ウパニシャッド · Muṇḍaka 3.1

Muṇḍaka 3.1.1

द्वा सुपर्णा सयुजा सखाया समानं वृक्षं परिषस्वजाते ।
तयोरन्यः पिप्पलं स्वाद्वत्त्यनश्नन्नन्यो अभिचाकशीति ॥ ३.१.१ ॥

美しい翼を持つ二羽の鳥が、寄り添う友として同じ一本の木に留まっている。そのうちの一羽は甘いピッパラの実を食べ、もう一羽は食べずにただ見つめている。

समाने वृक्षे पुरुषो निमग्नोऽ
नीशया शोचति मुह्यमानः ।
जुष्टं यदा पश्यत्यन्यमीशमस्य
महिमानमिति वीतशोकः ॥ ३.१.२ ॥

同じ木に沈んだ人は、無力さゆえに嘆き、迷う。愛しい別のもの、主と、その偉大さを見るとき、彼は悲しみを離れる。

यदा पश्यः पश्यते रुक्मवर्णं
कर्तारमीशं पुरुषं ब्रह्मयोनिम् ।
तदा विद्वान् पुण्यपापे विधूय
निरञ्जनः परमं साम्यमुपैति ॥ ३.१.३ ॥

見る者が、金色の、創造者、主、プルシャ、ブラフマンの源を見るとき、知る者は功徳と罪を振り払い、汚れなく、無上の平等に至る。

प्रणो ह्येष यः सर्वभूतैर्विभाति
विजानन् विद्वान् भवते नातिवादी ।
आत्मक्रीड आत्मरतिः क्रियावा-
नेष ब्रह्मविदां वरिष्ठः ॥ ३.१.४ ॥

これこそ、すべての存在によって輝き出るものである。それをよく知る賢者は自慢しない。自己（ātman）の中で遊び、自己の中に喜び、行為する者、これがブラフマンを知る者の中で最も優れた者である。

सत्येन लभ्यस्तपसा ह्येष आत्मा
सम्यग्ज्ञानेन ब्रह्मचर्येण नित्यम् ।
अन्तःशरीरे ज्योतिर्मयो हि शुभ्रो
यं पश्यन्ति यतयः क्षीणदोषाः ॥ ३.१.५ ॥

この自己（ātman）は真実により、苦行により、正しい知により、そして常に梵行によって得られる。身体の内に、光に満ち清らかな彼がいる。欠点の滅した修行者たちが彼を見る。

सत्यमेव जयते नानृतं
सत्येन पन्था विततो देवयानः ।
येनाऽऽक्रमन्त्यृषयो ह्याप्तकामा
यत्र तत् सत्यस्य परमं निधानम् ॥ ३.१.६ ॥

真理のみが勝利し、虚偽は勝利しない。真理によって神々の道（デーヴァヤーナ）が広がっている。願いの成就した聖者たちはこれによって進み、真理の最高の住処へと至る。

बृहच्च तद् दिव्यमचिन्त्यरूपं
सूक्ष्माच्च तत् सूक्ष्मतरं विभाति ।
दूरात् सुदूरे तदिहान्तिके च
पश्यन्त्विहैव निहितं गुहायाम् ॥ ३.१.७ ॥

それは広大で神聖であり、思議しがたい形をもつ。微細なものよりもさらに微細に輝く。遠いものよりさらに遠く、しかもここに近くにある。ここにある洞窟の中に安置されたそれを、人々は見るがよい。

न चक्षुषा गृह्यते नापि वाचा
नान्यैर्देवैस्तपसा कर्मण वा ।
ज्ञानप्रसादेन विशुद्धसत्त्व-
स्ततस्तु तं पश्यते निष्कलं
ध्यायमानः ॥ ३.१.८ ॥

彼は眼によって捉えられず、言葉によっても、他の神々によっても、苦行や行為によっても捉えられない。知識の澄明によって、本性を浄められた者が瞑想するとき、その部分なきものを見る。

एषोऽणुरात्मा चेतसा वेदितव्यो
यस्मिन् प्राणः पञ्चधा संविवेश ।
प्राणैश्चित्तं सर्वमोतं प्रजानां
यस्मिन् विशुद्धे विभवत्येष आत्मा ॥ ३.१.९ ॥

この微細な自己（ātman）は心によって知られるべきである。そこには五種の気息（prāṇa）が入り込んでいる。生きとし生けるものの心はすべて、諸気息によってそこに織り込まれている。それが清められたとき、この自己は顕現する。

यं यं लोकं मनसा संविभाति
विशुद्धसत्त्वः कामयते यांश्च कामान् ।
तं तं लोकं जयते तांश्च कामां-
स्तस्मादात्मज्ञं ह्यर्चयेत् भूतिकामः ॥ ३.१.१० ॥

心によって彼が照らすどの世界も、清浄な本性の者が望むどの願望も、彼はその世界とそれらの願望を得る。ゆえに繁栄を望む者は、ātmanを知る者を敬うべきである。