూ అమృతమయుడూ అయిన పురుషుడు, అధ్యాత్మంలో ఉన్న మానస తేజోమయుడూ అమృతమయుడూ అయిన పురుషుడు, అతడే ఈ ఆత్మ, ఇది అమృతం. ఇది బ్రహ్మం, ఇదంతా.
Bṛhadāraṇyaka 2.5.8
इयं विद्युत्सर्वेषां भूतानं मधु ।
अस्यै विद्युतः सर्वाणि भूतानि मधु ।
यश्चायमस्यां विद्युति तेजोमयोऽमृतमयः पुरुषो यश्चायमध्यात्मं तैजसस्तेजोमयोऽमृतमयः पुरुषोऽयमेव स योऽयमात्मा ।
इदममृतमिदं ब्रह्मेदं सर्वम् ॥ २.५.८ ॥
ఈ విద్యుత్తు సర్వ ప్రాణులకు మధువు. ఈ విద్యుత్తుకు సర్వ ప్రాణులు మధువులు. ఈ విద్యుత్తులోని తేజోమయ, అమృతమయ పురుషుడు, అధ్యాత్మంలోని తైజస తేజోమయ, అమృతమయ పురుషుడు, అతడే ఈ ఆత్మ. ఇది అమృతం, ఇది బ్రహ్మం, ఇదంతా.
Bṛhadāraṇyaka 2.5.9
अयं स्तनयित्नुः सर्वेषां भुतानां मधु ।
अस्य स्तनयित्नोः सर्वाणि भूतानि मधु ।
यश्चायमस्मिन्स्तनयित्नौ तेजोमयोऽमृतमयः पुरुषो यश्चायमध्यात्मं शाब्दः सौवरस्तेजोमयोऽमृतमयः पुरुषोऽयमेव स योऽयमात्मा ।
इदममृतमिदं ब्रह्मेदं सर्वम् ॥ २.५.९ ॥
ఈ ఉరుము సర్వ ప్రాణులకు మధువు. ఈ ఉరుముకు సర్వ ప్రాణులు మధువులు. ఈ ఉరుములోని తేజోమయ, అమృతమయ పురుషుడు, అధ్యాత్మంలోని శాబ్ద, సౌవర, తేజోమయ, అమృతమయ పురుషుడు, అతడే ఈ ఆత్మ. ఇది అమృతం, ఇది బ్రహ్మం, ఇదంతా.
Bṛhadāraṇyaka 2.5.10
अयमाकाशः सर्वेषां भूतानां मधु ।
अस्याकाशस्य सर्वाणि भूतानि मधु ।
यश्चायमस्मिन्नाकाशे तेजोमयोऽमृतमयः पुरुषो यश्चायमध्यात्मं हृद्याकाशस्तेजोमयोऽमृतमयः पुरुषोऽयमेव स योऽयमात्मा ।
इदममृतमिदं ब्रह्मेदं सर्वम् ॥ २.५.१० ॥
ఈ ఆకాశం సర్వ ప్రాణులకు మధువు. ఈ ఆకాశానికి సర్వ ప్రాణులు మధువులు. ఈ ఆకాశంలోని తేజోమయ, అమృతమయ పురుషుడు, అధ్యాత్మంలోని హృదయాకాశ తేజోమయ, అమృతమయ పురుషుడు, అతడే ఈ ఆత్మ. ఇది అమృతం, ఇది బ్రహ్మం, ఇదంతా.
Bṛhadāraṇyaka 2.5.11
अयं धर्मः सर्वेषां भूतानां मधु ।
अस्य धर्मस्य सर्वाणि भूतानि मधु ।
यश्चायमस्मिन् धर्मे तेजोमयोऽमृतमयः पुरुषो यश्चायमध्यात्मं धार्मस्तेजोमयोऽमृतमयः पुरुषोऽयमेव स योऽयमात्मा ।
इदममृतमिदं ब्रह्मेदं सर्वम् ॥ २.५.११ ॥
ఈ ధర్మం సర్వ ప్రాణులకు మధువు. ఈ ధర్మానికి సర్వ ప్రాణులు మధువులు. ఈ ధర్మంలోని తేజోమయ, అమృతమయ పురుషుడు, అధ్యాత్మంలోని ధార్మ తేజోమయ, అమృతమయ పురుషుడు, అతడే ఈ ఆత్మ. ఇది అమృతం, ఇది బ్రహ్మం, ఇదంతా.
