อุปนิษัท · Bṛhadāraṇyaka 1.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Bṛhadāraṇyaka 1.2.1
नैवेह किं चनाग्र आसीत् ।
मृत्युनैवेदमावृतमासीदशनायया ।
अशनाया हि मृत्युः ।
तन्मनोऽकुरुतात्मन्वी स्यामिति ।
सोऽर्चन्नचरत् ।
तस्यार्चत आपोऽजायन्त ।
अर्चते वै मे कमभूदिति ।
तदेवार्क्यस्यार्कत्वम् ।
कं ह वा अस्मै भवति य एवमेतदर्क्यस्यार्कत्वं वेद ॥ १.२.१ ॥
ในเบื้องต้น ที่นี่ไม่มีสิ่งใดเลย ทั้งโลกนี้ถูกความตายปกคลุม คือความหิวกระหาย เพราะความหิวกระหายนั้นคือความตาย พระองค์ทรงดำริในพระทัยว่า ขอให้เรามีอาตมัน ทรงบูชาแล้วเสด็จไป จากการบูชาของพระองค์ น้ำจึงเกิดขึ้น ความยินดีเกิดแก่เราจากการบูชา นี่คือความเป็นที่บูชาของผู้ควรบูชา ผู้ที่รู้ความเป็นที่บูชาของผู้ควรบูชาเช่นนี้ ความยินดีย่อมมาถึงเขา
Bṛhadāraṇyaka 1.2.2
आपो वा अर्कः ।
तद्यदपां शर आसीत्तत्समहन्यत ।
सा पृथिव्यभवत् ।
तस्यामश्राम्यत् ।
तस्य श्रान्तस्य तप्तस्य तेजोरसो निरवर्तताग्निः ॥ १.२.२ ॥
น้ำนั้นแลคือที่บูชา ส่วนที่เป็นแก่นของน้ำแข็งตัวแล้วกลายเป็นแผ่นดิน พระองค์ทรงทำงานในแผ่นดินนั้น จากรัศมีของพระองค์ที่อ่อนล้าและร้อนรุ่ม สารแห่งเตโชจึงปรากฏขึ้นเป็นไฟ
Bṛhadāraṇyaka 1.2.3
स त्रेधात्मानं व्यकुरुतादित्यं तृतीयं वायुं तृतीयम् ।
स एष प्राणस्त्रेधाविहितः ।
तस्य प्राची दिक्शिरोऽसौ चासौ चेर्मौ ।
अथास्य प्रतीची दिक्पुच्छमसौ चासौ च सक्थ्यौ ।
दक्षिणा चोदीची च पार्श्वे ।
द्यौः पृष्ठमन्तरिक्षमुदरमियमुरः ।
स एषोऽप्सु प्रतिष्ठितः ।
यत्र क्व चैति तदेव प्रतितिष्ठत्येवं विद्वान् ॥ १.२.३ ॥
พระองค์ทรงแบ่งพระองค์เองเป็นสามส่วน คือส่วนหนึ่งเป็นดวงอาทิตย์ อีกส่วนหนึ่งเป็นลม และอีกส่วนหนึ่ง ลมปราณนี้ที่แบ่งเป็นสามส่วนนั้นตั้งอยู่ ทิศตะวันออกเป็นศีรษะ สิ่งนี้และสิ่งนั้นเป็นสองแขน ทิศตะวันตกเป็นหาง สิ่งนี้และสิ่งนั้นเป็นสองขา ทิศใต้และทิศเหนือเป็นสองข้างลำตัว ท้องฟ้าเป็นหลัง บรรยากาศเป็นท้อง แผ่นดินนี้เป็นอก พระองค์ทรงตั้งมั่นอยู่ในน้ำ ที่ใดก็ตามที่พระองค์เสด็จไป ที่นั้นพระองค์ก็ทรงตั้งมั่น ผู้รู้เช่นนี้ก็ตั้งมั่นอยู่ที่นั้นเช่นกัน
Bṛhadāraṇyaka 1.2.4
सोऽकामयत द्वितीयो म आत्मा जायेतेति ।
स मनसा वाचं मिथुनं समभवदशनाया मृत्युः ।
तद्यद्रेत आसीत्स संवत्सरोऽभवत् ।
न ह पुरा ततः संवत्सर आस ।
तमेतावन्तं कालमबिभर्यावान्त्संवत्सरः ।
तमेतावतः कालस्य परस्तादसृजत ।
तं जातमभिव्याददात् ।
स भाणकरोत् ।
सैव वागभवत् ॥ १.२.४ ॥
พระองค์ทรงปรารถนาว่า ขอให้อาตมันที่สองเกิดแก่เรา พระองค์ทรงรวมจิตเข้ากับวาจา ความหิวกระหายจึงกลายเป็นความตาย สิ่งที่เป็นน้ำอสุจิได้กลายเป็นปีหนึ่ง ก่อนนั้นไม่มีปี พระองค์ทรงทรงสิ่งนั้นไว้เท่ากาลเวลาเพียงเท่านั้น คือตลอดเวลาหนึ่งปี แล้วจึงทรงปล่อยสิ่งนั้นออกมาเมื่อพ้นกาลเวลาเท่านั้น เมื่อสิ่งนั้นเกิดขึ้นแล้ว พระองค์ทรงอ้าปากร้องเสียงดังขึ้น เสียงร้องนั้นนั่นเองได้กลายเป็นวาจา
Bṛhadāraṇyaka 1.2.5
