ઉપનિષદો · Chāndogya 3.13

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

શબ્દાર્થ સાથે વાંચો

Chāndogya 3.13.1

तस्य ह वा एतस्य हृदयस्य पञ्च देवसुषयः स योऽस्य प्राङ्सुषिः स प्राणस्तच्चक्षुः स आदित्यस्तदेतत्तेजोऽन्नाद्यमित्युपासीत तेजस्व्यन्नादो भवति य एवं वेद ॥ ३.१३.१ ॥

આ હૃદયને પાંચ દેવ-છિદ્રો છે. તેમાંનું જે પૂર્વ તરફનું છિદ્ર છે તે પ્રાણ છે; તે જ ચક્ષુ છે; તે જ આદિત્ય છે. આને તેજ અને અન્નભોજન તરીકે ઉપાસવું. આ રીતે જાણનાર તેજસ્વી અને અન્નભોક્તા થાય છે.

Chāndogya 3.13.2

अथ योऽस्य दक्षिणः सुषिः स व्यानस्तच्छ्रोत्रꣳस चन्द्रमास्तदेतच्छ्रीश्च यशश्चेत्युपासीत श्रीमान्यशस्वी भवति य एवं वेद ॥ ३.१३.२ ॥

પછી આનું જે દક્ષિણ છિદ્ર છે તે વ્યાન છે; તે જ શ્રોત્ર છે; તે જ ચંદ્ર છે. આને શ્રી અને યશ તરીકે ઉપાસવું. આ રીતે જાણનાર શ્રીમાન અને યશસ્વી થાય છે.

Chāndogya 3.13.3

अथ योऽस्य प्रत्यङ्सुषिः सोऽपानः सा वाक्सोऽग्निस्तदेतद्ब्रह्मवर्चसमन्नाद्यमित्युपासीत ब्रह्मवर्चस्यन्नादो भवति य एवं वेद ॥ ३.१३.३ ॥

હવે આનું પશ્ચિમ તરફનું છિદ્ર તે અપાન છે; તે જ વાણી છે; તે જ અગ્નિ છે. આને 'બ્રહ્મવર્ચસ' અને 'અન્નાદ્ય' તરીકે ઉપાસવું. આ રીતે જાણનાર બ્રહ્મતેજસ્વી અને અન્નભોક્તા થાય છે.

Chāndogya 3.13.4

अथ योऽस्योदङ्सुषिः स समानस्तन्मनः स पर्जन्यस्तदेतत्कीर्तिश्च व्युष्टिश्चेत्युपासीत कीर्तिमान्व्युष्टिमान्भवति य एवं वेद ॥ ३.१३.४ ॥

હવે આનું ઉત્તર તરફનું છિદ્ર તે સમાન છે; તે જ મન છે; તે જ પર્જન્ય છે. આને 'કીર્તિ' અને 'વ્યુષ્ટિ' તરીકે ઉપાસવું. આ રીતે જાણનાર કીર્તિમાન અને સમૃદ્ધ થાય છે.

Chāndogya 3.13.5

अथ योऽस्योर्ध्वः सुषिः स उदानः स वायुः स आकाशस्तदेतदोजश्च महश्चेत्युपासीतौजस्वी महस्वान्भवति य एवं वेद ॥ ३.१३.५ ॥

હવે આનું ઊર્ધ્વ છિદ્ર તે ઉદાન છે; તે જ વાયુ છે; તે જ આકાશ છે. આને 'ઓજસ' અને 'મહસ' તરીકે ઉપાસવું. આ રીતે જાણનાર ઓજસ્વી અને મહિમાવાન થાય છે.

ते वा एते पञ्च ब्रह्मपुरुषाः स्वर्गस्य लोकस्य द्वारपाः स य एतानेवं पञ्च ब्रह्मपुरुषान्स्वर्गस्य लोकस्य द्वारपान्वेदास्य कुले वीरो जायते प्रतिपद्यते स्वर्गं लोकं य एतानेवं पञ्च ब्रह्मपुरुषान्स्वर्गस्य लोकस्य द्वारपान्वेद ॥ ३.१३.६ ॥

આ પાંચ બ્રહ્મપુરુષો જ સ્વર્ગલોકના દ્વારપાલ છે. જે આ પાંચ બ્રહ્મપુરુષોને, સ્વર્ગલોકના દ્વારપાલોને, આ રીતે જાણે છે, તેના કુળમાં વીર પુત્ર જન્મે છે; તે સ્વર્ગલોક પામે છે. જે આ પાંચ બ્રહ્મપુરુષોને, સ્વર્ગલોકના દ્વારપાલોને, આ રીતે જાણે છે.

Chāndogya 3.13.7

अथ यदतः परो दिवो ज्योतिर्दीप्यते विश्वतः पृष्ठेषु सर्वतः पृष्ठेष्वनुत्तमेषूत्तमेषु लोकेष्विदं वाव तद्यदिदमस्मिन्नन्तः पुरुषो ज्योतिस्तस्यैषा ॥ ३.१३.७ ॥

હવે, દ્યુલોકની પેલે પાર જે પ્રકાશ ચમકે છે, તે સર્વ બાજુ, સર્વ ઉચ્ચ લોકોમાં પ્રકાશે છે; આ પુરુષની અંદર રહેલો પ્રકાશ એ જ તે છે. તેની સ્થિતિ આ છે.

Chāndogya 3.13.8

तस्यैषा दृष्टिर्यत्रितदस्मिञ्छरीरे सꣳस्पर्शेनोष्णिमानं विजानाति तस्यैषा श्रुतिर्यत्रैतत्कर्णावपिगृह्य निनदमिव नदथुरिवाग्नेरिव ज्वलत उपशृणोति तदेतद्दृष्टं च श्रुतं चेत्युपासीत चक्षुष्यः श्रुतो भवति य एवं वेद य एवं वेद ॥ ३.१३.८ ॥

તેનું દર્શન આ છે: આ શરીરમાં સ્પર્શથી ઉષ્ણતાને જાણે છે ત્યારે તે દેખાય છે. તેનું શ્રવણ આ છે: કાન બંધ કરીને ગર્જના જેવું, સળગતા અગ્નિના અવાજ જેવું સાંભળે છે ત્યારે તે સંભળાય છે. 'જોયેલું અને સાંભળેલું' એમ આની ઉપાસના કરવી. આમ જાણનાર આંખોને દૃશ્ય અને પ્રસિદ્ધ થાય છે, આમ જાણનાર.