ਉਪਨਿਸ਼ਦ · Chāndogya 4.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Chāndogya 4.3.1
वायुर्वाव संवर्गो यदा वा अग्निरुद्वायति वायुमेवाप्येति यदा सूर्योऽस्तमेति वायुमेवाप्येति यदा चन्द्रोऽस्तमेति वायुमेवाप्येति ॥ ४.३.१ ॥
ਵਾਯੂ ਹੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸੰਵਰਗ (ਸਮੇਟਣ ਵਾਲਾ) ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅੱਗ ਭੜਕਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਵਾਯੂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਅਸਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਵਾਯੂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਚੰਦਰਮਾ ਅਸਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਵਾਯੂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Chāndogya 4.3.2
यदाप उच्छुष्यन्ति वायुमेवापियन्ति वायुर्ह्येवैतान्सर्वान्संवृङ्क्त इत्यधिदैवतम् ॥ ४.३.२ ॥
ਜਦੋਂ ਪਾਣੀ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਵਾਯੂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਵਾਯੂ ਹੀ ਇਹਨਾਂ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਟ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਧਿਦੈਵਤ (ਦੈਵੀ ਪੱਧਰ) ਬਾਰੇ ਵਰਣਨ ਹੈ।
Chāndogya 4.3.3
अथाध्यात्मं प्राणो वाव संवर्गः स यदा स्वपिति प्राणमेव वागप्येति प्राणं चक्षुः प्राणꣳ श्रोत्रं प्राणं मनः प्राणो ह्येवैतान्सर्वान्संवृङ्क्त इति ॥ ४.३.३ ॥
ਹੁਣ ਅਧਿਆਤਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਣ ਹੀ ਸੰਵਰਗ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੌਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵਾਣੀ ਪ੍ਰਾਣ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਅੱਖ ਪ੍ਰਾਣ ਵਿੱਚ, ਕੰਨ ਪ੍ਰਾਣ ਵਿੱਚ, ਮਨ ਪ੍ਰਾਣ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਣ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਸਮੇਟ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
Chāndogya 4.3.4
तौ वा एतौ द्वौ संवर्गौ वायुरेव देवेषु प्राणः प्राणेषु ॥ ४.३.४ ॥
ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਸੰਵਰਗ ਹਨ: ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਯੂ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਣ।
Chāndogya 4.3.5
अथ ह शौनकं च कापेयमभिप्रतारिणं च काक्षसेनिं परिविष्यमाणौ ब्रह्मचारी बिभिक्षे तस्मा उ ह न ददतुः ॥ ४.३.५ ॥
ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਭੋਜਨ ਪਰੋਸਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਨੇ ਸ਼ੌਨਕ, ਕਾਪੇਯ, ਅਭਿਪ੍ਰਤਾਰੀ ਅਤੇ ਕਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨਿ ਤੋਂ ਭਿੱਖਿਆ ਮੰਗੀ; ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।
Chāndogya 4.3.6
स होवाच महात्मनश्चतुरो देव एकः कः स जगार भुवनस्य गोपास्तं कापेय नाभिपश्यन्ति मर्त्या अभिप्रतारिन्बहुधा वसन्तं यस्मै वा एतदन्नं दत्तमिति ॥ ४.३.६ ॥
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ ਚਾਰ ਹਨ; ਫਿਰ ਵੀ ਦੇਵ ਇੱਕ ਹੀ ਹੈ। ਜਗਤ ਦਾ ਰੱਖਿਅਕ ਬਣ ਕੇ ਜਿਹੜਾ ਇਸਨੂੰ ਨਿਗਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕੌਣ ਹੈ? ਹੇ ਕਾਪੇਯ, ਹੇ ਅਭਿਪ੍ਰਤਾਰੀ, ਮਰਨਹਾਰ ਮਨੁੱਖ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਉਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ। ਜਿਸਨੂੰ ਇਹ ਅੰਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ (ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ)।"
Chāndogya 4.3.7
तदु ह शौनकः कापेयः प्रतिमन्वानः प्रत्येयायात्मा देवानां जनिता प्रजानाꣳ हिरण्यदꣳष्ट्रो बभसोऽनसूरिर्महान्तमस्य महिमानमाहुरनद्यमानो यदनन्नमत्तीति वै वयं ब्रह्मचारिन्नेदमुपास्महे दत्तास्मै भिक्षामिति ॥ ४.३.७ ॥
ਫਿਰ ਸ਼ੌਨਕ ਕਾਪੇਯ ਨੇ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਜਨਮਦਾਤਾ, ਪ੍ਰਜਾ ਦਾ ਸਿਰਜਕ ਆਤਮਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਦੰਦ ਹਨ, ਜੋ ਭਕਸ਼ਕ ਹੈ, ਈਰਖਾ-ਰਹਿਤ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਮਹਾਨ ਮਹਿਮਾ ਆਖੀ ਗਈ ਹੈ। ਜੋ ਖਾਧਾ ਨਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਨਾ ਖਾਣ ਯੋਗ ਨੂੰ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਅਸੀਂ ਇਸੇ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਨੂੰ ਭਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ।
Chāndogya 4.3.8
तस्म उ ह ददुस्ते वा एते पञ्चान्ये पञ्चान्ये दश सन्तस्तत्कृतं तस्मात्सर्वासु दिक्ष्वन्नमेव दश कृतꣳ सैषा विराडन्नादी तयेदꣳ सर्वं दृष्टꣳ सर्वमस्येदं दृष्टं भवत्यन्नादो भवति य एवं वेद य एवं वेद ॥ ४.३.८ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪੰਜ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪੰਜ, ਦਸ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹਨ; ਇਸੇ ਲਈ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਨ ਹੀ ਦਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਵਿਰਾਟ੍ ਅੰਨਾਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਸਭ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਉਹ ਅੰਨਾਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।