ऋग्वेद · सूक्त 1.124
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.124.1
उ॒षा उ॒च्छन्ती॑ समिधा॒ने अ॒ग्नौ उ॒द्यन्त्सूर्य॑ उर्वि॒या ज्योति॑रश्रेत् ।
दे॒वो नो॒ अत्र॑ सवि॒ता न्वर्थं॒ प्रासा॑वीद्द्वि॒पत्प्र चतु॑ष्पदि॒त्यै ॥
तेजस्वी उषा अग्नी प्रज्वलित असताना, उगवता सूर्य विस्तीर्ण प्रकाश प्रकट करतो. येथे देव सविता आता आमचे प्रयोजन पुढे नेवो; द्विपाद आणि चतुष्पाद प्राण्यांना गतीसाठी प्रेरित करो.
1.124.2
अमि॑नती॒ दैव्या॑नि व्र॒तानि॑ प्रमिन॒ती म॑नु॒ष्या॑ यु॒गानि॑ ।
ई॒युषी॑णामुप॒मा शश्व॑तीनां आयती॒नां प्र॑थ॒मोषा व्य॑द्यौत् ॥
दैवी नियम न कमी करणारी, मानवी युगांना मोडणारी, गेलेल्यांची समान प्रतिमा; येणाऱ्या शाश्वत उषांमध्ये पहिली उषा प्रकाशली.
1.124.3
ए॒षा दि॒वो दु॑हि॒ता प्रत्य॑दर्शि॒ ज्योति॒र्वसा॑ना सम॒ना पु॒रस्ता॑त् ।
ऋ॒तस्य॒ पन्था॒मन्वे॑ति सा॒धु प्र॑जान॒तीव॒ न दिशो॑ मिनाति ॥
आकाशाची कन्या ही समोर प्रकटली, पूर्वेकडून समान प्रकाश धारण करून. ती ऋताच्या मार्गाने नीट चालते, जाणत्याप्रमाणे; दिशांना ती गोंधळवत नाही.
1.124.4
उपो॑ अदर्शि शु॒न्ध्युवो॒ न वक्षो॑ नो॒धा इ॑वा॒विर॑कृत प्रि॒याणि॑ ।
अ॒द्म॒सन्न स॑स॒तो बो॒धय॑न्ती शश्वत्त॒मागा॒त्पुन॑रे॒युषी॑णाम् ॥
तेजस्वी ती स्तन उघडावा तसी प्रकटली; अन्नदात्री मातेप्रमाणे प्रिय वस्तू तिने दाखवल्या. सर्वांना जागवत, सदैव स्थिरपणे ती पुन्हा आली; जे गेले त्यांच्यानंतर पुन्हा आली.
1.124.5
पूर्वे॒ अर्धे॒ रज॑सो अ॒प्त्यस्य॒ गवां॒ जनि॑त्र्यकृत॒ प्र के॒तुम् ।
व्यु॑ प्रथते वित॒रं वरी॑य॒ ओभा पृ॒णन्ती॑ पि॒त्रोरु॒पस्था॑ ॥
पूर्वेच्या पहिल्या भागात, अंतरिक्षाच्या जलभागात, गाईंची माता आपली प्रकाशखूण प्रकट करते; ती विस्ताराने पसरते, अत्यंत विशाल होऊन, दोन्ही लोक भरून, माता-पित्यांच्या (द्यौ आणि पृथ्वी) मांडीत.
1.124.6
ए॒वेदे॒षा पु॑रु॒तमा॑ दृ॒शे कं नाजा॑मिं॒ न परि॑ वृणक्ति जा॒मिम् ।
अ॒रे॒पसा॑ त॒न्वा॑ शाश॑दाना॒ नार्भा॒दीष॑ते॒ न म॒हो वि॑भा॒ती ॥
हीच खरोखर बहुरूपी आहे, पाहण्यासाठी; ती नातेवाईकांना वेढत नाही, नातेवाईक स्त्रीलाही झाकत नाही. निरुपद्रवी देहाने चमकत ती मुलाकडून काही इच्छित नाही; महानतेनेही चमकत ती तशीच.
