উপনিষদ · Chāndogya 3.13

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

শব্দার্থসহ পড়ুন

Chāndogya 3.13.1

तस्य ह वा एतस्य हृदयस्य पञ्च देवसुषयः स योऽस्य प्राङ्सुषिः स प्राणस्तच्चक्षुः स आदित्यस्तदेतत्तेजोऽन्नाद्यमित्युपासीत तेजस्व्यन्नादो भवति य एवं वेद ॥ ३.१३.१ ॥

এই হৃদয়ের পাঁচটি দেব-ছিদ্র আছে। তার মধ্যে যে পূর্বমুখী ছিদ্র, সেটি প্রাণ; সেটিই চক্ষু; সেটিই আদিত্য। একে তেজ ও অন্নভোজনরূপে উপাসনা করবে। যে এভাবে জানে সে তেজস্বী ও অন্নভোক্তা হয়।

Chāndogya 3.13.2

अथ योऽस्य दक्षिणः सुषिः स व्यानस्तच्छ्रोत्रꣳस चन्द्रमास्तदेतच्छ्रीश्च यशश्चेत्युपासीत श्रीमान्यशस्वी भवति य एवं वेद ॥ ३.१३.२ ॥

তারপর এর যে দক্ষিণ ছিদ্র, সেটি ব্যান; সেটিই শ্রোত্র; সেটিই চন্দ্র। একে শ্রী ও যশরূপে উপাসনা করবে। যে এভাবে জানে সে শ্রীমান ও যশস্বী হয়।

Chāndogya 3.13.3

अथ योऽस्य प्रत्यङ्सुषिः सोऽपानः सा वाक्सोऽग्निस्तदेतद्ब्रह्मवर्चसमन्नाद्यमित्युपासीत ब्रह्मवर्चस्यन्नादो भवति य एवं वेद ॥ ३.१३.३ ॥

এখন এর পশ্চিমমুখী যে ছিদ্র, তা অপান; তাই বাক্; তাই অগ্নি। একে 'ব্রহ্মবর্চস' ও 'অন্নাদ্য' রূপে উপাসনা করা উচিত। যে এভাবে জানে, সে ব্রহ্মতেজস্বী ও অন্নভোক্তা হয়।

Chāndogya 3.13.4

अथ योऽस्योदङ्सुषिः स समानस्तन्मनः स पर्जन्यस्तदेतत्कीर्तिश्च व्युष्टिश्चेत्युपासीत कीर्तिमान्व्युष्टिमान्भवति य एवं वेद ॥ ३.१३.४ ॥

এখন এর উত্তরমুখী যে ছিদ্র, তা সমান; তাই মন; তাই পর্জন্য। একে 'কীর্তি' ও 'ব্যুষ্টি' রূপে উপাসনা করা উচিত। যে এভাবে জানে, সে যশস্বী ও সমৃদ্ধ হয়।

Chāndogya 3.13.5

अथ योऽस्योर्ध्वः सुषिः स उदानः स वायुः स आकाशस्तदेतदोजश्च महश्चेत्युपासीतौजस्वी महस्वान्भवति य एवं वेद ॥ ३.१३.५ ॥

এখন এর উর্ধ্বমুখী যে ছিদ্র, তা উদান; তাই বায়ু; তাই আকাশ। একে 'ওজ' ও 'মহ' রূপে উপাসনা করা উচিত। যে এভাবে জানে, সে ওজস্বী ও মহিমান্বিত হয়।

ते वा एते पञ्च ब्रह्मपुरुषाः स्वर्गस्य लोकस्य द्वारपाः स य एतानेवं पञ्च ब्रह्मपुरुषान्स्वर्गस्य लोकस्य द्वारपान्वेदास्य कुले वीरो जायते प्रतिपद्यते स्वर्गं लोकं य एतानेवं पञ्च ब्रह्मपुरुषान्स्वर्गस्य लोकस्य द्वारपान्वेद ॥ ३.१३.६ ॥

এই পাঁচ ব্রহ্মপুরুষই স্বর্গলোকের দ্বারপাল। যে এই পাঁচ ব্রহ্মপুরুষকে, স্বর্গলোকের দ্বারপালদের, এভাবে জানে, তার বংশে বীর সন্তান জন্মায়; সে স্বর্গলোক লাভ করে। যে এই পাঁচ ব্রহ্মপুরুষকে, স্বর্গলোকের দ্বারপালদের, এভাবে জানে।

Chāndogya 3.13.7

अथ यदतः परो दिवो ज्योतिर्दीप्यते विश्वतः पृष्ठेषु सर्वतः पृष्ठेष्वनुत्तमेषूत्तमेषु लोकेष्विदं वाव तद्यदिदमस्मिन्नन्तः पुरुषो ज्योतिस्तस्यैषा ॥ ३.१३.७ ॥

এখন, দ্যুলোকের ওপারে যে জ্যোতি উজ্জ্বল হয়, তা সর্বদিকে, সমস্ত উচ্চতর লোকে প্রকাশিত হয়; এই পুরুষের অন্তরে যে জ্যোতি, সেটিই তা। তার অবস্থা এটাই।

Chāndogya 3.13.8

तस्यैषा दृष्टिर्यत्रितदस्मिञ्छरीरे सꣳस्पर्शेनोष्णिमानं विजानाति तस्यैषा श्रुतिर्यत्रैतत्कर्णावपिगृह्य निनदमिव नदथुरिवाग्नेरिव ज्वलत उपशृणोति तदेतद्दृष्टं च श्रुतं चेत्युपासीत चक्षुष्यः श्रुतो भवति य एवं वेद य एवं वेद ॥ ३.१३.८ ॥

তার দর্শন এই: এই দেহে স্পর্শের দ্বারা উষ্ণতা জানলে তা দৃষ্ট হয়। তার শ্রবণ এই: কান বন্ধ করে গর্জনের মতো, জ্বলন্ত আগুনের শব্দের মতো শুনলে তা শ্রুত হয়। 'দৃষ্ট ও শ্রুত' এভাবে একে উপাসনা করবে। যে এভাবে জানে, সে চোখের কাছে দৃশ্যমান ও খ্যাতিমান হয়, যে এভাবে জানে।