ഉപനിഷത്തുകൾ · Bṛhadāraṇyaka 1.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Bṛhadāraṇyaka 1.2.1
नैवेह किं चनाग्र आसीत् ।
मृत्युनैवेदमावृतमासीदशनायया ।
अशनाया हि मृत्युः ।
तन्मनोऽकुरुतात्मन्वी स्यामिति ।
सोऽर्चन्नचरत् ।
तस्यार्चत आपोऽजायन्त ।
अर्चते वै मे कमभूदिति ।
तदेवार्क्यस्यार्कत्वम् ।
कं ह वा अस्मै भवति य एवमेतदर्क्यस्यार्कत्वं वेद ॥ १.२.१ ॥
ആദിയിൽ ഇവിടെ തീർച്ചയായും ഒന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. ഇതെല്ലാം മരണത്താൽ, വിശപ്പിനാൽ മൂടപ്പെട്ടിരുന്നു; വിശപ്പുതന്നെയാണ് മരണം. അദ്ദേഹം മനസ്സിൽ സങ്കൽപ്പിച്ചു: 'ഞാൻ ആത്മാവുള്ളവനായിരിക്കട്ടെ.' ആരാധിച്ചുകൊണ്ട് അദ്ദേഹം സഞ്ചരിച്ചു. അദ്ദേഹം ആരാധിച്ചപ്പോൾ ജലങ്ങൾ ജനിച്ചു. 'എന്റെ ആരാധനയാൽ എനിക്ക് സന്തോഷമുണ്ടായി' — അതിനാൽ അർക്യന് അർകത്വം. ഇപ്രകാരം അർക്യന്റെ ഈ അർകത്വം അറിയുന്നവന് തീർച്ചയായും സന്തോഷമുണ്ടാകുന്നു.
Bṛhadāraṇyaka 1.2.2
आपो वा अर्कः ।
तद्यदपां शर आसीत्तत्समहन्यत ।
सा पृथिव्यभवत् ।
तस्यामश्राम्यत् ।
तस्य श्रान्तस्य तप्तस्य तेजोरसो निरवर्तताग्निः ॥ १.२.२ ॥
ജലമാണ് തീർച്ചയായും അർകം. ജലത്തിന്റെ സാരമായിരുന്നത് കട്ടിയായി അത് ഭൂമിയായി. അതിൽ അവൻ പ്രയത്നിച്ചു. ക്ഷീണിച്ച, തപിച്ച അവന്റെ തേജസ്സിന്റെ രസം പുറത്തുവന്നു — അഗ്നി.
Bṛhadāraṇyaka 1.2.3
स त्रेधात्मानं व्यकुरुतादित्यं तृतीयं वायुं तृतीयम् ।
स एष प्राणस्त्रेधाविहितः ।
तस्य प्राची दिक्शिरोऽसौ चासौ चेर्मौ ।
अथास्य प्रतीची दिक्पुच्छमसौ चासौ च सक्थ्यौ ।
दक्षिणा चोदीची च पार्श्वे ।
द्यौः पृष्ठमन्तरिक्षमुदरमियमुरः ।
स एषोऽप्सु प्रतिष्ठितः ।
यत्र क्व चैति तदेव प्रतितिष्ठत्येवं विद्वान् ॥ १.२.३ ॥
അവൻ തന്നെ മൂന്നു വിധത്തിൽ വിഭജിച്ചു: ആദിത്യനായി ഒരു ഭാഗം, വായുവായി ഒരു ഭാഗം. ഈ പ്രാണൻ മൂന്നു വിധത്തിൽ സ്ഥാപിതമാണ്. അതിന്റെ കിഴക്കൻ ദിക്ക് തല; ഇതും അതും രണ്ടു കൈകൾ. പടിഞ്ഞാറൻ ദിക്ക് വാൽ; ഇതും അതും രണ്ടു കാലുകൾ. തെക്കും വടക്കും രണ്ടു പാർശ്വങ്ങൾ. ദ്യുലോകം പുറം, അന്തരീക്ഷം ഉദരം, ഈ ഭൂമി മാർവ്. അവൻ ജലത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിതനാണ്. അവൻ എവിടെ പോയാലും അവിടെത്തന്നെ സ്ഥിരമായി നിൽക്കുന്നു—ഇപ്രകാരം അറിയുന്ന ജ്ഞാനി.
