Vedyatra वेदयात्रा
खोजें

ऋग्वेद · सूक्त 3.26

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

अर्थ सहित पढ़ें

3.26.1

वै॒श्वा॒न॒रं मन॑सा॒ग्निं नि॒चाय्या॑ ह॒विष्म॑न्तो अनुष॒त्यं स्व॒र्विद॑म् ।
सु॒दानुं॑ दे॒वं र॑थि॒रं व॑सू॒यवो॑ गी॒र्भी र॒ण्वं कु॑शि॒कासो॑ हवामहे ॥

हम कुशिक, धन चाहते हुए, मन से वैश्वानर अग्नि को बुलाते हैं, जो हविष्य वाले, अनुषत्य वंश के, स्वर्ग का पता लगाने वाले, उदार, देव, रथ के स्वामी और आनंददायक हैं, उन्हें स्तुति-गीतों से पुकारते हैं।

3.26.2

तं शु॒भ्रम॒ग्निमव॑से हवामहे वैश्वान॒रं मा॑त॒रिश्वा॑नमु॒क्थ्य॑म् ।
बृह॒स्पतिं॒ मनु॑षो दे॒वता॑तये॒ विप्रं॒ श्रोता॑र॒मति॑थिं रघु॒ष्यद॑म् ॥

उस उज्ज्वल अग्नि को हम सहायता के लिए बुलाते हैं, वैश्वानर, मातरिश्वा, स्तुति-योग्य, बृहस्पति को, जो मनु के लोगों के देवयज्ञ के लिए है, ज्ञानी, सुनने वाले, अतिथि और तेज़ गति वाले हैं।

3.26.3

अश्वो॒ न क्रन्द॒ञ्जनि॑भिः॒ समि॑ध्यते वैश्वान॒रः कु॑शि॒केभि॑र्यु॒गेयु॑गे ।
स नो॑ अ॒ग्निः सु॒वीर्यं॒ स्वश्व्यं॒ दधा॑तु॒ रत्न॑म॒मृते॑षु॒ जागृ॑विः ॥

घोड़े के समान हिनहिनाते हुए वैश्वानर जन्मों द्वारा और कुशिकों द्वारा हर यज्ञ में प्रज्वलित होते हैं; वे अग्नि हमें वीरता, उत्तम घोड़े और अमर देवों में रखा हुआ धन दें, वे जागरूक हैं।

3.26.4

प्र य॑न्तु॒ वाजा॒स्तवि॑षीभिर॒ग्नयः॑ शु॒भे सम्मि॑श्लाः॒ पृष॑तीरयुक्षत ।
बृ॒ह॒दुक्षो॑ म॒रुतो॑ वि॒श्ववे॑दसः॒ प्र वे॑पयन्ति॒ पर्व॑ताँ॒ अदा॑भ्याः ॥

बलों सहित अग्नियाँ आगे बढ़ें; प्रकाश के लिए एकत्र हुए अग्नियों ने चितकबरी घोड़ियों को जोता; बृहदुक्ष, सर्वज्ञ मरुत पर्वतों को हिला देते हैं, जो अजेय हैं।

3.26.5

अ॒ग्नि॒श्रियो॑ म॒रुतो॑ वि॒श्वकृ॑ष्टय॒ आ त्वे॒षमु॒ग्रमव॑ ईमहे व॒यम् ।
ते स्वा॒निनो॑ रु॒द्रिया॑ व॒र्षनि॑र्णिजः सिं॒हा न हे॒षक्र॑तवः सु॒दान॑वः ॥

अग्नि जिनकी श्री है, विश्वकृष्टि मरुत, हम उनके बलशाली, उग्र रक्षण को माँगते हैं; वे स्वयं-दीप्त रुद्र-पुत्र, वर्षा-मेघ से जन्मे, सिंहों के समान, उग्र-कर्मा, उदार हैं।

3.26.6

व्रातं॑व्रातं ग॒णंग॑णं सुश॒स्तिभि॑र॒ग्नेर्भामं॑ म॒रुता॒मोज॑ ईमहे ।
पृष॑दश्वासो अनव॒भ्ररा॑धसो॒ गन्ता॑रो य॒ज्ञं वि॒दथे॑षु॒ धीराः॑ ॥

टोली-टोली और गण-गण के साथ, उत्तम स्तुतियों द्वारा, हम अग्नि की तेजस्विता और मरुतों का बल माँगते हैं; चितकबरे घोड़ों वाले, अनवभ्रराधस (कभी न कम होने वाले धन वाले) ज्ञानी यज्ञ में विजय-संघर्षों के बीच आते हैं।

3.26.7

अ॒ग्निर॑स्मि॒ जन्म॑ना जा॒तवे॑दा घृ॒तं मे॒ चक्षु॑र॒मृतं॑ म आ॒सन् ।
अ॒र्कस्त्रि॒धातू॒ रज॑सो वि॒मानोऽज॑स्रो घ॒र्मो ह॒विर॑स्मि॒ नाम॑ ॥

मैं अग्नि हूँ, जन्म से जातवेदा; घी मेरी दृष्टि है, और मेरे लिए अमृत अपने स्थान पर है। मैं स्तुति हूँ, तीनों धाम धारण करने वाला, द्युलोक-अंतरिक्ष-पृथ्वी का मापक; अक्षय ताप और आहुति, यही मेरा नाम है।

3.26.8

त्रि॒भिः प॒वित्रै॒रपु॑पो॒द्ध्य॑र्कं हृ॒दा म॒तिं ज्योति॒रनु॑ प्रजा॒नन् ।
वर्षि॑ष्ठं॒ रत्न॑मकृत स्व॒धाभि॒रादिद्द्यावा॑पृथि॒वी पर्य॑पश्यत् ॥

तीन पवित्रकों से उसने अर्क को शुद्ध किया, हृदय से मति को; प्रकाश को जानते हुए उसने सर्वश्रेष्ठ धन रचा। फिर अपनी स्वधा-शक्तियों से उसने द्यावापृथिवी को चारों ओर से देखा।

3.26.9

श॒तधा॑र॒मुत्स॒मक्षी॑यमाणं विप॒श्चितं॑ पि॒तरं॒ वक्त्वा॑नाम् ।
मे॒ळिं मद॑न्तं पि॒त्रोरु॒पस्थे॒ तं रो॑दसी पिपृतं सत्य॒वाच॑म् ॥

सौ धाराओं वाला, अक्षय स्रोत, वक्ताओं का विद्वान पिता; अपने माता-पिता की गोद में हर्षित होने वाले उस सत्यवादी को, हे द्यावापृथिवी, तुम पूर्ण करो।