ऋग्वेद · सूक्त 1.123
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.123.1
पृ॒थू रथो॒ दक्षि॑णाया अयोजि॒ ऐनं॑ दे॒वासो॑ अ॒मृता॑सो अस्थुः ।
कृ॒ष्णादुद॑स्थाद॒र्या॑ विहा॑या॒श्चिकि॑त्सन्ती॒ मानु॑षाय॒ क्षया॑य ॥
विस्तीर्ण रथ दक्षिणेसाठी जुंपला गेला; त्याभोवती अमर देव उभे राहिले. अंधारातून श्रेष्ठ, विस्तीर्ण उषा वर आली; मानवांच्या निवासासाठी ती सर्वांना जागवते.
1.123.2
पूर्वा॒ विश्व॑स्मा॒द्भुव॑नादबोधि॒ जय॑न्ती॒ वाजं॑ बृह॒ती सनु॑त्री ।
उ॒च्चा व्य॑ख्यद्युव॒तिः पु॑न॒र्भूरोषा अ॑गन्प्रथ॒मा पू॒र्वहू॑तौ ॥
सर्व लोकांपूर्वी ती जागी झाली—विजयधन जिंकणारी, महान, दान देणारी. उंचावर ती तळपली; पुन्हा तरुणी झालेली उषा पहिल्या आवाहनावर प्रथम आली.
1.123.3
यद॒द्य भा॒गं वि॒भजा॑सि॒ नृभ्य॒ उषो॑ देवि मर्त्य॒त्रा सु॑जाते ।
दे॒वो नो॒ अत्र॑ सवि॒ता दमू॑ना॒ अना॑गसो वोचति॒ सूर्या॑य ॥
आज तू मानवांमध्ये आपला वाटा वाटतेस तेव्हा, हे देवी उषा, मर्त्यांमध्ये, हे सुजाते! येथे दाता देव सविता निष्पापांसाठी सूर्याशी बोलो.
1.123.4
गृ॒हंगृ॑हमह॒ना या॒त्यच्छा॑ दि॒वेदि॑वे॒ अधि॒ नामा॒ दधा॑ना ।
सिषा॑सन्ती द्योत॒ना शश्व॒दागा॒दग्र॑मग्र॒मिद्भ॑जते॒ वसू॑नाम् ॥
घराघरांत जाते, दिवसेंदिवस जवळ येते, आपले नाव धारण करून, प्रकाश मिळवण्याच्या इच्छेने ती सदैव येते; प्रत्येक वस्तूत ती वसूंच्या धनाचा भाग मिळवते.
1.123.5
भग॑स्य॒ स्वसा॒ वरु॑णस्य जा॒मिरुषः॑ सूनृते प्रथ॒मा ज॑रस्व ।
प॒श्चा स द॑घ्या॒ यो अ॒घस्य॑ धा॒ता जये॑म॒ तं दक्षि॑णया॒ रथे॑न ॥
भगाची भगिनी, वरुणाची नातेवाईक उषा, हे संततिमती! तू आधी जागी हो. नंतर अशुभ घडवणारा तो दुष्ट नष्ट होवो; दक्षिणेने व रथाने आपण त्याला जिंकू.
1.123.6
उदी॑रतां सू॒नृता॒ उत्पुरं॑धी॒रुद॒ग्नयः॑ शुशुचा॒नासो॑ अस्थुः ।
स्पा॒र्हा वसू॑नि॒ तम॒साप॑गूळ्हा॒विष्कृ॑ण्वन्त्यु॒षसो॑ विभा॒तीः ॥
सत्यवाणीचे लोक उठोत, मंत्रकर्ते उठोत; तेजस्वी अग्नी उठले आहेत. अंधारात लपलेली इष्ट संपत्ती तेजस्वी उषा प्रकट करतात.
1.123.7
अपा॒न्यदेत्य॒भ्य॑न्यदे॑ति॒ विषु॑रूपे॒ अह॑नी॒ सं च॑रेते ।
प॒रि॒क्षितो॒स्तमो॑ अ॒न्या गुहा॑क॒रद्यौ॑दु॒षाः शोशु॑चता॒ रथे॑न ॥
एक दूर जाते, दुसरे तिच्याकडे येते; भिन्न रूपांचे दोन दिवस एकत्र चालतात. वेढलेल्या अंधाराला दुसरीने लपवले; उषा तेजस्वी रथावर चमकली.
