ऋग्वेद · सूक्त 10.45
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.45.1
दि॒वस्परि॑ प्रथ॒मं ज॑ज्ञे अ॒ग्निर॒स्मद्द्वि॒तीयं॒ परि॑ जा॒तवे॑दाः ।
तृ॒तीय॑म॒प्सु नृ॒मणा॒ अज॑स्र॒मिन्धा॑न एनं जरते स्वा॒धीः ॥
स्वर्गातून प्रथम अग्नी जन्मला; आमच्यातून दुसरा. जातवेदा तिसरा पाण्यात जन्मला, माणसांना सुख देणारा. सततं प्रज्वलित त्याची स्वेच्छावान उपासक स्तुती करतात.
10.45.2
वि॒द्मा ते॑ अग्ने त्रे॒धा त्र॒याणि॑ वि॒द्मा ते॒ धाम॒ विभृ॑ता पुरु॒त्रा ।
वि॒द्मा ते॒ नाम॑ पर॒मं गुहा॒ यद्वि॒द्मा तमुत्सं॒ यत॑ आज॒गन्थ॑ ॥
हे अग्नी, तुझी तीन रूपे आम्ही जाणतो; तुझी अनेक धामे जाणतो. तुझे परम गुप्त नाव जाणतो; ज्या उगमातून तू आलास तेही जाणतो.
10.45.3
स॒मु॒द्रे त्वा॑ नृ॒मणा॑ अ॒प्स्व॑न्तर्नृ॒चक्षा॑ ईधे दि॒वो अ॑ग्न॒ ऊध॑न् ।
तृ॒तीये॑ त्वा॒ रज॑सि तस्थि॒वांस॑म॒पामु॒पस्थे॑ महि॒षा अ॑वर्धन् ॥
समुद्रात, पाण्याच्या आत, सर्व माणसांना पाहणाऱ्या मी तुला प्रज्वलित केले. हे अग्नी, स्वर्गाच्या स्तनधारा; तिसऱ्या लोकात उभ्या असलेल्या तुला पाण्याच्या कुशीत म्हशीसारख्या गायींनी वाढवले.
10.45.4
अक्र॑न्दद॒ग्नि स्त॒नय॑न्निव॒ द्यौः क्षामा॒ रेरि॑हद्वी॒रुधः॑ सम॒ञ्जन् ।
स॒द्यो ज॑ज्ञा॒नो वि हीमि॒द्धो अख्य॒दा रोद॑सी भा॒नुना॑ भात्य॒न्तः ॥
अग्नी आकाशासारखा गर्जला; वनस्पती चाटत, प्रदेश एकत्र करत. लगेच जन्मून, प्रज्वलित होऊन, अंधार फोडून पाहिले; आपल्या प्रकाशाने दोन्ही लोकांत तो चमकतो.
10.45.5
श्री॒णामु॑दा॒रो ध॒रुणो॑ रयी॒णां म॑नी॒षाणां॒ प्रार्प॑णः॒ सोम॑गोपाः ।
वसुः॑ सू॒नुः सह॑सो अ॒प्सु राजा॒ वि भा॒त्यग्र॑ उ॒षसा॑मिधा॒नः ॥
श्रींचा दाता, संपत्तींचा आधार, विचारांचा विस्तारक, सोमाचा रक्षक; धनदाता, बलाचा पुत्र, पाण्यात राजा होऊन; उषांच्या पुढे प्रज्वलित होऊन तो चमकतो.
10.45.6
विश्व॑स्य के॒तुर्भुव॑नस्य॒ गर्भ॒ आ रोद॑सी अपृणा॒ज्जाय॑मानः ।
वी॒ळुं चि॒दद्रि॑मभिनत्परा॒यञ्जना॒ यद॒ग्निमय॑जन्त॒ पञ्च॑ ॥
सर्वांचा ध्वज, लोकांचा गर्भ; जन्म घेताच त्याने दोन्ही लोक भरले. त्या वीर वृषभाने पर्वतही फोडला, पुढे जाताना पाच माणसांनी अग्नीची पूजा केली तेव्हा.
