उपनिषदे · Chāndogya 8.12
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Chāndogya 8.12.1
मघवन्मर्त्यं वा इदꣳ शरीरमात्तं मृत्युना तदस्यामृतस्याशरीरस्यात्मनोऽधिष्ठानमात्तो वै सशरीरः प्रियाप्रियाभ्यां न वै सशरीरस्य सतः प्रियाप्रिययोरपहतिरस्त्यशरीरं वाव सन्तं न प्रियाप्रिये स्पृशतः ॥ ८.१२.१ ॥
हे मघवन्, हे मर्त्य शरीर मृत्यूने ग्रासलेले आहे. ते अमृत, अशरीरी आत्म्याचे अधिष्ठान आहे. सशरीर असलेला प्रिय-अप्रियाने ग्रासलेला असतो; सशरीर असताना प्रिय-अप्रियाचे निवारण नसते. पण अशरीरी असताना प्रिय-अप्रिय त्याला स्पर्श करत नाहीत.
Chāndogya 8.12.2
अशरीरो वायुरभ्रं विद्युत्स्तनयित्नुरशरीराण्येतानि तद्यथैतान्यमुष्मादाकाशात्समुत्थाय परं ज्योतिरुपसंपद्य स्वेन रूपेणाभिनिष्पद्यन्ते ॥ ८.१२.२ ॥
वायू, मेघ, वीज, गर्जना — हे अशरीरी आहेत. हे त्या आकाशातून उठून परम ज्योतीला प्राप्त होऊन आपल्या स्वरूपात प्रकट होतात.
Chāndogya 8.12.3
एवमेवैष संप्रसादोऽस्माच्छरीरात्समुत्थाय परं ज्योतिरुपसंपद्य स्वेन रूपेणाभिनिष्पद्यते स उत्तमपुरुषः स तत्र पर्येति जक्षत्क्रीडन्रममाणः स्त्रीभिर्वा यानैर्वा ज्ञातिभिर्वा नोपजनꣳ स्मरन्निदꣳ शरीरꣳ स यथा प्रयोग्य आचरणे युक्त एवमेवायमस्मिञ्छरीरे प्राणो युक्तः ॥ ८.१२.३ ॥
याचप्रमाणे हा प्रसन्न आत्मा या शरीरातून उठून, परम ज्योती प्राप्त करून, आपल्या स्वरूपात प्रकट होतो. तो उत्तम पुरुष आहे. तिथे तो स्त्रिया, वाहने किंवा नातेवाईक यांच्यासह खात, खेळत, आनंद घेत फिरतो, आपल्या या पूर्वीच्या शरीराचे स्मरण न करता. जसा कामासाठी जुंपलेला पशू कामाच्या ठिकाणी जुंपलेला असतो, तसाच हा प्राण या शरीरात जुंपलेला आहे.
Chāndogya 8.12.4
अथ यत्रैतदाकाशमनुविषण्णं चक्षुः स चाक्षुषः पुरुषो दर्शनाय चक्षुरथ यो वेदेदं जिघ्राणीति स आत्मा गन्धाय घ्राणमथ यो वेदेदमभिव्याहराणीति स आत्माभिव्याहाराय वागथ यो वेदेदꣳ शृणवानीति स आत्मा श्रवणाय श्रोत्रम् ॥ ८.१२.४ ॥
आता आकाशात स्थिर असलेला हा डोळा जिथे आहे, त्या डोळ्याशी संबंधित पुरुष पाहण्यासाठी डोळा आहे. मग “मी हे हुंगतो” असे जाणणारा आत्मा हाच; हुंगण्यासाठी नाक. मग “मी हे बोलतो” असे जाणणारा आत्मा हाच; बोलण्यासाठी वाणी. मग “मी हे ऐकतो” असे जाणणारा आत्मा हाच; ऐकण्यासाठी कान.
Chāndogya 8.12.5
अथ यो वेदेदं मन्वानीति सात्मा मनोऽस्य दैवं चक्षुः स वा एष एतेन दैवेन चक्षुषा मनसैतान्कामान्पश्यन्रमते य एते ब्रह्मलोके ॥ ८.१२.५ ॥
मग “मी हे मनन करतो” असे जाणणारा आत्मा हाच; मन हाच त्याचा दिव्य डोळा. या दिव्य डोळ्याने आणि मनाने ब्रह्मलोकातील या कामनांना पाहत तो आनंद घेतो.
Chāndogya 8.12.6
तं वा एतं देवा आत्मानमुपासते तस्मात्तेषाꣳ सर्वे च लोका आत्ताः सर्वे च कामाः स सर्वाꣳश्च लोकानाप्नोति सर्वाꣳश्च कामान्यस्तमात्मानमनुविद्य विजानातीति ह प्रजापतिरुवाच प्रजापतिरुवाच ॥ ८.१२.६ ॥
त्या आत्म्याचीच देव उपासना करतात. म्हणून त्यांना सर्व लोक आणि सर्व कामना प्राप्त झाल्या आहेत. जो त्या आत्म्याला जाणून त्याला पूर्णपणे ओळखतो, तो सर्व लोक आणि सर्व कामना प्राप्त करतो, असे प्रजापती म्हणाले, प्रजापती म्हणाले.