ऋग्वेद · सूक्त 10.72
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.72.1
दे॒वानां॒ नु व॒यं जाना॒ प्र वो॑चाम विप॒न्यया॑ ।
उ॒क्थेषु॑ श॒स्यमा॑नेषु॒ यः पश्या॒दुत्त॑रे यु॒गे ॥
अब हम देवताओं के जन्मों को बुद्धिमान वाणी से कहेंगे, ताकि जो व्यक्ति बाद के युग में देखे, वह उन्हें स्तुति-मंत्रों के पाठ में समझ सके।
10.72.2
ब्रह्म॑ण॒स्पति॑रे॒ता सं क॒र्मार॑ इवाधमत् ।
दे॒वानां॑ पू॒र्व्ये यु॒गे अस॑तः॒ सद॑जायत ॥
ब्रह्मणस्पति ने इन सबको कारीगर की तरह एक साथ गढ़ा; देवताओं के प्राचीन युग में असत् से सत् उत्पन्न हुआ।
10.72.3
दे॒वानां॑ यु॒गे प्र॑थ॒मे अस॑तः॒ सद॑जायत ।
तदाशा॒ अन्व॑जायन्त॒ तदु॑त्ता॒नप॑द॒स्परि॑ ॥
देवताओं के पहले युग में असत् से सत् उत्पन्न हुआ; उसी से दिशाएँ उत्पन्न हुईं, और उसी उत्तानपद से चारों ओर।
10.72.4
भूर्ज॑ज्ञ उत्ता॒नप॑दो भु॒व आशा॑ अजायन्त ।
अदि॑ते॒र्दक्षो॑ अजायत॒ दक्षा॒द्वदि॑तिः॒ परि॑ ॥
उत्तानपद से भूमि उत्पन्न हुई; अस्तित्व से दिशाएँ उत्पन्न हुईं। अदिति से दक्ष उत्पन्न हुए, और दक्ष से अदिति चारों ओर।
10.72.5
अदि॑ति॒र्ह्यज॑निष्ट॒ दक्ष॒ या दु॑हि॒ता तव॑ ।
तां दे॒वा अन्व॑जायन्त भ॒द्रा अ॒मृत॑बन्धवः ॥
अदिति निश्चय ही उत्पन्न हुईं, हे दक्ष, जो तुम्हारी पुत्री हैं। उन्हीं से देवता उत्पन्न हुए—शुभ, अमरत्व के बंधु।
10.72.6
यद्दे॑वा अ॒दः स॑लि॒ले सुसं॑रब्धा॒ अति॑ष्ठत ।
अत्रा॑ वो॒ नृत्य॑तामिव ती॒व्रो रे॒णुरपा॑यत ॥
जब, हे देवताओ, आप उस जल में अत्यंत उत्सुक होकर खड़े हुए, तब यहाँ नर्तकों की तरह तीव्र धूल उठ गई।
10.72.7
यद्दे॑वा॒ यत॑यो यथा॒ भुव॑ना॒न्यपि॑न्वत ।
अत्रा॑ समु॒द्र आ गू॒ळ्हमा सूर्य॑मजभर्तन ॥
हे देवताओ, जब यतियों की भाँति तुमने भुवनों को फुलाया, तब यहाँ समुद्र में छिपे हुए सूर्य को तुमने ऊपर धारण कर लिया।
10.72.8
अ॒ष्टौ पु॒त्रासो॒ अदि॑ते॒र्ये जा॒तास्त॒न्व॑स्परि॑ ।
दे॒वाँ उप॒ प्रैत्स॒प्तभिः॒ परा॑ मार्ता॒ण्डमा॑स्यत् ॥
अदिति के आठ पुत्र, जो उसके शरीर से उत्पन्न हुए, उनमें से वह सात के साथ देवताओं की ओर आगे गई; और मार्तण्ड को उसने दूर फेंक दिया।
10.72.9
स॒प्तभिः॑ पु॒त्रैरदि॑ति॒रुप॒ प्रैत्पू॒र्व्यं यु॒गम् ।
प्र॒जायै॑ मृ॒त्यवे॑ त्व॒त्पुन॑र्मार्ता॒ण्डमाभ॑रत् ॥
सात पुत्रों के साथ अदिति आगे गई और प्रथम युग की ओर बढ़ी; तब जन्म के लिए और मृत्यु के लिए तुमसे दूर, उसने फिर से मार्तण्ड को वापस लाया।