ଉପନିଷଦ · Taittirīya 3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Taittirīya 3.1
भृगुर्वै वारुणिः । वरुणं पितरमुपससार । अधीहि भगवो ब्रह्मेति । तस्मा एतत्प्रोवाच । अन्नं प्राणं चक्षुः श्रोत्रं मनो वाचमिति ।
तँ होवाच । यतो वा इमानि भूतानि जायन्ते । येन जातानि जीवन्ति । यत्प्रयन्त्यभिसंविशन्ति । तद्विजिज्ञासस्व । तद् ब्रह्मेति ।
स तपोऽतप्यत । स तपस्तप्त्वा ॥ ३.१ ॥
ବରୁଣପୁତ୍ର ଭୃଗୁ ନିଜ ପିତା ବରୁଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ କହିଲେ, 'ହେ ଭଗବନ୍, ମୋତେ ବ୍ରହ୍ମର ଉପଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ।' ସେ ତାଙ୍କୁ ଏହା କହିଲେ: ଅନ୍ନ, ପ୍ରାଣ, ଚକ୍ଷୁ, ଶ୍ରୋତ୍ର, ମନ, ବାକ୍। ଏବଂ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଯାହାଠାରୁ ଏହି ଭୂତସମୂହ ଜନ୍ମନ୍ତି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମି ବଞ୍ଚନ୍ତି, ଯାହାଠାରେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କାଳେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ତାହା ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କର। ତାହା ହିଁ ବ୍ରହ୍ମ।' ସେ ତପସ୍ୟା କଲେ। ତପସ୍ୟା କରି
Taittirīya 3.2
अन्नं ब्रह्मेति व्यजानात् । अन्नाद्ध्येव खल्विमानि भूतानि जायन्ते । अन्नेन जातानि जीवन्ति । अन्नं प्रयन्त्यभिसंविशन्तीति ।
तद्विज्ञाय । पुनरेव वरुणं पितरमुपससार । अधीहि भगवो ब्रह्मेति । तँ होवाच । तपसा ब्रह्म विजिज्ञासस्व । तपो ब्रह्मेति स तपोऽतप्यत ।
स तपस्तप्त्वा ॥ ३.२ ॥
'ଅନ୍ନ ହିଁ ବ୍ରହ୍ମ' ବୋଲି ସେ ବୁଝିଲେ। ନିଶ୍ଚୟ ଅନ୍ନରୁ ହିଁ ଏହି ଭୂତସମୂହ ଜନ୍ମନ୍ତି, ଅନ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମି ବଞ୍ଚନ୍ତି, ଅନ୍ନରେ ହିଁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କାଳେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ଏହା ଜାଣି ସେ ପୁନଃ ନିଜ ପିତା ବରୁଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ କହିଲେ, 'ହେ ଭଗବନ୍, ମୋତେ ବ୍ରହ୍ମର ଉପଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ।' ସେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମକୁ ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କର। ତପସ୍ୟା ହିଁ ବ୍ରହ୍ମ।' ସେ ତପସ୍ୟା କଲେ।
Taittirīya 3.3
प्राणो ब्रह्मेति व्यजानात् । प्राणाद्ध्येव खल्विमानि भूतानि जायन्ते । प्राणेन जातानि जीवन्ति । प्राणं प्रयन्त्यभिसंविशन्तीति ।
तद्विज्ञाय पुनरेव वरुणं पितरमुपससार । अधीहि भगवो ब्रह्मेति । तँ होवाच । तपसा ब्रह्म विजिज्ञासस्व । तपो ब्रह्मेति ।
स तपोऽतप्यत । स तपस्तप्त्वा ॥ ३.३ ॥