Bṛhadāraṇyaka 1.2.4
सोऽकामयत द्वितीयो म आत्मा जायेतेति ।
स मनसा वाचं मिथुनं समभवदशनाया मृत्युः ।
तद्यद्रेत आसीत्स संवत्सरोऽभवत् ।
न ह पुरा ततः संवत्सर आस ।
तमेतावन्तं कालमबिभर्यावान्त्संवत्सरः ।
तमेतावतः कालस्य परस्तादसृजत ।
तं जातमभिव्याददात् ।
स भाणकरोत् ।
सैव वागभवत् ॥ १.२.४ ॥
അവൻ ആഗ്രഹിച്ചു: 'എന്റെ രണ്ടാമത്തെ ആത്മാവ് ജനിക്കട്ടെ.' അവൻ മനസ്സാൽ വാക്കോടു ചേർന്നു; വിശപ്പുതന്നെ മൃത്യുവായി. ഏതു ബീജമായിരുന്നുവോ അത് സംവത്സരം (വർഷം) ആയി. അതിനു മുമ്പ് വർഷം ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. വർഷത്രയും കാലം അവൻ അതിനെ ധരിച്ചു. ഇത്രയും കാലത്തിനുശേഷം അവൻ അതിനെ സൃഷ്ടിച്ചു. ജനിച്ചതിനെ അവൻ തുറന്നുവച്ചു. അത് നിലവിളിച്ചു. അതുതന്നെ വാക്ക് ആയി.
Bṛhadāraṇyaka 1.2.5
स ऐक्षत यदि वा इममभिमंस्ये कनीयोऽन्नं करिष्य इति ।
स तया वाचा तेनात्मनेदं सर्वमसृजत यदिदं किञ्च ऋचो यजूंषि सामानि छन्दांसि यज्ञान् प्रजां पशून् ।
स यद्यदेवासृजत तत्तदत्तुमध्रियत ।
सर्वं वा अत्तीति तददितेरदितित्वम् ।
सर्वस्यात्ता भवति सर्वमस्यान्नं भवति य एवमेतददितेरदितित्वं वेद ॥ १.२.५ ॥
അവൻ ചിന്തിച്ചു: 'ഇതിനെ ഞാൻ ധ്യാനിച്ചാൽ ചെറിയ അന്നം ഞാൻ സൃഷ്ടിക്കും.' ആ വാക്കിനാൽ, ആ ആത്മാവിനാൽ, ഇവിടെയുള്ളതെല്ലാം അവൻ സൃഷ്ടിച്ചു: ഋക്കുകൾ, യജുസ്സുകൾ, സാമങ്ങൾ, ഛന്ദസ്സുകൾ, യജ്ഞങ്ങൾ, പ്രജ, പശുക്കൾ. അവൻ ഏതേതു സൃഷ്ടിച്ചുവോ അതതിനെ ഭക്ഷിക്കാൻ അവൻ ഉദ്ദേശിച്ചു. 'എല്ലാം ഭക്ഷിക്കുന്നു' എന്നതിനാൽ അത് അദിതി; ഇതാണ് അദിതിയുടെ അദിതിത്വം. ഇപ്രകാരം അദിതിയുടെ ഈ അദിതിത്വം അറിയുന്നവൻ എല്ലാം ഭക്ഷിക്കുന്നവനാകുന്നു; എല്ലാം അവന്റെ അന്നമാകുന്നു.