Bṛhadāraṇyaka 2.5.12
इदं सत्यं सर्वेषां भूतानां मधु ।
अस्य सत्यस्य सर्वाणि भूतानि मधु ।
यश्चायमस्मिन् सत्ये तेजोमयोऽमृतमयः पुरुषो यश्चायमध्यात्मं सात्यस्तेजोमयोऽमृतमयः पुरुषोऽयमेव स योऽयमात्मा ।
इदममृतमिदं ब्रह्मेदं सर्वम् ॥ २.५.१२ ॥
ఈ సత్యం సర్వ భూతాలకూ మధువు. ఈ సత్యానికి సర్వ భూతాలూ మధువులే. ఈ సత్యంలో తేజోమయుడు, అమృతమయుడు అయిన పురుషుడు ఎవడో, అధ్యాత్మంలో సత్యం యొక్క తేజోమయుడు, అమృతమయుడు అయిన పురుషుడు ఎవడో, అతడే ఈ ఆత్మ. ఇది అమృతం, ఇదే బ్రహ్మం, ఇదంతా.
Bṛhadāraṇyaka 2.5.13
इदं मानुषं सर्वेषां भूतानां मधु ।
अस्य मानुषस्य सर्वाणि भूतानि मधु ।
यश्चायमस्मिन्मानुषे तेजोमयोऽमृतमयः पुरुषो यश्चायमध्यात्मं मानुषस्तेजोमयोऽमृतमयः पुरुषोऽयमेव स योऽयमात्मा ।
इदममृतमिदं ब्रह्मेदं सर्वम् ॥ २.५.१३ ॥
ఈ మానుష్యం సర్వ భూతాలకూ మధువు. ఈ మానుష్యానికి సర్వ భూతాలూ మధువులే. ఈ మానుష్యంలో తేజోమయుడు, అమృతమయుడు అయిన పురుషుడు ఎవడో, అధ్యాత్మంలో మానుషుని తేజోమయుడు, అమృతమయుడు అయిన పురుషుడు ఎవడో, అతడే ఈ ఆత్మ. ఇది అమృతం, ఇదే బ్రహ్మం, ఇదంతా.
Bṛhadāraṇyaka 2.5.14
अयमात्मा सर्वेषां भूतानां मधु ।
अस्यात्मनः सर्वाणि भूतानि मधु ।
यश्चायमस्मिन्नात्मनि तेजोमयोऽमृतमयः पुरुषो यश्चायमात्मा तेजोमयोऽमृतमयः पुरुषोऽयमेव स योऽयमात्मा ।
इदममृतमिदं ब्रह्मेदं सर्वम् ॥ २.५.१४ ॥
ఈ ఆత్మ సర్వ భూతాలకూ మధువు. ఈ ఆత్మకు సర్వ భూతాలూ మధువులే. ఈ ఆత్మలో తేజోమయుడు, అమృతమయుడు అయిన పురుషుడు ఎవడో, తేజోమయమైన, అమృతమయమైన ఈ ఆత్మ ఎవడో, అతడే ఈ ఆత్మ. ఇది అమృతం, ఇదే బ్రహ్మం, ఇదంతా.
Bṛhadāraṇyaka 2.5.15
स वा अयमात्मा सर्वेषां अधिपतिः सर्वेषां भूतानां राजा ।
तद्यथा रथनाभौ च रथनेमौ चाराः सर्वे समर्पिताः ।
एवमेवास्मिन्नात्मनि सर्वाणि भूतानि सर्वे देवाः सर्वे लोकाः सर्वे प्राणाः सर्व एत आत्मानः समर्पिताः ॥ २.५.१५ ॥
ఈ ఆత్మయే సర్వులకూ అధిపతి, సర్వ భూతాలకూ రాజు. రథచక్రం నాభిలో, అంచులో ఆకులు అన్నీ బిగించబడినట్లు, ఈ ఆత్మలో సర్వ భూతాలూ, సర్వ దేవతలూ, సర్వ లోకాలూ, సర్వ ప్రాణాలూ, ఈ సమస్త ఆత్మలూ బిగించబడి ఉన్నాయి.
Bṛhadāraṇyaka 2.5.16
इदं वै तन्मधु दध्यङ्ङाथर्वणोऽश्विभ्यामुवाच ।
तदेतदृषिः पश्यन्नवोचत् तद्वां नरा सनये दंस उग्रमाविष्कृणोमि तन्यतुर्न वृष्टिम् ।
दध्यङ्ह यन्मध्वाथर्वणो वामश्वस्य शीर्ष्णा प्र यदीमुवाचेति ॥ २.५.१६ ॥
ఇదే ఆ మధువిద్య; దధ్యంగ్ ఆథర్వణుడు అశ్వినులకు దీన్ని చెప్పాడు. ఋషి దీన్ని దర్శించి ఇలా పలికాడు: ఓ నరులారా, మీ ఉగ్రకర్మను నేను వెల్లడిస్తాను, ఉరుము వర్షాన్ని వెల్లడించినట్లు. దధ్యంగ్ ఆథర్వణుడు గుర్రపు తలతో మీకు చెప్పిన మధువు ఇదే.