'ପ୍ରାଣ ହିଁ ବ୍ରହ୍ମ' ବୋଲି ସେ ବୁଝିଲେ। ନିଶ୍ଚୟ ପ୍ରାଣରୁ ହିଁ ଏହି ଭୂତସମୂହ ଜନ୍ମନ୍ତି, ପ୍ରାଣ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମି ବଞ୍ଚନ୍ତି, ପ୍ରାଣରେ ହିଁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କାଳେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ଏହା ଜାଣି ସେ ପୁନଃ ନିଜ ପିତା ବରୁଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ କହିଲେ, 'ହେ ଭଗବନ୍, ମୋତେ ବ୍ରହ୍ମର ଉପଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ।' ସେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମକୁ ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କର। ତପସ୍ୟା ହିଁ ବ୍ରହ୍ମ।' ସେ ତପସ୍ୟା କଲେ। ତପସ୍ୟା କରି
Taittirīya 3.4
मनो ब्रह्मेति व्यजानात् । मनसो ह्येव खल्विमानि भूतानि जायन्ते । मनसा जातानि जीवन्ति । मनः प्रयन्त्यभिसंविशन्तीति ।
तद्विज्ञाय । पुनरेव वरुणं पितरमुपससार । अधीहि भगवो ब्रह्मेति । तँ होवाच । तपसा ब्रह्म विजिज्ञासस्व । तपो ब्रह्मेति ।
स तपोऽतप्यत । स तपस्तप्त्वा ॥ ३.४ ॥
ମନ ହିଁ ବ୍ରହ୍ମ ବୋଲି ସେ ଜାଣିଲେ। ନିଶ୍ଚୟ ମନରୁ ହିଁ ଏହି ଭୂତସମୂହ ଜନ୍ମନ୍ତି, ମନ ଦ୍ୱାରା ଜାତ ହୋଇ ବଞ୍ଚନ୍ତି, ଓ ମନରେ ହିଁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ତାହା ଜାଣି ସେ ପୁଣି ପିତା ବରୁଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ କହିଲେ, "ଭଗବନ୍, ମୋତେ ବ୍ରହ୍ମର ଉପଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ।" ସେ କହିଲେ, "ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମକୁ ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କର; ତପସ୍ୟା ହିଁ ବ୍ରହ୍ମ।" ସେ ତପସ୍ୟା କଲେ। ତପସ୍ୟା କରି...
Taittirīya 3.5
विज्ञानं ब्रह्मेति व्यजानात् । विज्ञानाद्ध्येव खल्विमानि भूतानि जायन्ते । विज्ञानेन जातानि जीवन्ति । विज्ञानं प्रयन्त्यभिसंविशन्तीति ।
तद्विज्ञाय पुनरेव वरुणं पितरमुपससार । अधीहि भगवो ब्रह्मेति । तँ होवाच । तपसा ब्रह्म विजिज्ञासस्व । तपो ब्रह्मेति ।
स तपोऽतप्यत । स तपस्तप्त्वा ॥ ३.५ ॥
ବିଜ୍ଞାନ ହିଁ ବ୍ରହ୍ମ ବୋଲି ସେ ଜାଣିଲେ। ନିଶ୍ଚୟ ବିଜ୍ଞାନରୁ ହିଁ ଏହି ଭୂତସମୂହ ଜନ୍ମନ୍ତି, ବିଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଜାତ ହୋଇ ବଞ୍ଚନ୍ତି, ଓ ବିଜ୍ଞାନରେ ହିଁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ତାହା ଜାଣି ସେ ପୁଣି ପିତା ବରୁଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ କହିଲେ, "ଭଗବନ୍, ମୋତେ ବ୍ରହ୍ମର ଉପଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ।" ସେ କହିଲେ, "ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମକୁ ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କର; ତପସ୍ୟା ହିଁ ବ୍ରହ୍ମ।" ସେ ତପସ୍ୟା କଲେ। ତପସ୍ୟା କରି...