Bṛhadāraṇyaka 1.2.6
सोऽकामयत भूयसा यज्ञेन भूयो यजेयेति ।
सोऽश्राम्यत् ।
स तपोऽतप्यत ।
तस्य श्रान्तस्य तप्तस्य यशो वीर्यमुदक्रामत् ।
प्राणा वै यशो वीर्यम् ।
तत्प्राणेषूत्क्रान्तेषु शरीरं श्वयितुमध्रियत ।
तस्य शरीर एव मन आसीत् ॥ १.२.६ ॥
അവൻ ആഗ്രഹിച്ചു: 'കൂടുതൽ യജ്ഞത്താൽ ഞാൻ കൂടുതൽ യജിക്കും.' അവൻ ക്ഷീണിച്ചു. തപസ്സ് ചെയ്തു. ക്ഷീണിച്ച, തപിച്ച അവനിൽനിന്ന് യശസ്സും വീര്യവും പുറത്തുപോയി. പ്രാണന്മാർതന്നെയാണ് യശസ്സും വീര്യവും. ആ പ്രാണന്മാർ പ്രാണന്മാരിൽനിന്ന് പുറത്തുപോയപ്പോൾ ശരീരം വീർക്കാൻ തുടങ്ങി. അവന്റെ ശരീരത്തിൽതന്നെ മനസ്സുണ്ടായിരുന്നു.
Bṛhadāraṇyaka 1.2.7
सोऽकामयत मेध्यं म इदं स्यादात्मन्व्यनेन स्यामिति ।
ततोऽश्वः समभवत् ।
यदश्वत्तन्मेध्यमभूदिति तदेवाश्वमेधस्याश्वमेधत्वम् ।
एष ह वा अश्वमेधं वेद य एनमेवं वेद ।
तमनवरुध्यैवामन्यत ।
तं संवत्सरस्य परस्तादात्मन आलभत ।
पशून् देवताभ्यः प्रत्यौहत् ।
तस्मात्सर्वदेवत्यं प्रोक्षितं प्राजापत्यमालभन्ते ।
एष वा अश्वमेधो य एष तपति ।
तस्य संवत्सर आत्मा ।
अयमग्निरर्कः ।
तस्येमे लोका आत्मानः ।
तावेतावर्काश्वमेधौ ।
सो पुनरेकैव देवता भवति मृत्युरेव ।
अप पुनर्मृत्युं जयति ।
नैनं मृत्युराप्नोति ।
मृत्युरस्यात्मा भवति ।
सर्वमायुरेति ।
एतासां देवतानामेको भवति ॥ १.२.७ ॥
അവൻ ആഗ്രഹിച്ചു: ഇത് എനിക്ക് പവിത്രമാകട്ടെ, ഞാൻ ആത്മാവുള്ളവനാകട്ടെ. അപ്പോൾ കുതിര ഉണ്ടായി. 'അശ്വത്' (വ്യാപിച്ചത്) ആയതിനാൽ അത് പവിത്രമായി; ഇതാണ് അശ്വമേധത്തിന്റെ അശ്വമേധത്വം. ഇപ്രകാരം അറിയുന്നവൻ അശ്വമേധത്തെ അറിയുന്നു. അത് നേടാതെ അവൻ ചിന്തിച്ചു. ഒരു വർഷത്തിനുശേഷം തന്നെത്താൻ ബലിയായി അർപ്പിച്ചു. പശുക്കളെ ദേവതകൾക്ക് സമർപ്പിച്ചു. അതിനാൽ സർവദേവത്യവും പ്രോക്ഷിതവും പ്രാജാപത്യവുമായ പശുവിനെ ബലി നൽകുന്നു. ഇവിടെ ചൂടുപിടിക്കുന്നതാണ് അശ്വമേധം. അതിന്റെ ആത്മാവ് സംവത്സരം. ഈ അഗ്നി അർക്കം. ഈ ലോകങ്ങൾ അതിന്റെ ആത്മാക്കൾ. ഇവ രണ്ടും അർക്കവും അശ്വമേധവുമാണ്. അവൻ വീണ്ടും ഒരേ ദേവതയാകുന്നു; അത് മൃത്യുവാണ്. വീണ്ടും മൃത്യുവിനെ ജയിക്കുന്നു. മൃത്യു അവനെ പ്രാപിക്കുന്നില്ല; മൃത്യുവാണ് അവന്റെ ആത്മാവാകുന്നത്. പൂർണായുസ്സ് പ്രാപിക്കുന്നു. ഈ ദേവതകളിൽ ഒരുവനാകുന്നു.