1.123.8
स॒दृशी॑र॒द्य स॒दृशी॒रिदु॒ श्वो दी॒र्घं स॑चन्ते॒ वरु॑णस्य॒ धाम॑ ।
अ॒न॒व॒द्यास्त्रिं॒शतं॒ योज॑नानि॒ एकै॑का॒ क्रतुं॒ परि॑ यन्ति स॒द्यः ॥
आजही त्या तशाच, उद्याही तशाच; त्या वरुणाच्या दीर्घ धामाचे अनुसरण करतात. निर्दोष उषा तीस योजनांपर्यंत, एकएक करून, आपल्या मार्गाभोवती वेगाने फिरतात.
1.123.9
जा॒न॒त्यह्नः॑ प्रथ॒मस्य॒ नाम॑ शु॒क्रा कृ॒ष्णाद॑जनिष्ट श्विती॒ची ।
ऋ॒तस्य॒ योषा॒ न मि॑नाति॒ धामाह॑रहर्निष्कृ॒तमा॒चर॑न्ती ॥
पहिल्या दिवसाचे नाव जाणणारी ती जन्मली — अंधारातून तेजस्वी, शुभ्र प्रकाशात. ऋताच्या वधूप्रमाणे ती आपले निवासस्थान बिघडवत नाही; दिवसेंदिवस ठरलेल्या मार्गाने चालते.
1.123.10
क॒न्ये॑व त॒न्वा॑ शाश॑दानाँ देवि दे॒वमिय॑क्षमाणम् ।
सं॒स्मय॑माना युव॒तिः पु॒रस्ता॑दा॒विर्वक्षां॑सि कृणुषे विभा॒ती ॥
कन्येसारखी आपल्या देहाने तेजस्वी होऊन, हे देवी, देवाची इच्छा करीत तू येतेस. हसणारी तरुणी, समोरून प्रकट होऊन तेजाने चमकत तू आपले वक्षस्थळ उघडतेस.
1.123.11
सु॒सं॒का॒शा मा॒तृमृ॑ष्टेव॒ योषा॒विस्त॒न्वं॑ कृणुषे दृ॒शे कम् ।
भ॒द्रा त्वमु॑षो वित॒रं व्यु॑च्छ॒ न तत्ते॑ अ॒न्या उ॒षसो॑ नशन्त ॥
अत्यंत सुंदर, मातेने शुद्ध केलेली जणू, स्त्रीप्रमाणे तू आपले शरीर उघडे करून पाहण्यास सुख देतेस. हे उषे, कल्याणकारी, विस्तृत प्रकाश पसर; तुझे ते वैभव तुझ्या इतर उषांनी नष्ट केले नाही.
1.123.12
अश्वा॑वती॒र्गोम॑तीर्वि॒श्ववा॑रा॒ यत॑माना र॒श्मिभिः॒ सूर्य॑स्य ।
परा॑ च॒ यन्ति॒ पुन॒रा च॑ यन्ति भ॒द्रा नाम॒ वह॑माना उ॒षासः॑ ॥
अश्व असलेल्या, गायी असलेल्या, सर्व वैभव देणाऱ्या उषा सूर्याच्या किरणांसह प्रयत्नपूर्वक चालतात. त्या दूर जातात आणि पुन्हा परत येतात; कल्याणकारी नावे धारण करणाऱ्या उषा.
1.123.13
ऋ॒तस्य॑ र॒श्मिम॑नु॒यच्छ॑माना भ॒द्रम्भ॑द्रं॒ क्रतु॑म॒स्मासु॑ धेहि ।
उषो॑ नो अ॒द्य सु॒हवा॒ व्यु॑च्छा॒स्मासु॒ रायो॑ म॒घव॑त्सु च स्युः ॥
ऋताच्या किरणाला धरून, हे उषे, आमच्यात अत्युत्तम संकल्प ठेव. आज सहज आवाहन करता येणारी होऊन आमच्यासाठी प्रकाशित हो; दानशूरांकडे असते तसे धन आमच्याकडेही असो.