Taittirīya 3.6
आनन्दो ब्रह्मेति व्यजानात् । आनन्दाध्येव खल्विमानि भूतानि जायन्ते । आनन्देन जातानि जीवन्ति । आनन्दं प्रयन्त्यभिसंविशन्तीति ।
सैषा भार्गवी वारुणी विद्या । परमे व्योमन्प्रतिष्ठिता । स य एवं वेद प्रतितिष्ठति । अन्नवानन्नादो भवति । महान्भवति प्रजया पशुभिर्ब्रह्मवर्चसेन महान् कीर्त्या ॥ ३.६ ॥
ଆନନ୍ଦ ହିଁ ବ୍ରହ୍ମ ବୋଲି ସେ ଜାଣିଲେ। ନିଶ୍ଚୟ ଆନନ୍ଦରୁ ହିଁ ଏହି ଭୂତସମୂହ ଜନ୍ମନ୍ତି, ଆନନ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ଜାତ ହୋଇ ବଞ୍ଚନ୍ତି, ଓ ଆନନ୍ଦରେ ହିଁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ଏହା ଭାର୍ଗବୀ-ବାରୁଣୀ ବିଦ୍ୟା, ଯାହା ପରମ ଆକାଶରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ଯିଏ ଏହିପରି ଜାଣେ ସେ ସ୍ଥିର ହୁଏ। ସେ ଅନ୍ନବାନ ଓ ଅନ୍ନାଦ ହୁଏ; ସନ୍ତାନ, ପଶୁ, ବ୍ରହ୍ମତେଜ ଓ କୀର୍ତ୍ତିରେ ମହାନ ହୁଏ।
Taittirīya 3.7
अन्नं न निन्द्यात् । तद्व्रतम् । प्राणो वा अन्नम् । शरीरमन्नादम् । प्राणे शरीरं प्रतिष्ठितम् । शरीरे प्राणः प्रतिष्ठितः । तदेतदन्नमन्ने प्रतिष्ठितम् ।
स य एतदन्नमन्ने प्रतिष्ठितं वेद प्रतितिष्ठति । अन्नवानन्नादो भवति । महान्भवति प्रजया पशुभिर्ब्रह्मवर्चसेन महान् कीर्त्या ॥ ३.७ ॥
ଅନ୍ନକୁ ନିନ୍ଦା କରିବ ନାହିଁ; ଏହା ବ୍ରତ। ପ୍ରାଣ ହିଁ ଅନ୍ନ, ଶରୀର ଅନ୍ନାଦ। ପ୍ରାଣରେ ଶରୀର ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ଶରୀରରେ ପ୍ରାଣ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ଏହି ଅନ୍ନ ଅନ୍ନରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ଯିଏ ଜାଣେ ଯେ ଏହି ଅନ୍ନ ଅନ୍ନରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ସେ ସ୍ଥିର ହୁଏ। ସେ ଅନ୍ନବାନ ଓ ଅନ୍ନାଦ ହୁଏ; ସନ୍ତାନ, ପଶୁ, ବ୍ରହ୍ମତେଜ ଓ କୀର୍ତ୍ତିରେ ମହାନ ହୁଏ।
Taittirīya 3.8
अन्नं न परिचक्षीत । तद्व्रतम् । आपो वा अन्नम् । ज्योतिरन्नादम् । अप्सु ज्योतिः प्रतिष्ठितम् । ज्योतिष्यापः प्रतिष्ठिताः ।
तदेतदन्नमन्ने प्रतिष्ठितम् । स य एतदन्नमन्ने प्रतिष्ठितं वेद प्रतितिष्ठति । अन्नवानन्नादो भवति । महान्भवति प्रजया पशुभिर्ब्रह्मवर्चसेन महान् कीर्त्या ॥ ३.८ ॥
ଅନ୍ନକୁ ନିନ୍ଦା କରିବ ନାହିଁ। ଏହା ହିଁ ବ୍ରତ। ଜଳ ହିଁ ଅନ୍ନ; ଜ୍ୟୋତି ଅନ୍ନଭୋକ୍ତା। ଜ୍ୟୋତି ଜଳରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ଜଳ ଜ୍ୟୋତିରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ଏହି ଅନ୍ନ ଅନ୍ନରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ଯେ ଏହାକୁ ଅନ୍ନରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ବୋଲି ଜାଣେ, ସେ ସ୍ଥିରତା ଲାଭ କରେ। ସେ ଅନ୍ନବାନ ଓ ଅନ୍ନାଦ ହୁଏ; ସନ୍ତାନ, ପଶୁ, ବ୍ରହ୍ମତେଜ ଓ କୀର୍ତ୍ତିରେ ମହାନ ହୁଏ।
