ఉపనిషత్తులు · Bṛhadāraṇyaka 1.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Bṛhadāraṇyaka 1.2.1
नैवेह किं चनाग्र आसीत् ।
मृत्युनैवेदमावृतमासीदशनायया ।
अशनाया हि मृत्युः ।
तन्मनोऽकुरुतात्मन्वी स्यामिति ।
सोऽर्चन्नचरत् ।
तस्यार्चत आपोऽजायन्त ।
अर्चते वै मे कमभूदिति ।
तदेवार्क्यस्यार्कत्वम् ।
कं ह वा अस्मै भवति य एवमेतदर्क्यस्यार्कत्वं वेद ॥ १.२.१ ॥
ఆదిలో ఇక్కడ నిజంగా ఏదీ లేదు. ఇదంతా మృత్యువుతో, ఆకలితో కప్పబడి ఉంది; ఆకలే మృత్యువు. ఆయన మనస్సులో సంకల్పించాడు: 'నేను ఆత్మవంతుడనై ఉండాలి.' ఆరాధిస్తూ ఆయన సంచరించాడు. ఆయన ఆరాధించగా నీళ్ళు జన్మించాయి. 'నా ఆరాధనతో నాకు ఆనందం కలిగింది' — అందుకే అర్క్యునికి అర్కత్వం. ఈ విధంగా అర్క్యుని ఈ అర్కత్వాన్ని తెలిసినవానికి నిజంగా ఆనందం కలుగుతుంది.
Bṛhadāraṇyaka 1.2.2
आपो वा अर्कः ।
तद्यदपां शर आसीत्तत्समहन्यत ।
सा पृथिव्यभवत् ।
तस्यामश्राम्यत् ।
तस्य श्रान्तस्य तप्तस्य तेजोरसो निरवर्तताग्निः ॥ १.२.२ ॥
నీళ్ళే నిజంగా అర్కము. నీళ్ళ సారమై ఉన్నది గట్టిపడి అది భూమియైంది. దానిలో ఆయన శ్రమించాడు. శ్రమపడిన, తపించిన ఆయన తేజస్సు యొక్క రసం బయటకు వచ్చింది — అగ్ని.
Bṛhadāraṇyaka 1.2.3
स त्रेधात्मानं व्यकुरुतादित्यं तृतीयं वायुं तृतीयम् ।
स एष प्राणस्त्रेधाविहितः ।
तस्य प्राची दिक्शिरोऽसौ चासौ चेर्मौ ।
अथास्य प्रतीची दिक्पुच्छमसौ चासौ च सक्थ्यौ ।
दक्षिणा चोदीची च पार्श्वे ।
द्यौः पृष्ठमन्तरिक्षमुदरमियमुरः ।
स एषोऽप्सु प्रतिष्ठितः ।
यत्र क्व चैति तदेव प्रतितिष्ठत्येवं विद्वान् ॥ १.२.३ ॥
ఆయన తనను మూడు విధాలుగా విభజించుకున్నాడు: ఆదిత్యునిగా ఒక భాగం, వాయువుగా ఒక భాగం. ఈ ప్రాణం మూడు విధాలుగా నిలిపబడింది. దీని తూర్పు దిక్కు తల; ఇదీ ఆ రెండూ రెండు చేతులు. పడమర దిక్కు తోక; ఇదీ ఆ రెండూ రెండు కాళ్ళు. దక్షిణం, ఉత్తరం రెండు పార్శ్వాలు. ద్యులోకం వీపు, అంతరిక్షం ఉదరం, ఈ భూమి ఛాతీ. ఆయన జలాల్లో ప్రతిష్ఠితుడు. ఆయన ఎక్కడికి వెళ్ళినా అక్కడే స్థిరంగా నిలుస్తాడు—ఇలా తెలుసుకున్న జ్ఞాని.
Bṛhadāraṇyaka 1.2.4
सोऽकामयत द्वितीयो म आत्मा जायेतेति ।
स मनसा वाचं मिथुनं समभवदशनाया मृत्युः ।
तद्यद्रेत आसीत्स संवत्सरोऽभवत् ।
न ह पुरा ततः संवत्सर आस ।
तमेतावन्तं कालमबिभर्यावान्त्संवत्सरः ।
तमेतावतः कालस्य परस्तादसृजत ।
तं जातमभिव्याददात् ।
स भाणकरोत् ।
सैव वागभवत् ॥ १.२.४ ॥
ఆయన కోరాడు: 'నాకు ఒక రెండవ ఆత్మ పుట్టాలి.' ఆయన మనస్సుతో వాక్కుతో కలిశాడు; ఆకలే మృత్యువైంది. ఏది బీజమో అది సంవత్సరంగా మారింది. దానికి ముందు సంవత్సరం లేదు. సంవత్సరం ఎంత కాలమో అంత కాలం ఆయన దాన్ని ధరించాడు. ఇంతకాలం తర్వాత ఆయన దాన్ని సృష్టించాడు. పుట్టినదాన్ని ఆయన తెరిచాడు. అది అరిచింది. అదే వాక్కు అయింది.
