ऋग्वेद · सूक्त 3.5
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.5.1
प्रत्य॒ग्निरु॒षस॒श्चेकि॑ता॒नोऽबो॑धि॒ विप्रः॑ पद॒वीः क॑वी॒नाम् ।
पृ॒थु॒पाजा॑ देव॒यद्भिः॒ समि॒द्धोऽप॒ द्वारा॒ तम॑सो॒ वह्नि॑रावः ॥
जागृत झालेला अग्नी उषांसमोर प्रकट झाला; कवींच्या मार्गावर ज्ञानी म्हणून जागा झाला. देवांची इच्छा करणाऱ्यांनी चांगला प्रज्वलित होऊन, हविर्द्रव्य वाहणाऱ्या अग्नीने अंधाराची दोन द्वारे उघडली.
3.5.2
प्रेद्व॒ग्निर्वा॑वृधे॒ स्तोमे॑भिर्गी॒र्भि स्तो॑तॄ॒णां न॑म॒स्य॑ उ॒क्थैः ।
पू॒र्वीर्ऋ॒तस्य॑ सं॒दृश॑श्चका॒नः सं दू॒तो अ॑द्यौदु॒षसो॑ विरो॒के ॥
अग्नी स्तोत्रे, गीते आणि स्तुतिमंत्रांनी चांगला वाढला; स्तोत्रकारांना तो नमनीय आहे. ऋताची अनेक दर्शने प्रकट करत, दूत अग्नी उषेच्या प्रकाशात चमकला.
3.5.3
अधा॑य्य॒ग्निर्मानु॑षीषु वि॒क्षु अ॒पां गर्भो॑ मि॒त्र ऋ॒तेन॒ साध॑न् ।
आ ह॑र्य॒तो य॑ज॒तः सान्व॑स्था॒दभू॑दु॒ विप्रो॒ हव्यो॑ मती॒नाम् ॥
अग्नी मानव लोकांमध्ये स्थापित झाला; जलांचा गर्भरूप, मित्र, ऋताद्वारे कार्य साधणारा. पिंगट व पूज्य तो पर्वतशिखरावर उभा राहिला; तो ज्ञानी असून मंत्रांनी आवाहनास पात्र आहे.
3.5.4
मि॒त्रो अ॒ग्निर्भ॑वति॒ यत्समि॑द्धो मि॒त्रो होता॒ वरु॑णो जा॒तवे॑दाः ।
मि॒त्रो अ॑ध्व॒र्युरि॑षि॒रो दमू॑ना मि॒त्रः सिन्धू॑नामु॒त पर्व॑तानाम् ॥
अग्नी प्रज्वलित झाल्यावर तो मित्र होतो; मित्र होता, वरुण आणि जातवेदा होतो. मित्र अध्वर्यू, प्रेरक आणि गृहस्वामी आहे; मित्र नद्यांचा आणि पर्वतांचाही आहे.
3.5.5
पाति॑ प्रि॒यं रि॒पो अग्रं॑ प॒दं वेः पाति॑ य॒ह्वश्चर॑णं॒ सूर्य॑स्य ।
पाति॒ नाभा॑ स॒प्तशी॑र्षाणम॒ग्निः पाति॑ दे॒वाना॑मुप॒माद॑मृ॒ष्वः ॥
तो शत्रूच्या प्रियाचे रक्षण करतो, पक्ष्याचे प्रमुख पाऊल; महान तो सूर्याच्या गतीचे रक्षण करतो. तो मध्यभागी असलेल्या सप्तमस्तकाचे रक्षण करतो; अग्नी देवांच्या संगमस्थानाचे रक्षण करतो, तो वृषभ आहे.
