ਉਪਨਿਸ਼ਦ · Maitrāyaṇī 1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Maitrāyaṇī 1.1
ॐ बृहद्रथो ह वै नाम राजा राज्ये ज्येष्ठं पुत्रं निधापयित्वेदमशाश्वतं मन्यमानः शारीरं वैराग्यमुपेतोऽरण्यं निर्जगाम स तत्र परमं तप आस्थायादित्यमीक्षमाण ऊर्ध्वबाहुस्तिष्ठत्यन्ते सहस्रस्य मुनिरन्तिकमाजगामाग्निरिवाधूमकस्तेजसा निर्दहन्निवात्मविद्भगवाञ्च्हाकायन्य उत्तिष्ठोत्तिष्ठ वरं वृणीश्वेति राजानमब्रवीत्स तस्मै नमस्कृत्योवाच भगवन्नाहमात्मवित्त्वं तत्त्वविच्च्हृणुमो वयं स त्वं नो ब्रूहीत्येतद्वृतं पुरस्तादशक्यं मा पृच्च्ह प्रश्नमैक्ष्वाकान्यान्कामान्वृणीश्वेति शाकायन्यस्य चरणवभिमृश्यमानो राजेमां गाथां जगाद ॥ १.१ ॥
ਓਮ. ਬ੍ਰਿਹਦ੍ਰਥ ਨਾਮ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਰਾਜ ਆਪਣੇ ਜੇਠੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਕੇ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ਵਾਨ ਸਮਝ ਕੇ, ਸਰੀਰ ਪ੍ਰਤੀ ਵੈਰਾਗ ਧਾਰ ਕੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਉਸਨੇ ਪਰਮ ਤਪ ਕੀਤਾ, ਬਾਹਾਂ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਵੇਖਦਾ ਖੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ। ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਆਤਮ-ਗਿਆਨੀ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਾਕਾਇਨਯ ਉਸ ਕੋਲ ਆਏ; ਧੂੰਏਂ ਰਹਿਤ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਤੇਜ ਨਾਲ ਸਾੜਦੇ ਹੋਏ ਜਾਪੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, 'ਉੱਠ, ਉੱਠ, ਵਰ ਮੰਗ।' ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, 'ਭਗਵਨ, ਮੈਂ ਆਤਮ-ਗਿਆਨੀ ਨਹੀਂ; ਤੁਸੀਂ ਤੱਤ-ਗਿਆਨੀ ਹੋ। ਅਸੀਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ; ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ।' ('ਇਹ ਵਰਤ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਅਸੰਭਵ ਹੈ; ਸਵਾਲ ਨਾ ਪੁੱਛ; ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਲਈ ਯੋਗ ਹੋਰ ਇੱਛਾਵਾਂ ਮੰਗ', ਸ਼ਾਕਾਇਨਯ ਨੇ ਕਿਹਾ।) ਸ਼ਾਕਾਇਨਯ ਦੇ ਚਰਨ ਛੂੰਹਦੇ ਹੋਏ ਰਾਜੇ ਨੇ ਇਹ ਗਾਥਾ ਗਾਈ।
Maitrāyaṇī 1.2
भगवन्नस्थिचर्मस्नायुमज्जामांसशुक्रशोणितश्लेष्माश्रुदू षिते विण्मूत्रवातपित्तकफसङ्घाते दुर्गन्धे निःसारेऽस्मिञ्च्हरीरे किं कामोपभोगैः ॥ १.२ ॥
ਭਗਵਨ, ਹੱਡੀ, ਚਮੜੀ, ਨਸਾਂ, ਮੱਜ਼ਾ, ਮਾਸ, ਸ਼ੁਕਰ, ਲਹੂ, ਬਲਗਮ ਅਤੇ ਅੱਥਰੂਆਂ ਨਾਲ ਮਲੀਨ, ਮਲ-ਮੂਤਰ, ਵਾਤ-ਪਿੱਤ-ਕਫ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਾਲੇ, ਬਦਬੂਦਾਰ, ਸਾਰਹੀਣ ਇਸ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕਾਮ-ਭੋਗਾਂ ਨਾਲ ਕੀ ਲਾਭ?
Maitrāyaṇī 1.3
कामक्रोधलोभभयविषादेर्ष्येष्टवियोगानिष्टसंप्रयोगक्षु त्पिपासाजरामृत्युरोगशोकाद्यैरभिहतेऽस्मिञ्च्हरीरे किं कामोपभोगैः ॥ १.३ ॥
ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ, ਲੋਭ, ਭੈ, ਵਿਸ਼ਾਦ, ਈਰਖਾ, ਪਿਆਰਿਆਂ ਦਾ ਵਿਯੋਗ, ਨਾਪਸੰਦ ਦਾ ਸੰਯੋਗ, ਭੁੱਖ, ਪਿਆਸ, ਬੁਢਾਪਾ, ਮੌਤ, ਰੋਗ, ਸ਼ੋਕ ਆਦਿ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਇਸ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕਾਮ-ਭੋਗਾਂ ਨਾਲ ਕੀ ਲਾਭ?