Bṛhadāraṇyaka 1.2.5
स ऐक्षत यदि वा इममभिमंस्ये कनीयोऽन्नं करिष्य इति ।
स तया वाचा तेनात्मनेदं सर्वमसृजत यदिदं किञ्च ऋचो यजूंषि सामानि छन्दांसि यज्ञान् प्रजां पशून् ।
स यद्यदेवासृजत तत्तदत्तुमध्रियत ।
सर्वं वा अत्तीति तददितेरदितित्वम् ।
सर्वस्यात्ता भवति सर्वमस्यान्नं भवति य एवमेतददितेरदितित्वं वेद ॥ १.२.५ ॥
ఆయన ఆలోచించాడు: 'దీన్ని నేను ధ్యానిస్తే, చిన్న ఆహారాన్ని సృష్టిస్తాను.' ఆ వాక్కుతో, ఆ ఆత్మతో, ఇక్కడ ఉన్నదంతా సృష్టించాడు: ఋక్కులు, యజుస్సులు, సామాలు, ఛందస్సులు, యజ్ఞాలు, ప్రజ, పశువులు. ఆయన ఏది సృష్టించాడో దాన్ని తినాలని అనుకున్నాడు. 'అన్నీ తింటుంది' కాబట్టి అది అదితి; ఇదే అదితి యొక్క అదితిత్వం. ఇలా అదితి యొక్క ఈ అదితిత్వాన్ని తెలిసినవాడు అందరినీ తినేవాడవుతాడు; అందరూ అతనికి ఆహారమవుతారు.
Bṛhadāraṇyaka 1.2.6
सोऽकामयत भूयसा यज्ञेन भूयो यजेयेति ।
सोऽश्राम्यत् ।
स तपोऽतप्यत ।
तस्य श्रान्तस्य तप्तस्य यशो वीर्यमुदक्रामत् ।
प्राणा वै यशो वीर्यम् ।
तत्प्राणेषूत्क्रान्तेषु शरीरं श्वयितुमध्रियत ।
तस्य शरीर एव मन आसीत् ॥ १.२.६ ॥
ఆయన కోరాడు: 'ఎక్కువ యజ్ఞంతో నేను మరింత యజ్ఞం చేస్తాను.' ఆయన అలసిపోయాడు. తపస్సు చేశాడు. అలసి, తపించిన ఆయన నుండి యశస్సు, వీర్యం బయటకు వెళ్ళాయి. నిజంగా ప్రాణాలే యశస్సు, వీర్యం. ఆ ప్రాణాలు ప్రాణాలలోంచి బయటకు వెళ్ళినప్పుడు శరీరం ఉబ్బడం మొదలైంది. ఆయన శరీరంలోనే మనస్సు ఉంది.
Bṛhadāraṇyaka 1.2.7
सोऽकामयत मेध्यं म इदं स्यादात्मन्व्यनेन स्यामिति ।
ततोऽश्वः समभवत् ।
यदश्वत्तन्मेध्यमभूदिति तदेवाश्वमेधस्याश्वमेधत्वम् ।
एष ह वा अश्वमेधं वेद य एनमेवं वेद ।
तमनवरुध्यैवामन्यत ।
तं संवत्सरस्य परस्तादात्मन आलभत ।
पशून् देवताभ्यः प्रत्यौहत् ।
तस्मात्सर्वदेवत्यं प्रोक्षितं प्राजापत्यमालभन्ते ।
एष वा अश्वमेधो य एष तपति ।
तस्य संवत्सर आत्मा ।
अयमग्निरर्कः ।
तस्येमे लोका आत्मानः ।
तावेतावर्काश्वमेधौ ।
सो पुनरेकैव देवता भवति मृत्युरेव ।
अप पुनर्मृत्युं जयति ।
नैनं मृत्युराप्नोति ।
मृत्युरस्यात्मा भवति ।
सर्वमायुरेति ।
एतासां देवतानामेको भवति ॥ १.२.७ ॥
ఆయన కోరాడు: ఇది నాకు పవిత్రమగుగాక, నేను ఆత్మవంతుడనగుదును. అప్పుడు గుర్రం పుట్టింది. 'అశ్వత్' (వ్యాపించినది) కనుక అది పవిత్రమైంది; ఇదే అశ్వమేధానికి అశ్వమేధత్వం. ఇలా తెలిసినవాడు అశ్వమేధాన్ని తెలిసినవాడు. దానిని పొందకుండానే ఆయన ఆలోచించాడు. సంవత్సరం తర్వాత తనను తానే అర్పించాడు. పశువులను దేవతలకు అర్పించాడు. అందుచేత సర్వదేవత్యమైన, ప్రోక్షితమైన, ప్రాజాపత్యమైన పశువును బలి ఇస్తారు. ఇదిగో తపించేది అశ్వమేధమే. దాని ఆత్మ సంవత్సరం. ఈ అగ్ని అర్కం. ఈ లోకాలు దాని ఆత్మలు. ఇవి రెండూ అర్కాశ్వమేధాలు. ఆయన మళ్ళీ ఒకే దేవతగా అవుతాడు, అది మృత్యువే. మళ్ళీ మృత్యువును జయిస్తాడు. మృత్యువు ఆయనను పొందదు; మృత్యువే ఆయన ఆత్మ అవుతుంది. పూర్ణాయువును పొందుతాడు. ఈ దేవతలలో ఒకడవుతాడు.