ऋग्वेद · सूक्त 2.38
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.38.1
उदु॒ ष्य दे॒वः स॑वि॒ता स॒वाय॑ शश्वत्त॒मं तद॑पा॒ वह्नि॑रस्थात् ।
नू॒नं दे॒वेभ्यो॒ वि हि धाति॒ रत्न॒मथाभ॑जद्वी॒तिहो॑त्रं स्व॒स्तौ ॥
ते देव सविता, प्रेरकासाठी, शाश्वत आणि अत्यंत कर्मे असलेले अग्निवाहक म्हणून उदयास आले. निश्चितच ते देवांसाठी धन ठेवतात; आणि मग आहुतीचा भोक्ता असलेल्याला कल्याणात वाटा देतात.
2.38.2
विश्व॑स्य॒ हि श्रु॒ष्टये॑ दे॒व ऊ॒र्ध्वः प्र बा॒हवा॑ पृ॒थुपा॑णिः॒ सिस॑र्ति ।
आप॑श्चिदस्य व्र॒त आ निमृ॑ग्रा अ॒यं चि॒द्वातो॑ रमते॒ परि॑ज्मन् ॥
सर्वांना दान देण्यासाठी ते देव उंच उठून विस्तृत हात पुढे करतात. त्यांच्या आज्ञेत पाणी खाली वाकलेले असते; हा वाराही दूरवर पसरलेल्या आकाशात विहार करतो.
2.38.3
आ॒शुभि॑श्चि॒द्यान्वि मु॑चाति नू॒नमरी॑रम॒दत॑मानं चि॒देतोः॑ ।
अ॒ह्यर्षू॑णां चि॒न्न्य॑याँ अवि॒ष्यामनु॑ व्र॒तं स॑वि॒तुर्मोक्यागा॑त् ॥
जे वेगाने चालतात त्यांना तो आपल्या वेगवान साथीदारांपासून मुक्त करो; निश्चितच त्याने प्रयत्नशील व्यक्तीलाही स्थिर केले. अहर्यूंमधूनही त्याने खाली रोखले; सवितृच्या आज्ञेनुसार अडथळ्याविना तो आला.
2.38.4
पुनः॒ सम॑व्य॒द्वित॑तं॒ वय॑न्ती म॒ध्या कर्तो॒र्न्य॑धा॒च्छक्म॒ धीरः॑ ।
उत्सं॒हाया॑स्था॒द्व्यृ॑तूँर॑दर्धर॒रम॑तिः सवि॒ता दे॒व आगा॑त् ॥
पुन्हा तो विणत विस्तारलेले एकत्र करतो; मध्येच कर्त्याचे कार्य खाली ठेवतो, तो धीर. एकत्र होऊन उंच उठून, ऋतूंना वेगवेगळे स्थिर करतो; विश्रांती न जाणणारा सवितृ देव आला.
2.38.5
नानौकां॑सि॒ दुर्यो॒ विश्व॒मायु॒र्वि ति॑ष्ठते प्रभ॒वः शोको॑ अ॒ग्नेः ।
ज्येष्ठं॑ मा॒ता सू॒नवे॑ भा॒गमाधा॒दन्व॑स्य॒ केत॑मिषि॒तं स॑वि॒त्रा ॥
अनेक रूपांची घरे, सर्व जीवन, अग्नीच्या ज्वालेची शक्ती वेगवेगळी उभी राहतात. माता पुत्राला ज्येष्ठ भाग देते; त्याची प्रज्ञा सवितृने पाठवलेली तिच्या मागे ठेवली गेली.
2.38.6
स॒माव॑वर्ति॒ विष्ठि॑तो जिगी॒षुर्विश्वे॑षां॒ काम॒श्चर॑ताम॒माभू॑त् ।
शश्वाँ॒ अपो॒ विकृ॑तं हि॒त्व्यागा॒दनु॑ व्र॒तं स॑वि॒तुर्दैव्य॑स्य ॥
तो एकत्र उभा राहून, जिंकण्याच्या इच्छेने उठला; चालणाऱ्या सर्वांची इच्छा अमर्याद झाली. शाश्वत पाणी आणि बदललेले मागे टाकून तो आला; सवितृ देवाच्या दिव्य आज्ञेनुसार.
2.38.7
त्वया॑ हि॒तमप्य॑म॒प्सु भा॒गं धन्वान्वा मृ॑ग॒यसो॒ वि त॑स्थुः ।
वना॑नि॒ विभ्यो॒ नकि॑रस्य॒ तानि॑ व्र॒ता दे॒वस्य॑ सवि॒तुर्मि॑नन्ति ॥
तुझ्याद्वारे स्थापित झालेले अंतिम ध्येय आणि पाण्यातील आपला वाटा — शोधणारे अनेक दिशांना पसरून उभे राहिले; अरण्येही त्यांचीच आहेत. देव सवितृचे ते व्रत कोणीही मोडत नाही.
2.38.8
या॒द्रा॒ध्यं॑ वरु॑णो॒ योनि॒मप्य॒मनि॑शितं नि॒मिषि॒ जर्भु॑राणः ।
विश्वो॑ मार्ता॒ण्डो व्र॒जमा प॒शुर्गा॑त्स्थ॒शो जन्मा॑नि सवि॒ता व्याकः॑ ॥
वरुण धारण करणाऱ्या, अंतिम, अडथळाविरहित त्या जलगर्भाला एका क्षणात प्रकाशित करतो; सर्वव्यापी सूर्य गोठ्याकडे आला; सवितृने प्रत्येक ठिकाणी प्राण्यांना वेगवेगळे प्रकट केले.
2.38.9
न यस्येन्द्रो॒ वरु॑णो॒ न मि॒त्रो व्र॒तम॑र्य॒मा न मि॒नन्ति॑ रु॒द्रः ।
नारा॑तय॒स्तमि॒दं स्व॒स्ति हु॒वे दे॒वं स॑वि॒तारं॒ नमो॑भिः ॥
इंद्र, वरुण, मित्र, अर्यमा, रुद्र ज्याचे व्रत मोडत नाहीत, शत्रूही त्याला अडवत नाहीत; त्या देव सवितृला कल्याणासाठी नमस्कारपूर्वक मी आवाहन करतो.
2.38.10
भगं॒ धियं॑ वा॒जय॑न्तः॒ पुरं॑धिं॒ नरा॒शंसो॒ ग्नास्पति॑र्नो अव्याः ।
आ॒ये वा॒मस्य॑ संग॒थे र॑यी॒णां प्रि॒या दे॒वस्य॑ सवि॒तुः स्या॑म ॥
भाग्य आणि बुद्धी (प्रार्थना) बलासाठी इच्छिणारे आम्ही — नगरनिर्माता नराशंस आणि गृहपती ग्नास्पती आमचे रक्षण करोत; देव सवितृच्या आगमनात, संपत्तीच्या संगमात आम्ही त्याला प्रिय होवो.
2.38.11
अ॒स्मभ्यं॒ तद्दि॒वो अ॒द्भ्यः पृ॑थि॒व्यास्त्वया॑ द॒त्तं काम्यं॒ राध॒ आ गा॑त् ।
शं यत्स्तो॒तृभ्य॑ आ॒पये॒ भवा॑ति उरु॒शंसा॑य सवितर्जरि॒त्रे ॥
आमच्यासाठी ते — स्वर्गातून, जलातून, पृथ्वीतून तुझ्याद्वारे दिलेले, इष्ट वैभव येवो; हे सवितृ, स्तोत्रकर्त्यांना, मित्राला, गायकाला सुख लाभो.