उपनिषदे · Chāndogya 1.7
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Chāndogya 1.7.1
अथाध्यात्मं वागेवर्क्प्राणः साम तदेतदेतस्यामृच्यध्यूढꣳ साम तस्मादृच्यध्यूढꣳ साम गीयते वागेव सा प्राणोऽमस्तत्साम ॥ १.७.१ ॥
आता अध्यात्म (अंतर्गत स्तर) विषयी: वाणीच ऋक् आहे, प्राण हे साम आहे. हे साम त्या ऋचेवर आधारलेले आहे. म्हणून ऋचेवर आधारलेले साम गायले जाते. वाणीच ती आहे; प्राण 'अम' आहे; तेच साम आहे.
Chāndogya 1.7.2
चक्षुरेवर्गात्मा साम तदेतदेतस्यामृच्यध्यूढꣳ साम तस्मादृच्यध्यूढꣳ साम गीयते चक्षुरेव सात्मामस्तत्साम ॥ १.७.२ ॥
डोळाच ऋक् आहे; आत्मा हेच साम आहे. हे साम त्या ऋचेवर स्थिर आहे. म्हणून ऋचेवर स्थिर साम गायले जाते. डोळाच ती आहे; आत्मा 'अम' आहे; तेच साम आहे.
Chāndogya 1.7.3
श्रोत्रमेवर्ङ्मनः साम तदेतदेतस्यामृच्यध्यूढꣳ साम तस्मादृच्यध्यूढꣳ साम गीयते श्रोत्रमेव सा मनोऽमस्तत्साम ॥ १.७.३ ॥
श्रोत्रच ऋक् आहे आणि मन साम आहे. हे साम या ऋचेवर अधिष्ठित आहे. म्हणूनच ऋचेवर अधिष्ठित साम गायले जाते. श्रोत्रच ते; मनच 'अम्'; तेच साम.
Chāndogya 1.7.4
अथ यदेतदक्ष्णः शुक्लं भाः सैवर्गथ यन्नीलं परः कृष्णं तत्साम तदेतदेतस्यामृच्यध्यूढꣳ साम तस्मादृच्यध्यूढꣳ साम गीयते अथ यदेवैतदक्ष्णः शुक्लं भाः सैव साथ यन्नीलं परः कृष्णं तदमस्तत्साम ॥ १.७.४ ॥
आता डोळ्याची ही पांढरी प्रभा हीच ऋक् आहे. निळा आणि त्याबाहेरील काळा हे साम आहे. हे साम या ऋचेवर अधिष्ठित आहे. म्हणूनच ऋचेवर अधिष्ठित साम गायले जाते. आता डोळ्याची ही पांढरी प्रभाच ती; तीच ऋक्. निळा आणि बाहेरील काळा 'अम्'; तेच साम.
Chāndogya 1.7.5
अथ य एषोऽन्तरक्षिणि पुरुषो दृश्यते सैवर्क्तत्साम तदुक्थं तद्यजुस्तद्ब्रह्म तस्यैतस्य तदेव रूपं यदमुष्य रूपं यावमुष्य गेष्णौ तौ गेष्णौ यन्नाम तन्नाम ॥ १.७.५ ॥
आता डोळ्यांच्या आत दिसणारा हा पुरुषच ऋक् आहे; तेच साम, उक्थ, यजुः, ब्रह्म. त्याचे हे रूपच याचे रूप. ज्याचे रूप तेच त्याचे रूप. ती दोन गेष्णौ आहेत; जे नाम तेच नाम.
Chāndogya 1.7.6
स एष ये चैतस्मादर्वाञ्चो लोकास्तेषां चेष्टे मनुष्यकामानां चेति तद्य इमे वीणायां गायन्त्येतं ते गायन्ति तस्मात्ते धनसनयः ॥ १.७.६ ॥
तोच हा आहे. यापेक्षा खालचे लोक आणि माणसांच्या कामना यांवर त्याचेच अधिपत्य आहे. म्हणून जे वीणेवर गातात ते त्यालाच गातात; म्हणून ते धन-लाभाचे इच्छुक आहेत.
Chāndogya 1.7.7
अथ य एतदेवं विद्वान्साम गायत्युभौ स गायति सोऽमुनैव स एष ये चामुष्मात्पराञ्चो लोकास्ताꣳ श्चाप्नोति देवकामास्ताꣳ श्च ॥ १.७.७ ॥
असे जाणून जो साम गातो, तो दोन्ही (उद्गीथ व प्रतिहार) गातो. त्यानेच तो पलीकडील दूरच्या लोकांना आणि देवकामनांच्या लोकांना प्राप्त करतो.
Chāndogya 1.7.8
अथानेनैव ये चैतस्मादर्वाञ्चो लोकास्ताꣳ श्चाप्नोति मनुष्यकामाꣳश्च तस्मादु हैवंविदुद्गाता ब्रूयात् ॥ १.७.८ ॥
यानेच जे या लोकाजवळचे लोक आहेत आणि मनुष्यकामनांचे लोक आहेत, तेही तो प्राप्त करतो. म्हणूनच असे जाणणाऱ्या उद्गात्याने असे म्हणावे.
Chāndogya 1.7.9
कं ते काममागायानीत्येष ह्येव कामागानस्येष्टे य एवं विद्वान्साम गायति साम गायति ॥ १.७.९ ॥
"तुझी कोणती कामना मी गाऊ?" असे (उद्गात्याने विचारावे). असे जाणून साम गाणारा तोच कामगानाचा अधिकारी आहे; तो साम गातो, साम गातो.