1.124.7
अ॒भ्रा॒तेव॑ पुं॒स ए॑ति प्रती॒ची ग॑र्ता॒रुगि॑व स॒नये॒ धना॑नाम् ।
जा॒येव॒ पत्य॑ उश॒ती सु॒वासा॑ उ॒षा ह॒स्रेव॒ नि रि॑णीते॒ अप्सः॑ ॥
उषा सुंदर वस्त्रे नेसून, पतीकडे येणाऱ्या पत्नीप्रमाणे, धन मिळवण्यासाठी समोर येते; हसत हसत ती आपले रूप प्रकट करते.
1.124.8
स्वसा॒ स्वस्रे॒ ज्याय॑स्यै॒ योनि॑मारै॒गपै॑त्यस्याः प्रति॒चक्ष्ये॑व ।
व्यु॒च्छन्ती॑ र॒श्मिभिः॒ सूर्य॑स्या॒ञ्ज्य॑ङ्क्ते समन॒गा इ॑व॒ व्राः ॥
बहीण धाकट्या बहिणीला जागा देते तसे, ती आपल्या जागेवरून मागे सरते; सूर्याच्या किरणांनी उजळून ती आपले तेज सजवते, गायी एकत्र जमाव्यात तसे.
1.124.9
आ॒सां पूर्वा॑सा॒मह॑सु॒ स्वसॄ॑णा॒मप॑रा॒ पूर्वा॑म॒भ्ये॑ति प॒श्चात् ।
ताः प्र॑त्न॒वन्नव्य॑सीर्नू॒नम॒स्मे रे॒वदु॑च्छन्तु सु॒दिना॑ उ॒षासः॑ ॥
या पूर्वीच्या उषा-भगिनींपैकी एक मागून येऊन पहिलीपर्यंत पोहोचते; आता जुन्यांसारख्या नव्या उषा आमच्यासाठी धनासह प्रकाशोत, शुभ दिवस आणणाऱ्या उषा.
1.124.10
प्र बो॑धयोषः पृण॒तो म॑घोनि॒ अबु॑ध्यमानाः प॒णयः॑ ससन्तु ।
रे॒वदु॑च्छ म॒घव॑द्भ्यो मघोनि रे॒वत्स्तो॒त्रे सू॑नृते जा॒रय॑न्ती ॥
हे उषे, पुढे येऊन जागव; दात्यासाठी, हे दानशीले, धनासह प्रकाशित हो; जे जागे नाहीत ते पणी झोपोत; हे सत्यदायिनी, स्तोत्या��साठी धनासह प्रकाशित हो.
1.124.11
अवे॒यम॑श्वैद्युव॒तिः पु॒रस्ता॑द्यु॒ङ्क्ते गवा॑मरु॒णाना॒मनी॑कम् ।
वि नू॒नमु॑च्छा॒दस॑ति॒ प्र के॒तुर्गृ॒हंगृ॑ह॒मुप॑ तिष्ठाते अ॒ग्निः ॥
ही तरुणी पूर्वेला प्रकट झाली, तांबड्या गायींच्या कळपाला ती जुंपते; आता ती प्रकाशो, अंधारात ती प्रकाश होवो; प्रकाशाची पताका घरोघरी पोहोचो, अग्नीही तेथे उभा राहो.
1.124.12
उत्ते॒ वय॑श्चिद्वस॒तेर॑पप्त॒न्नर॑श्च॒ ये पि॑तु॒भाजो॒ व्यु॑ष्टौ ।
अ॒मा स॒ते व॑हसि॒ भूरि॑ वा॒ममुषो॑ देवि दा॒शुषे॒ मर्त्या॑य ॥
हे उषे, तुझ्यामुळे पक्षी आणि सोमपानाचे भागी असलेले मानव प्रभातकाळी वर उडाले; हे देवी उषे, तू असलेल्या पुरुषाकडे विपुल धन आणतेस, दानशील मर्त्यासाठी.
1.124.13
अस्तो॑ढ्वं स्तोम्या॒ ब्रह्म॑णा॒ मेऽवी॑वृधध्वमुश॒तीरु॑षासः ।
यु॒ष्माकं॑ देवी॒रव॑सा सनेम सह॒स्रिणं॑ च श॒तिनं॑ च॒ वाज॑म् ॥
हे प्रशंसनीय उषांनो, मंत्राने तुम्ही स्तुत झालात; हे तेजस्वी उषांनो, तुम्ही मला वाढवलेत. हे देवींनो, तुमच्या संरक्षणाने आम्ही सहस्रपट आणि शतपट धन मिळवो.