ऋग्वेद · सूक्त 1.92
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.92.1
ए॒ता उ॒ त्या उ॒षसः॑ के॒तुम॑क्रत॒ पूर्वे॒ अर्धे॒ रज॑सो भा॒नुम॑ञ्जते ।
नि॒ष्कृ॒ण्वा॒ना आयु॑धानीव धृ॒ष्णवः॒ प्रति॒ गावोऽरु॑षीर्यन्ति मा॒तरः॑ ॥
त्याच ह्या उषा; त्यांनी प्रकाशाचा ध्वज उभारला. पूर्वेकडील प्रदेशात, अंतराळाच्या अर्ध्या भागात त्या तेज अलंकृत करतात. निर्भय योद्ध्यांच्या आयुधांसारख्या प्रकट होऊन, तांबड्या मातृ-गायी त्यांच्याकडे जातात.
1.92.2
उद॑पप्तन्नरु॒णा भा॒नवो॒ वृथा॑ स्वा॒युजो॒ अरु॑षी॒र्गा अ॑युक्षत ।
अक्र॑न्नु॒षासो॑ व॒युना॑नि पू॒र्वथा॒ रुश॑न्तं भा॒नुमरु॑षीरशिश्रयुः ॥
तांबडी किरणे वर झेपावली, व्यर्थ नव्हे; स्वतःच जुंपून घेणाऱ्या उषांच्या चमकणाऱ्या गायींना त्यांनी जुंपले. उषांनी पूर्वीप्रमाणे आपली कृत्ये केली; चमकणाऱ्या त्या तेजाला पुन्हा धारण करून बसल्या.
1.92.3
अर्च॑न्ति॒ नारी॑र॒पसो॒ न वि॒ष्टिभिः॑ समा॒नेन॒ योज॑ने॒ना प॑रा॒वतः॑ ।
इषं॒ वह॑न्तीः सु॒कृते॑ सु॒दान॑वे॒ विश्वेदह॒ यज॑मानाय सुन्व॒ते ॥
स्त्रियांसारख्या त्या उषा, कर्मांसह, दुरूनच एकाच प्रवासाने स्तुती गातात. अन्न आणणाऱ्या त्या सुकर्मी आणि दात्यासाठी, सोम पिळणाऱ्या यजमानासाठी सर्वकाही आणतात.
1.92.4
अधि॒ पेशां॑सि वपते नृ॒तूरि॒वापो॑र्णुते॒ वक्ष॑ उ॒स्रेव॒ बर्ज॑हम् ।
ज्योति॒र्विश्व॑स्मै॒ भुव॑नाय कृण्व॒ती गावो॒ न व्र॒जं व्यु॑षा आ॑व॒र्तमः॑ ॥
उषा आपले अलंकार धारण करते, नर्तकीप्रमाणे; आवरण दूर करणाऱ्या वीराप्रमाणे ती आपले वक्षस्थळ उघडते. सर्व प्राण्यांसाठी प्रकाश निर्माण करीत, गायी गोठा उघडतात तसे ती अंधकार दूर करते.
1.92.5
प्रत्य॒र्ची रुश॑दस्या अदर्शि॒ वि ति॑ष्ठते॒ बाध॑ते कृ॒ष्णमभ्व॑म् ।
स्वरुं॒ न पेशो॑ वि॒दथे॑ष्व॒ञ्जञ्चि॒त्रं दि॒वो दु॑हि॒ता भा॒नुम॑श्रेत् ॥
तिची किरण पुढे दिसली, तेजस्वी होऊन; ती उभी राहून काळ्या, न जन्मलेल्या अंधाराला दूर सारते. युद्धांमध्ये सुंदर तेज जसे अलंकृत केले जाते, तसे स्वर्गाची कन्या अद्भुत प्रकाश प्रकट करते.
1.92.6
अता॑रिष्म॒ तम॑सस्पा॒रम॒स्योषा उ॒च्छन्ती॑ व॒युना॑ कृणोति ।
श्रि॒ये छन्दो॒ न स्म॑यते विभा॒ती सु॒प्रती॑का सौमन॒साया॑जीगः ॥
आम्ही अंधाराच्या पलीकडे पोहोचलो आहोत; उषा आपल्या वस्त्रांनी प्रकाशित करून सर्व काही निर्माण करते. सौंदर्यासाठी, छंदाप्रमाणे, तेजस्वी सुंदर मुखी ती हसते; कल्याणासाठी ती येऊन पोहोचली आहे.
1.92.7
भास्व॑ती ने॒त्री सू॒नृता॑नां दि॒व स्त॑वे दुहि॒ता गोत॑मेभिः ।
प्र॒जाव॑तो नृ॒वतो॒ अश्व॑बुध्या॒नुषो॒ गोअ॑ग्राँ॒ उप॑ मासि॒ वाजा॑न् ॥
तेजस्वी, सत्कर्मांची मार्गदर्शक, द्युलोकाची कन्या, गोतमांसह मी तुझी स्तुती करतो. हे उषे, संततीने समृद्ध, मनुष्यांनी समृद्ध, अश्वांना जागवणारी, गायींना पुढे ठेवणारी धनसंपत्ती आमच्याजवळ आण.