Taittirīya 3.9
अन्नं बहु कुर्वीत । तद्व्रतम् । पृथिवी वा अन्नम् । आकाशोऽन्नादः । पृथिव्यामाकाशः प्रतिष्ठितः । आकाशे पृथिवी प्रतिष्ठिता ।
तदेतदन्नमन्ने प्रतिष्ठितम् । स य एतदन्नमन्ने प्रतिष्ठितं वेद प्रतितिष्ठति । अन्नवानन्नादो भवति । महान्भवति प्रजया पशुभिर्ब्रह्मवर्चसेन महान्कीर्त्या ॥ ३.९ ॥
ଅନ୍ନ ପ୍ରଚୁର ଉତ୍ପାଦନ କରିବ। ଏହା ହିଁ ବ୍ରତ। ପୃଥିବୀ ହିଁ ଅନ୍ନ; ଆକାଶ ଅନ୍ନଭୋକ୍ତା। ପୃଥିବୀରେ ଆକାଶ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ଆକାଶରେ ପୃଥିବୀ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ଏହି ଅନ୍ନ ଅନ୍ନରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ଯେ ଏହାକୁ ଅନ୍ନରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ବୋଲି ଜାଣେ, ସେ ସ୍ଥିରତା ଲାଭ କରେ। ସେ ଅନ୍ନବାନ ଓ ଅନ୍ନାଦ ହୁଏ; ସନ୍ତାନ, ପଶୁ, ବ୍ରହ୍ମତେଜ ଓ କୀର୍ତ୍ତିରେ ମହାନ ହୁଏ।
Taittirīya 3.10
न कञ्चन वसतौ प्रत्याचक्षीत । तद्व्रतम् । तस्माद्यया कया च विधया बह्वन्नं प्राप्नुयात् । अराध्यस्मा अन्नमित्याचक्षते ।
एतद्वै मुखतोऽन्नँराद्धम् । मुखतोऽस्मा अन्नँराध्यते । एतद्वै मध्यतोऽन्नँराद्धम् । मध्यतोऽस्मा अन्नँराध्यते । एदद्वा अन्ततोऽन्नँराद्धम् ।
अन्ततोऽस्मा अन्नँराध्यते
य एवं वेद । क्षेम इति वाचि । योगक्षेम इति प्राणापानयोः । कर्मेति हस्तयोः । गतिरिति पादयोः । विमुक्तिरिति पायौ ।
इति मानुषीः समाज्ञाः । अथ दैवीः । तृप्तिरिति वृष्टौ । बलमिति विद्युति
यश इति पशुषु । ज्योतिरिति नक्षत्रेषु । प्रजातिरमृतमानन्द इत्युपस्थे । सर्वमित्याकाशे । तत्प्रतिष्ठेत्युपासीत । प्रतिष्ठावान् भवति ।
तन्मह इत्युपासीत । महान्भवति । तन्मन इत्युपासीत । मानवान्भवति
तन्नम इत्युपासीत । नम्यन्तेऽस्मै कामाः । तद्ब्रह्मेत्युपासीत । ब्रह्मवान्भवति । तद्ब्रह्मणः परिमर इत्युपासीत ।
पर्येण म्रियन्ते द्विषन्तः सपत्नाः । परि येऽप्रिया भ्रातृव्याः । स यश्चायं पुरुषे । यश्चासावादित्ये । स एकः
स य एवंवित् । अस्माल्लोकात्प्रेत्य । एतमन्नमयमात्मानमुपसङ्क्रम्य । एतं प्राणमयमात्मानमुपसङ्क्रम्य । एतं मनोमयमात्मानमुपसङ्क्रम्य ।
एतं विज्ञानमयमात्मानमुपसङ्क्रम्य । एतमानन्दमयमात्मानमुपसङ्क्रम्य । इमाँल्लोकन्कामान्नी कामरूप्यनुसञ्चरन् ।
एतत् साम गायन्नास्ते । हा ३ वु हा ३ वु हा ३ वु
अहमन्नमहमन्नमहमन्नम् । अहमन्नादो३ऽहमन्नादो३ऽअहमन्नादः । अहँश्लोककृदहँश्लोककृदहँश्लोककृत् । अहमस्मि प्रथमजा ऋता३स्य ।
पूर्वं देवेभ्योऽमृतस्य ना३भायि । यो मा ददाति स इदेव मा३ऽऽवाः । अहमन्नमन्नमदन्तमा३द्मि । अहं विश्वं भुवनमभ्यभवा३म् ।