Bṛhadāraṇyaka 2.5.17
इदं वै तन्मधु दध्यङ्ङाथर्वणोऽश्विभ्यामुवाच ।
तदेतदृषिः पश्यन्नवोचत् आथर्वणायाश्विनौ दधीचेऽश्व्यं शिरः प्रत्यैरयतम् ।
स वां मधु प्र वोचदृतायन् त्वाष्ट्रं यद्दस्रावपिकक्ष्यं वामिति ॥ २.५.१७ ॥
ఇదే ఆ మధువిద్య; దధ్యంగ్ ఆథర్వణుడు అశ్వినులకు దీన్ని చెప్పాడు. ఋషి దీన్ని దర్శించి ఇలా పలికాడు: ఆథర్వణుడైన దధీచికి, ఓ అశ్వినులారా, మీరు గుర్రపు తలను తిరిగి అమర్చారు. సత్యాన్ని కోరుతూ ఆయన మీకు ఆ మధువును చెప్పాడు, త్వష్టృదైనది, ఓ దస్రులారా, మీ చంకలో ఉన్నది.
Bṛhadāraṇyaka 2.5.18
इदं वै तन्मधु दध्यङ्ङाथर्वणोऽश्विभ्यामुवाच ।
तदेतदृषिः पश्यन्नवोचत् पुरश्चक्रे द्विपदः पुरश्चक्रे चतुष्पदः ।
पुरः स पक्षी भुत्वा पुरः पुरुष आविशदिति ।
स वा अयं पुरुषः सर्वासु पूर्षु पुरिशयः ।
नैनेन किं चनानावृतम् ।
नैनेन किं चनासंवृतम् ॥ २.५.१८ ॥
ఇదే ఆ మధువిద్య; దధ్యంగ్ ఆథర్వణుడు అశ్వినులకు దీన్ని చెప్పాడు. ఋషి దర్శించి ఇలా పలికాడు: ఆయన ముందుగా ద్విపదులను చేశాడు, ముందుగా చతుష్పదులను చేశాడు. ఆయన పక్షిగా మారి ముందుగా ప్రవేశించాడు, పురుషుడిగా ముందుగా ప్రవేశించాడు. ఈ పురుషుడు అన్ని పురాలలో (దేహాలలో) పురంలో శయనించేవాడు. ఆయనచే ఏదీ కప్పబడనిది కాదు; ఆయనచే ఏదీ మూయబడనిది కాదు.
Bṛhadāraṇyaka 2.5.19
इदं वै तन्मधु दध्यङ्ङाथर्वणोऽश्विभ्यामुवाच ।
तदेतदृषिः पश्यन्नवोचत् रूपंरूपं प्रतिरूपो बभूव तदस्य रूपं प्रतिचक्षणाय ।
इन्द्रो मायाभिः पुरुरूप ईयते युक्ता ह्यस्य हरयः शता दशेति ।
अयं वै हरयोऽयं वै दश च सहस्रणि बहूनि चानन्तानि च ।
तदेतद्ब्रह्मापूर्वमनपरमनन्तरमबाह्यम् ।
अयमात्मा ब्रह्म सर्वानुभूः ।
इत्यनुशासनम् ॥ २.५.१९ ॥
ఇదే ఆ మధువిద్య; దధ్యంగ్ ఆథర్వణుడు అశ్వినులకు దీన్ని చెప్పాడు. ఋషి దర్శించి ఇలా పలికాడు: రూపరూపంలో అతడు తనకు తగిన రూపమయ్యాడు; అతని రూపాన్ని చూపడానికి. ఇంద్రుడు తన మాయలతో అనేక రూపాలలో తిరుగుతాడు; అతని హరులు, వందా పదీ, కట్టబడి ఉన్నాయి. ఇవే హరులు; ఇవే పదీ, వేలూ, అనేకాలు, అనంతాలు. ఈ బ్రహ్మం ముందు లేనిది, వెనుక లేనిది, లోపల లేనిది, బయట లేనిది. ఈ ఆత్మయే బ్రహ్మం, సర్వానుభవించువాడు. ఇది ఉపదేశం.