Maitrāyaṇī 1.4
सर्वं चेदं क्षयिष्णु पश्यामो यथेमे दंशमशकादयस्तृणवन्नश्यतयोद्भूतप्रध्वंसिनः ॥ १.४ ॥
ਅਤੇ ਇਹ ਸਭ ਨਾਸ਼ਵਾਨ ਹੈ, ਇਹ ਅਸੀਂ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ; ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਮੱਛਰ, ਡੰਗਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੱਖੀਆਂ ਆਦਿ ਘਾਹ ਵਾਂਗ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਪਜ ਕੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ।
Maitrāyaṇī 1.5
अथ किमेतैर्वा परेऽन्ये महाधनुर्धराश्चक्रवर्तिनः केचित्सुद्युम्नभूरिद्युम्नेन्द्रद्युम्नकुवलयाश्वयौवनाश्ववद्धिया श्वाश्वपतिः शशबिन्दुर्हारिश्चन्द्रोऽम्बरीषो ननूक्तस्वयातिर्ययातिनरण्योक्षसेनोत्थमरुत्तभरतप्रभृतयो राजानो मिषतो बन्धुवर्गस्य महतीं श्रियं त्यक्त्वास्माल्लोकादमुं लोकं प्रयान्ति ॥ १.५ ॥
ਤਾਂ ਫਿਰ ਇਹਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਂ ਹੋਰ ਮਹਾਧਨੁਰਧਾਰੀ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਕੀ ਲਾਭ? ਸੁਦਿਊਮਨ, ਭੂਰਿਦਿਊਮਨ, ਇੰਦਰਦਿਊਮਨ, ਕੁਵਲਯਾਸ਼ਵ, ਯੌਵਨਾਸ਼ਵ, ਵਧ੍ਰਯਸ਼ਵ, ਅਸ਼ਵਪਤੀ, ਸ਼ਸ਼ਬਿੰਦੂ, ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ, ਅੰਬਰੀਸ਼, ਸਵਯਾਤੀ ਨਾਮਕ ਯਯਾਤੀ, ਨਰਣਯ, ਅਕਸ਼ਸੇਨ, ਮਰੁੱਤ, ਭਰਤ ਆਦਿ ਰਾਜੇ ਆਪਣੇ ਬੰਧੂਆਂ ਦੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਵੇਖਦਿਆਂ ਵੱਡੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਛੱਡ ਕੇ ਇਸ ਲੋਕ ਤੋਂ ਉਸ ਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।
Maitrāyaṇī 1.6
अथ किमेतैर्वा परेऽन्ये गन्धर्वासुरयक्षराक्षसभूतगणपिशाचोरगग्रहादीनां निरोधनं पश्यामः ॥ १.६ ॥
ਤਾਂ ਫਿਰ ਇਹਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਂ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਕੀ ਲਾਭ? ਅਸੀਂ ਗੰਧਰਵਾਂ, ਅਸੁਰਾਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ, ਭੂਤ-ਗਣਾਂ, ਪਿਸ਼ਾਚਾਂ, ਨਾਗਾਂ, ਗ੍ਰਹਾਂ ਆਦਿ ਦਾ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ।
Maitrāyaṇī 1.7
अथ किमेतैर्वान्यानां शोषणं महार्णवानां शिखरिणां प्रपतनं ध्रुवस्य प्रचलनं स्थानं वा तरूणां निमज्जनं पृथिव्याः स्थानादपसरणं सुराणं सोऽहमित्येतद्विधेऽस्मिन्संसारे किं कामोपभोगैर्यैरेवाश्रितस्यासकृदिहावर्तनं दृश्यत इत्युद्धर्तुमर्हसीत्यन्धोदपानस्थो भेक इवाहमस्मिन्संसारे भगवंस्त्वं नो गतिस्त्वं नो गतिः ॥ १.७ ॥
ਤਾਂ ਫਿਰ ਇਹਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਂ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਕੀ ਲਾਭ? ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦਾ ਸੁੱਕਣਾ, ਪਰਬਤ-ਸ਼ਿਖਰਾਂ ਦਾ ਡਿੱਗਣਾ, ਧਰੁਵ ਦਾ ਹਿੱਲਣਾ ਜਾਂ ਥਾਂ ਬਦਲਣਾ, ਰੁੱਖਾਂ ਦਾ ਡੁੱਬਣਾ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਹਟਣਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਡਿੱਗਣਾ ਅਸੀਂ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ। 'ਮੈਂ ਉਹੀ ਹਾਂ' ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕਾਮ-ਭੋਗਾਂ ਨਾਲ ਕੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਗੇੜਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ? ਮੈਨੂੰ ਉਬਾਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਤੁਸੀਂ ਹੋ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਅੰਨ੍ਹੇ ਖੂਹ ਵਿੱਚ ਪਏ ਡੱਡੂ ਵਾਂਗ ਹਾਂ। ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਾਡੀ ਗਤੀ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਾਡੀ ਗਤੀ ਹੋ।