উপনিষদ · Chāndogya 8.12
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Chāndogya 8.12.1
मघवन्मर्त्यं वा इदꣳ शरीरमात्तं मृत्युना तदस्यामृतस्याशरीरस्यात्मनोऽधिष्ठानमात्तो वै सशरीरः प्रियाप्रियाभ्यां न वै सशरीरस्य सतः प्रियाप्रिययोरपहतिरस्त्यशरीरं वाव सन्तं न प्रियाप्रिये स्पृशतः ॥ ८.१२.१ ॥
হে মঘবন, এই মরণশীল শরীর মৃত্যুর দ্বারা আক্রান্ত। তা সেই অমর, অশরীরী আত্মার আশ্রয়। সশরীর ব্যক্তি প্রিয় ও অপ্রিয়ের দ্বারা আক্রান্ত হয়; সশরীর সত্তার প্রিয়-অপ্রিয় থেকে নিবৃত্তি নেই। কিন্তু অশরীরী অবস্থায় প্রিয় ও অপ্রিয় তাকে স্পর্শ করে না।
Chāndogya 8.12.2
अशरीरो वायुरभ्रं विद्युत्स्तनयित्नुरशरीराण्येतानि तद्यथैतान्यमुष्मादाकाशात्समुत्थाय परं ज्योतिरुपसंपद्य स्वेन रूपेणाभिनिष्पद्यन्ते ॥ ८.१२.२ ॥
বায়ু, মেঘ, বিদ্যুৎ, গর্জন — এগুলি অশরীরী। যেমন এগুলি সেই আকাশ থেকে উঠে পরম জ্যোতি লাভ করে নিজ রূপে প্রকাশিত হয়।
Chāndogya 8.12.3
एवमेवैष संप्रसादोऽस्माच्छरीरात्समुत्थाय परं ज्योतिरुपसंपद्य स्वेन रूपेणाभिनिष्पद्यते स उत्तमपुरुषः स तत्र पर्येति जक्षत्क्रीडन्रममाणः स्त्रीभिर्वा यानैर्वा ज्ञातिभिर्वा नोपजनꣳ स्मरन्निदꣳ शरीरꣳ स यथा प्रयोग्य आचरणे युक्त एवमेवायमस्मिञ्छरीरे प्राणो युक्तः ॥ ८.१२.३ ॥
এইভাবে এই প্রসন্ন আত্মা এই শরীর থেকে উঠে, পরম জ্যোতি লাভ করে, নিজের স্বরূপে প্রকাশিত হয়। তিনিই উত্তম পুরুষ। সেখানে তিনি স্ত্রীদের, যানবাহনের বা আত্মীয়দের সঙ্গে আহার, ক্রীড়া ও আনন্দ করতে করতে বিচরণ করেন, নিজের পূর্ববর্তী এই শরীরের কথা স্মরণ না করে। কাজে জোতা পশু যেমন কর্মস্থলে যুক্ত থাকে, তেমনি এই প্রাণ এই শরীরে যুক্ত রয়েছে।
Chāndogya 8.12.4
अथ यत्रैतदाकाशमनुविषण्णं चक्षुः स चाक्षुषः पुरुषो दर्शनाय चक्षुरथ यो वेदेदं जिघ्राणीति स आत्मा गन्धाय घ्राणमथ यो वेदेदमभिव्याहराणीति स आत्माभिव्याहाराय वागथ यो वेदेदꣳ शृणवानीति स आत्मा श्रवणाय श्रोत्रम् ॥ ८.१२.४ ॥
এখন আকাশে স্থিত এই চক্ষু যেখানে রয়েছে, সেই চক্ষুর সঙ্গে সম্পর্কিত পুরুষই দেখার জন্য চক্ষু। তারপর যিনি জানেন “আমি এটি ঘ্রাণ নিচ্ছি”, তিনিই আত্মা; ঘ্রাণের জন্য নাসিকা। তারপর যিনি জানেন “আমি এটি বলছি”, তিনিই আত্মা; বলার জন্য বাক্। তারপর যিনি জানেন “আমি এটি শুনছি”, তিনিই আত্মা; শোনার জন্য শ্রোত্র।
Chāndogya 8.12.5
अथ यो वेदेदं मन्वानीति सात्मा मनोऽस्य दैवं चक्षुः स वा एष एतेन दैवेन चक्षुषा मनसैतान्कामान्पश्यन्रमते य एते ब्रह्मलोके ॥ ८.१२.५ ॥
তারপর যিনি জানেন “আমি এটি মনন করছি”, তিনিই আত্মা; মনই তাঁর দিব্য চক্ষু। এই দিব্য চক্ষু ও মনের দ্বারা, ব্রহ্মলোকে থাকা এই কামনাগুলি দেখে তিনি আনন্দ লাভ করেন।
Chāndogya 8.12.6
तं वा एतं देवा आत्मानमुपासते तस्मात्तेषाꣳ सर्वे च लोका आत्ताः सर्वे च कामाः स सर्वाꣳश्च लोकानाप्नोति सर्वाꣳश्च कामान्यस्तमात्मानमनुविद्य विजानातीति ह प्रजापतिरुवाच प्रजापतिरुवाच ॥ ८.१२.६ ॥
সেই আত্মাকেই দেবতারা উপাসনা করেন। সেজন্য তাঁদের সমস্ত লোক ও সমস্ত কামনা লাভ হয়েছে। যিনি সেই আত্মাকে জেনে তাঁকে সম্যকভাবে উপলব্ধি করেন, তিনি সমস্ত লোক ও সমস্ত কামনা লাভ করেন—এইরূপ প্রজাপতি বললেন, প্রজাপতি বললেন।