10.45.7
उ॒शिक्पा॑व॒को अ॑र॒तिः सु॑मे॒धा मर्ते॑ष्व॒ग्निर॒मृतो॒ नि धा॑यि ।
इय॑र्ति धू॒मम॑रु॒षं भरि॑भ्र॒दुच्छु॒क्रेण॑ शो॒चिषा॒ द्यामिन॑क्षन् ॥
तीक्ष्ण, पवित्र करणारा, अथक, सुबुद्धी असलेला अग्नी मानवांमध्ये अमर म्हणून स्थापित झाला आहे. तो तांबड्या धुराला वर नेतो, तेजस्वी ज्वालेने आकाशाला स्पर्श करू इच्छित.
10.45.8
दृ॒शा॒नो रु॒क्म उ॑र्वि॒या व्य॑द्यौद्दु॒र्मर्ष॒मायुः॑ श्रि॒ये रु॑चा॒नः ।
अ॒ग्निर॒मृतो॑ अभव॒द्वयो॑भि॒र्यदे॑नं॒ द्यौर्ज॒नय॑त्सु॒रेताः॑ ॥
चमकणारा सोनेरी अग्नी विस्तीर्ण क्षेत्रात प्रकाशला. अजिंक्य जीवनशक्तीसाठी तो तेजस्वी होऊन चमकला. उत्तम संततीने युक्त द्युलोकाने त्याला जन्म दिला, तेव्हा अग्नी आपल्या प्राणशक्तींसह अमर झाला.
10.45.9
यस्ते॑ अ॒द्य कृ॒णव॑द्भद्रशोचे अपू॒पं दे॑व घृ॒तव॑न्तमग्ने ।
प्र तं न॑य प्रत॒रं वस्यो॒ अच्छा॒भि सु॒म्नं दे॒वभ॑क्तं यविष्ठ ॥
हे तेजस्वी ज्वाले, आज तुला तूप घातलेला अपूप अर्पण करणाऱ्याला पुढे ने. हे देवा, हे तरुणतमा अग्नी, त्याला देवांच्या वाट्याच्या सुखाकडे आणि धनाकडे नेऊन पोहोचव.
10.45.10
आ तं भ॑ज सौश्रव॒सेष्व॑ग्न उ॒क्थौक्थ॒ आ भ॑ज श॒स्यमा॑ने ।
प्रि॒यः सूर्ये॑ प्रि॒यो अ॒ग्ना भ॑वाति॒ उज्जा॒तेन॑ भि॒नद॒दुज्जनि॑त्वैः ॥
हे अग्नी, त्याला येथे आण आणि सौश्रवस यज्ञांमध्ये त्याला भाग दे; प्रत्येक स्तुतिपठणात, त्याची स्तुती होत असताना त्याला भाग दे. सूर्यात जो प्रिय आहे तो अग्नीतही प्रिय होवो; जन्माने तो वर येऊन, संततीसह अंधाराला भेदून उदयाला यावा.
10.45.11
त्वाम॑ग्ने॒ यज॑माना॒ अनु॒ द्यून्विश्वा॒ वसु॑ दधिरे॒ वार्या॑णि ।
त्वया॑ स॒ह द्रवि॑णमि॒च्छमा॑ना व्र॒जं गोम॑न्तमु॒शिजो॒ वि व॑व्रुः ॥
हे अग्नी, यजमान दिवसेंदिवस तुलाच धरून राहतात आणि सर्व इच्छित धन मिळवतात. तुझ्यासह धनाची इच्छा करत उशिजांनी गाईंनी भरलेल्या गोठ्याचे दरवाजे उघडले.
10.45.12
अस्ता॑व्य॒ग्निर्न॒रां सु॒शेवो॑ वैश्वान॒र ऋषि॑भिः॒ सोम॑गोपाः ।
अ॒द्वे॒षे द्यावा॑पृथि॒वी हु॑वेम॒ देवा॑ ध॒त्त र॒यिम॒स्मे सु॒वीर॑म् ॥
मानवांचे हितकर्ता, कृपाळू वैश्वानर अग्नीची ऋषींनी स्तुती केली; तो सोमाचा रक्षक आहे. वैरविरहित द्यावापृथिवीला आपण आवाहन करू. हे देवांनो, उत्तम पुत्रांसह धन आम्हाला द्या.