1.92.8
उष॒स्तम॑श्यां य॒शसं॑ सु॒वीरं॑ दा॒सप्र॑वर्गं र॒यिमश्व॑बुध्यम् ।
सु॒दंस॑सा॒ श्रव॑सा॒ या वि॒भासि॒ वाज॑प्रसूता सुभगे बृ॒हन्त॑म् ॥
हे उषे, ते यश, वीरांनी समृद्ध, सेवकांच्या रक्षणाने युक्त, अश्वांना जागवणारे धन मला मिळो. हे कल्याणी, उत्तम बल आणि कीर्तीने तळपणारी, बक्षिसांसह पाठवलेली, ते महान धन आम्हांला दे.
1.92.9
विश्वा॑नि दे॒वी भुव॑नाभि॒चक्ष्या॑ प्रती॒ची चक्षु॑रुर्वि॒या वि भा॑ति ।
विश्वं॑ जी॒वं च॒रसे॑ बो॒धय॑न्ती॒ विश्व॑स्य॒ वाच॑मविदन्मना॒योः ॥
देवी सर्व प्राण्यांकडे पाहत, पूर्वेकडे वळून, विशाल डोळ्यासारखी तळपते. सर्व जीवांना हालचालीसाठी जागवत, तिने विचारशील माणसाची सर्व वाणी प्राप्त केली.
1.92.10
पुनः॑पुन॒र्जाय॑माना पुरा॒णी स॑मा॒नं वर्ण॑म॒भि शुम्भ॑माना ।
श्व॒घ्नीव॑ कृ॒त्नुर्विज॑ आमिना॒ना मर्त॑स्य दे॒वी ज॒रय॒न्त्यायुः॑ ॥
पुन्हा पुन्हा जन्म घेणारी, प्राचीन असूनही एकाच रंगाला सजवणारी, कुत्र्याला मारणाऱ्यासारखी शत्रूंचा नाश करणारी, ती देवी माणसाचे आयुष्य झिजवते.
1.92.11
व्यू॒र्ण्व॒ती दि॒वो अन्ताँ॑ अबोधि॒ अप॒ स्वसा॑रं सनु॒तर्यु॑योति ।
प्र॒मि॒न॒ती म॑नु॒ष्या॑ यु॒गानि॒ योषा॑ जा॒रस्य॒ चक्ष॑सा॒ वि भा॑ति ॥
आकाशाची टोके उघडत ती जागी झाली; सदैव चालणाऱ्या आपल्या बहिणीला तिने दूर पिटाळले. माणसांच्या युगांचे मोजमाप करत, कन्या आपल्या प्रियकराच्या नजरेने तळपते.
1.92.12
प॒शून्न चि॒त्रा सु॒भगा॑ प्रथा॒ना सिन्धु॒र्न क्षोद॑ उर्वि॒या व्य॑श्वैत् ।
अमि॑नती॒ दैव्या॑नि व्र॒तानि॒ सूर्य॑स्य चेति र॒श्मिभि॑र्दृशा॒ना ॥
गायींप्रमाणे तेजस्वी, कल्याणकारी, पसरणारी, नदीच्या पुरासारखी विशाल पसरली; कोणाला इजा न करणारी, दैवी नियम जाणणारी, सूर्याच्या किरणांनी दर्शन देते.
1.92.13
उष॒स्तच्चि॒त्रमा भ॑रा॒स्मभ्यं॑ वाजिनीवति ।
येन॑ तो॒कं च॒ तन॑यं च॒ धाम॑हे ॥
हे उषे, ते अद्भुत धन आमच्यासाठी आण, हे बलवती; ज्यामुळे आम्ही पुत्र आणि वंशजांची स्थापना करू.
1.92.14
उषो॑ अ॒द्येह गो॑मति॒ अश्वा॑वति विभावरि ।
रे॒वद॒स्मे व्यु॑च्छ सूनृतावति ॥
हे उषे, आज येथे गायी आणि अश्वांनी युक्त, तेजस्वी, धनवती होऊन आमच्यासाठी प्रकाश दे; हे सत्यवाणीने समृद्ध देवी.
1.92.15
यु॒क्ष्वा हि वा॑जिनीवति॒ अश्वाँ॑ अ॒द्यारु॒णाँ उ॑षः ।
अथा॑ नो॒ विश्वा॒ सौभ॑गा॒न्या व॑ह ॥
हे बलवती उषे, आज तांबूस अश्वांना जुंपावे; मग आमच्यासाठी सर्व सौभाग्य आण.
1.92.16
अश्वि॑ना व॒र्तिर॒स्म~दा गोम॑द्दस्रा॒ हिर॑ण्यवत् ।
अ॒र्वाग्रथं॒ सम॑नसा॒ नि य॑च्छतम् ॥
हे अश्विनौ, आमच्याकडे मार्ग गायी व सोन्याने भरलेला असू दे; हे दानशील दोघांनो, एकमनाने तुमचा रथ येथे थांबवा.
1.92.17
यावि॒त्था श्लोक॒मा दि॒वो ज्योति॒र्जना॑य च॒क्रथुः॑ ।
आ न॒ ऊर्जं॑ वहतमश्विना यु॒वम् ॥
अशा प्रकारे स्तुतीला स्वर्गातून प्रकाशरूपाने माणसांसाठी आणलेले तुम्ही दोघे, हे अश्विनौ, तुम्ही दोघे आमच्यासाठी बल आणि अन्न आणा.
1.92.18
एह दे॒वा म॑यो॒भुवा॑ द॒स्रा हिर॑ण्यवर्तनी ।
उ॒ष॒र्बुधो॑ वहन्तु॒ सोम॑पीतये ॥
येथे येवोत ते दोन देव, कल्याण देणारे, दाते, सुवर्णचक्र असलेले; उषेत जागृत देव सोमपानासाठी त्यांना आणोत.