स ऐक्षत यदि वा इममभिमंस्ये कनीयोऽन्नं करिष्य इति ।
स तया वाचा तेनात्मनेदं सर्वमसृजत यदिदं किञ्च ऋचो यजूंषि सामानि छन्दांसि यज्ञान् प्रजां पशून् ।
स यद्यदेवासृजत तत्तदत्तुमध्रियत ।
सर्वं वा अत्तीति तददितेरदितित्वम् ।
सर्वस्यात्ता भवति सर्वमस्यान्नं भवति य एवमेतददितेरदितित्वं वेद ॥ १.२.५ ॥
พระองค์ทรงใคร่ครวญว่า ถ้าเราจะไตร่ตรองสิ่งนี้ เราจะสร้างอาหารที่เล็กน้อยกว่า พระองค์ทรงสร้างสรรพสิ่งทั้งปวงที่มีอยู่นี้ด้วยวาจานั้นและด้วยอาตมันนั้น คือฤคเวท ยชุรเวท สามเวท ฉันท์ พิธียัญ บุตร และสัตว์เลี้ยง สิ่งใดที่พระองค์สร้างขึ้น พระองค์ก็ทรงประสงค์จะกลืนกินสิ่งนั้น เพราะกล่าวว่า ผู้กลืนกินทุกสิ่ง จึงเป็นอทิติ นี่คือความเป็นอทิติของอทิติ ผู้รู้ความเป็นอทิติของอทิติเช่นนี้ ย่อมเป็นผู้กลืนกินทุกสิ่ง และทุกสิ่งย่อมเป็นอาหารของเขา
Bṛhadāraṇyaka 1.2.6
सोऽकामयत भूयसा यज्ञेन भूयो यजेयेति ।
सोऽश्राम्यत् ।
स तपोऽतप्यत ।
तस्य श्रान्तस्य तप्तस्य यशो वीर्यमुदक्रामत् ।
प्राणा वै यशो वीर्यम् ।
तत्प्राणेषूत्क्रान्तेषु शरीरं श्वयितुमध्रियत ।
तस्य शरीर एव मन आसीत् ॥ १.२.६ ॥
พระองค์ทรงปรารถนาว่า ด้วยยัญอันยิ่งใหญ่ เราจะบูชายัญยิ่งขึ้นอีก พระองค์ทรงทำงานจนอ่อนล้า และทรงบำเพ็ญตบะ จากพระองค์ผู้อ่อนล้าและร้อนรุ่มนั้น ยศและพลังได้ออกไป ลมปราณทั้งหลายนั้นแลคือยศและพลัง เมื่อลมปราณเหล่านั้นออกไปจากลมปราณทั้งหลายแล้ว ร่างกายก็เริ่มบวมขึ้น และใจก็อยู่ในร่างกายนั้นนั่นเอง
Bṛhadāraṇyaka 1.2.7
सोऽकामयत मेध्यं म इदं स्यादात्मन्व्यनेन स्यामिति ।
ततोऽश्वः समभवत् ।
यदश्वत्तन्मेध्यमभूदिति तदेवाश्वमेधस्याश्वमेधत्वम् ।
एष ह वा अश्वमेधं वेद य एनमेवं वेद ।
तमनवरुध्यैवामन्यत ।
तं संवत्सरस्य परस्तादात्मन आलभत ।
पशून् देवताभ्यः प्रत्यौहत् ।
तस्मात्सर्वदेवत्यं प्रोक्षितं प्राजापत्यमालभन्ते ।
एष वा अश्वमेधो य एष तपति ।
तस्य संवत्सर आत्मा ।
अयमग्निरर्कः ।
तस्येमे लोका आत्मानः ।
तावेतावर्काश्वमेधौ ।
सो पुनरेकैव देवता भवति मृत्युरेव ।
अप पुनर्मृत्युं जयति ।
नैनं मृत्युराप्नोति ।
मृत्युरस्यात्मा भवति ।
सर्वमायुरेति ।
एतासां देवतानामेको भवति ॥ १.२.७ ॥
เขาปรารถนาว่า "ขอให้สิ่งนี้บริสุทธิ์สำหรับเรา ขอให้เรามีร่าง (อาตมันวี)" แล้วม้าก็เกิดขึ้น เพราะมันแผ่ขยาย (อัศวัต) มันจึงบริสุทธิ์ นี่คือความเป็นม้าของอัศวเมธ (พิธีบูชายัญด้วยม้า) ผู้ใดรู้เช่นนี้ ผู้นั้นรู้จักอัศวเมธอย่างแท้จริง เมื่อยังไม่ได้มันมา เขาก็ใคร่ครวญ ครั้นครบหนึ่งปี เขาถวายตนเองเป็นเครื่องบูชา เขามอบสัตว์ทั้งหลายแก่เทพ ด้วยเหตุนั้นสัตว์ที่อุทิศแด่เทพทั้งปวง ซึ่งประพรมแล้วและเป็นของประชาบดี จึงถูกบูชายัญ ผู้ที่แผดเผาอยู่ที่นี่คืออัศวเมธ ตัวตนของมันคือปี ไฟนี้คืออรรกะ ตัวตนของมันคือโลกเหล่านี้ ทั้งสองนี้คืออรรกะและอัศวเมธ เขากลับเป็นเทพองค์เดียวอีก คือความตายนั่นเอง เขาชนะความตายอีก ความตายไปไม่ถึงเขา ความตายกลายเป็นตัวตนของเขา เขาบรรลุอายุขัยเต็ม เขากลายเป็นหนึ่งในเทพเหล่านี้