सुवर्णज्योतीः । य एवं वेद । इत्युपनिषत् ॥ ३.१० ॥
କାହାକୁ ବି ନିଜ ଗୃହରେ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିବ ନାହିଁ। ଏହା ହିଁ ବ୍ରତ। ଅତଏବ ଯେକୌଣସି ଉପାୟରେ ପ୍ରଚୁର ଅନ୍ନ ଲାଭ କରୁ। ଏହାର ଅନ୍ନ ସିଦ୍ଧ ହେଉ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହା ନିଶ୍ଚୟ ମୁଖ ଦ୍ୱାରା ପକ୍ୱ ଅନ୍ନ; ମୁଖ ଦ୍ୱାରା ଏହାର ଅନ୍ନ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ। ଏହା ନିଶ୍ଚୟ ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପକ୍ୱ ଅନ୍ନ; ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଏହାର ଅନ୍ନ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ। ଏହା ନିଶ୍ଚୟ ଅନ୍ତ ଦ୍ୱାରା ପକ୍ୱ ଅନ୍ନ; ଅନ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଏହାର ଅନ୍ନ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ — ଯିଏ ଏପରି ଜାଣେ ତାହାର ପାଇଁ। ବାଣୀରେ 'କ୍ଷେମ', ପ୍ରାଣ-ଅପାନରେ 'ଯୋଗକ୍ଷେମ', ହାତରେ 'କର୍ମ', ପାଦରେ 'ଗତି', ଗୁଦରେ 'ବିମୁକ୍ତି' — ଏଗୁଡ଼ିକ ମାନୁଷୀ ସଂଜ୍ଞା। ଏବେ ଦୈବୀ: ବର୍ଷାରେ 'ତୃପ୍ତି', ବିଦ୍ୟୁତରେ 'ବଳ', ପଶୁମାନଙ୍କରେ 'ଯଶ', ନକ୍ଷତ୍ରରେ 'ଜ୍ୟୋତି', ଉପସ୍ଥରେ 'ପ୍ରଜାତି, ଅମୃତ, ଆନନ୍ଦ', ଆକାଶରେ 'ସର୍ବ'। 'ପ୍ରତିଷ୍ଠା' ଭାବେ ଉପାସନା କରିବ; ସେ ପ୍ରତିଷ୍ଠାବାନ ହୁଏ। 'ମହଃ' ଭାବେ ଉପାସନା କରିବ; ସେ ମହାନ ହୁଏ। 'ମନଃ' ଭାବେ ଉପାସନା କରିବ; ସେ ମାନବାନ ହୁଏ। 'ନମଃ' ଭାବେ ଉପାସନା କରିବ; ତାହା ପାଖରେ କାମନା ନତ ହୁଏ। 'ବ୍ରହ୍ମ' ଭାବେ ଉପାସନା କରିବ; ସେ ବ୍ରହ୍ମବାନ ହୁଏ। ବ୍ରହ୍ମର 'ପରିମର' ଭାବେ ଉପାସନା କରିବ; ତାହାର ଦ୍ୱେଷୀ ଶତ୍ରୁମାନେ ଚାରିପଟେ ମରନ୍ତି। ଏହି ପୁରୁଷରେ ଯିଏ ଅଛନ୍ତି ଏବଂ ଆଦିତ୍ୟରେ ଯିଏ ଅଛନ୍ତି — ସେ ଏକ। ଯିଏ ଏପରି ଜାଣେ, ସେ ଏହି ଲୋକରୁ ଯାଇ ଏହି ଅନ୍ନମୟ ଆତ୍ମାକୁ, ଏହି ପ୍ରାଣମୟ ଆତ୍ମାକୁ, ଏହି ମନୋମୟ ଆତ୍ମାକୁ, ଏହି ବିଜ୍ଞାନମୟ ଆତ୍ମାକୁ, ଏହି ଆନନ୍ଦମୟ ଆତ୍ମାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଏହି ଲୋକ ଓ କାମନାମାନଙ୍କରେ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ରୂପ ଧାରଣ କରି ବିଚରଣ କରି, ଏହି ସାମ ଗାଇ ସେ ରହେ: ହା ୩ ବୁ, ହା ୩ ବୁ, ହା ୩ ବୁ। ମୁଁ ଅନ୍ନ, ମୁଁ ଅନ୍ନ, ମୁଁ ଅନ୍ନ। ମୁଁ ଅନ୍ନାଦ, ମୁଁ ଅନ୍ନାଦ, ମୁଁ ଅନ୍ନାଦ। ମୁଁ ଶ୍ଳୋକକର୍ତ୍ତା, ମୁଁ ଶ୍ଳୋକକର୍ତ୍ତା, ମୁଁ ଶ୍ଳୋକକର୍ତ୍ତା। ମୁଁ ଋତର ପ୍ରଥମଜ। ଦେବତାମାନଙ୍କ ପୂର୍ବରୁ, ଅମୃତର ନାଭିରେ ମୁଁ ଜନ୍ମିଲି। ଯିଏ ମୋତେ ଦିଏ, ସେ ହିଁ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରେ। ମୁଁ ଅନ୍ନ; ଅନ୍ନ ଭୋଜନକାରୀକୁ ମୁଁ ଭୋଜନ କରେ। ମୁଁ ସମଗ୍ର ଭୁବନକୁ ଅଭିଭୂତ କରିଛି। ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଜ୍ୟୋତି। ଯିଏ ଏପରି ଜାଣେ। ଏହା ଉପନିଷଦ।