3.5.6
ऋ॒भुश्च॑क्र॒ ईड्यं॒ चारु॒ नाम॒ विश्वा॑नि दे॒वो व॒युना॑नि वि॒द्वान् ।
स॒सस्य॒ चर्म॑ घृ॒तव॑त्प॒दं वेस्तदिद॒ग्नी र॑क्ष॒त्यप्र॑युच्छन् ॥
ऋभूंनी प्रशंसनीय सुंदर नाम घडवले; देवाने सर्व अद्भुत कर्मे जाणून... शसाचे कातडे, तुपाने भरलेल्या पक्ष्याचे पाऊल—त्याचे अग्नी रक्षण करतो, जो विसरत नाही.
3.5.7
आ योनि॑म॒ग्निर्घृ॒तव॑न्तमस्थात्पृ॒थुप्र॑गाणमु॒शन्त॑मुशा॒नः ।
दीद्या॑नः॒ शुचि॑र्ऋ॒ष्वः पा॑व॒कः पुनः॑पुनर्मा॒तरा॒ नव्य॑सी कः ॥
तूपाने भरलेल्या, विस्तृत गती असलेल्या, तेजस्वी स्थानी अग्नी येऊन उभा राहिला; तेजस्वी, शुद्ध, वेगवान आणि पावन करणारा अग्नी वारंवार दोन मातांना नवीन करतो.
3.5.8
स॒द्यो जा॒त ओष॑धीभिर्ववक्षे॒ यदी॒ वर्ध॑न्ति प्र॒स्वो॑ घृ॒तेन॑ ।
आप॑ इव प्र॒वता॒ शुम्भ॑माना उरु॒ष्यद॒ग्निः पि॒त्रोरु॒पस्थे॑ ॥
जन्मताच अग्नी औषधींसह वाढला; माता तुपाने वाढतात तेव्हा, पाण्याप्रमाणे वाहत आणि सजत, दोन पालकांच्या मांडीवर अग्नी पसरतो.
3.5.9
उदु॑ ष्टु॒तः स॒मिधा॑ य॒ह्वो अ॑द्यौ॒द्वर्ष्म॑न्दि॒वो अधि॒ नाभा॑ पृथि॒व्याः ।
मि॒त्रो अ॒ग्निरीड्यो॑ मात॒रिश्वा दू॒तो व॑क्षद्य॒जथा॑य दे॒वान् ॥
स्तुत्य, समिधांनी प्रबळ झालेला अग्नी आकाशाच्या उंचीवर आणि पृथ्वीच्या नाभीवर तेजाने चमकला; मित्र अग्नी, स्तुत्य मातरिश्वा, दूत होऊन यज्ञासाठी देवांना येथे आणो.
3.5.10
उद॑स्तम्भीत्स॒मिधा॒ नाक॑मृ॒ष्वोऽग्निर्भव॑न्नुत्त॒मो रो॑च॒नाना॑म् ।
यदी॒ भृगु॑भ्यः॒ परि॑ मात॒रिश्वा॒ गुहा॒ सन्तं॑ हव्य॒वाहं॑ समी॒धे ॥
समिधांनी प्रबळ अग्नीने आकाशाचा स्तंभ उभारला; प्रकाशांमध्ये श्रेष्ठ होऊन अग्नी झाला; भृगूंसाठी मातरिश्वाने गुहेत लपलेल्या हव्यवाहक अग्नीला सर्वत्र प्रज्वलित केले तेव्हा.
3.5.11
इळा॑मग्ने पुरु॒दंसं॑ स॒निं गोः श॑श्वत्त॒मं हव॑मानाय साध ।
स्यान्नः॑ सू॒नुस्तन॑यो वि॒जावाग्ने॒ सा ते॑ सुम॒तिर्भू॑त्व॒स्मे ॥
हे अग्नी, बहुदात्या, गायींचे अत्यंत विपुल दान इळा आवाहन करणाऱ्याला दे; हे अग्नी, ती तुझी सुमती आमच्यासाठी असो, पुत्र, संतती आणि वंशवाहक मुलगा आम्हाला लाभो.