ऋग्वेद · सूक्त 1.121
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.121.1
कदि॒त्था नॄँः पात्रं॑ देवय॒तां श्रव॒द्गिरो॒ अङ्गि॑रसां तुर॒ण्यन् ।
प्र यदान॒ड्विश॒ आ ह॒र्म्यस्यो॒रु क्रं॑सते अध्व॒रे यज॑त्रः ॥
अशा प्रकारे नेत्यांचे पात्र, देवांची कामना करणाऱ्यांची स्तुती तो केव्हा ऐकेल? अंगिरसांच्या वेगवान प्रार्थना? घरातील प्रजांपर्यंत तो पोहोचला की, पूजनीय यज्ञात विस्तृतपणे पुढे सरकतो.
1.121.2
स्तम्भी॑द्ध॒ द्यां स ध॒रुणं॑ प्रुषायदृ॒भुर्वाजा॑य॒ द्रवि॑णं॒ नरो॒ गोः ।
अनु॑ स्व॒जां म॑हि॒षश्च॑क्षत॒ व्रां मेना॒मश्व॑स्य॒ परि॑ मा॒तरं॒ गोः ॥
त्याने खरोखर आकाश स्थिर केले; दृढ आधार पसरवला. ऋभूंनी बल व बक्षीसासाठी गोपतींचे धन उधळले. म्हैस स्वतःच जन्मलेल्या वीरा आणि मनाकडे पाहते; घोड्याची माता आणि गायींची माता सभोवती.
1.121.3
नक्ष॒द्धव॑मरु॒णीः पू॒र्व्यं राट्तु॒रो वि॒शामङ्गि॑रसा॒मनु॒ द्यून् ।
तक्ष॒द्वज्रं॒ नियु॑तं त॒स्तम्भ॒द्द्यां चतु॑ष्पदे॒ नर्या॑य द्वि॒पादे॑ ॥
तांबडय़ा उषा प्राचीन आवाहनाला उजळवतात; राजा तुर अंगिरसांच्या प्रजांच्या दिवसादिवशी. त्याने वज्र घडवले, नियुत निर्माण केले; चतुष्पादांसाठी, मानवासाठी, द्विपादांसाठी आकाश धारण केले.
1.121.4
अ॒स्य मदे॑ स्व॒र्यं॑ दा ऋ॒तायापी॑वृतमु॒स्रिया॑णा॒मनी॑कम् ।
यद्ध॑ प्र॒सर्गे॑ त्रिक॒कुं नि॒वर्त॒दप॒ द्रुहो॒ मानु॑षस्य॒ दुरो॑ वः ॥
याच्या मदात तू स्वर्गीय दिलेस; ऋताचे मोकळे तेज, उषांचे मुख. प्रवाहात ते त्रिककुप् परत फिरले की, द्रोह्यांपासून दूर मानवाचे दरवाजे तू उघडतोस.
1.121.5
तुभ्यं॒ पयो॒ यत्पि॒तरा॒वनी॑तां॒ राधः॑ सु॒रेत॑स्तु॒रणे॑ भुर॒ण्यू ।
शुचि॒ यत्ते॒ रेक्ण॒ आय॑जन्त सब॒र्दुघा॑याः॒ पय॑ उ॒स्रिया॑याः ॥
तुझ्यासाठी, दोन्ही मातापित्यांनी आणलेले दूध; सुरेतस, तुरण्य आणि भुरण्यु यांनी धन आणले; तुझे तेजस्वी धन सर्व दोहन करणाऱ्या गायीच्या दुधासह अर्पण झाले.
1.121.6
अध॒ प्र ज॑ज्ञे त॒रणि॑र्ममत्तु॒ प्र रो॑च्य॒स्या उ॒षसो॒ न सूरः॑ ।
इन्दु॒र्येभि॒राष्ट॒ स्वेदु॑हव्यैः स्रु॒वेण॑ सि॒ञ्चञ्ज॒रणा॒भि धाम॑ ॥
तेव्हा तो जन्मला, तारक आनंदो; या उषेप्रमाणे, सूर्याप्रमाणे तो झळको. बिंदू (सोम) स्वतः पिळलेल्या हविर्द्रव्यांनी, स्रुवाने, जुन्या निवासांना सिंचित करत धामापर्यंत पोहोचला.
1.121.7
स्वि॒ध्मा यद्व॒नधि॑तिरप॒स्यात्सूरो॑ अध्व॒रे परि॒ रोध॑ना॒ गोः ।
यद्ध॑ प्र॒भासि॒ कृत्व्याँ॒ अनु॒ द्यूनन॑र्विशे प॒श्विषे॑ तु॒राय॑ ॥
तेजस्वी उषेने यज्ञात सूर्याला पाहिले आणि गोठ्यांची कुंपणे चहूकडे उघडली, तेव्हा तू दिवसेंदिवस कर्मे करणारा होऊन शत्रुरहित, पशुधनयुक्त तुरासाठी प्रकाशतोस.
1.121.8
अ॒ष्टा म॒हो दि॒व आदो॒ हरी॑ इ॒ह द्यु॑म्ना॒साह॑म॒भि यो॑धा॒न उत्स॑म् ।
हरिं॒ यत्ते॑ म॒न्दिनं॑ दु॒क्षन्वृ॒धे गोर॑भस॒मद्रि॑भिर्वा॒ताप्य॑म् ॥
महान स्वर्गातून तू आठ, दोन तपकिरी घोडे येथे आणलेस; तेजस्वीसाठी युद्ध करीत झरा उघडलास, आणि उत्साहवर्धक सोमाला वाढीसाठी दुहिले तेव्हा दगडांनी गाळलेला, गाई गिळणारा सोम तू घेतलास.
1.121.9
त्वमा॑य॒सं प्रति॑ वर्तयो॒ गोर्दि॒वो अश्मा॑न॒मुप॑नीत॒मृभ्वा॑ ।
कुत्सा॑य॒ यत्र॑ पुरुहूत व॒न्वञ्शुष्ण॑मन॒न्तैः प॑रि॒यासि॑ व॒धैः ॥
तू लोखंडी किल्ला उलटवलास; गायांच्या, स्वर्गातील दगडाला — जो ऋभूंनी आणून ठेवला होता — उलटवलेस; हे बहुआहूत इंद्रा, कुत्सासाठी अनंत प्रहारांनी शुष्णाला जिथे वेढून जिंकतोस तिथे.
1.121.10
पु॒रा यत्सूर॒स्तम॑सो॒ अपी॑ते॒स्तम॑द्रिवः फलि॒गं हे॒तिम॑स्य ।
शुष्ण॑स्य चि॒त्परि॑हितं॒ यदोजो॑ दि॒वस्परि॒ सुग्र॑थितं॒ तदादः॑ ॥
सूर्य अंधाराच्या लयापूर्वी उगवताना, हे दगडधारी, तू ते तेजस्वी आयुध ठेवलेस; शुष्णाचे बल स्वर्गातून चोहोबाजूंनी बांधलेले होते — ते तू ओढून घेतलेस.
1.121.11
अनु॑ त्वा म॒ही पाज॑सी अच॒क्रे द्यावा॒क्षामा॑ मदतामिन्द्र॒ कर्म॑न् ।
त्वं वृ॒त्रमा॒शया॑नं सि॒रासु॑ म॒हो वज्रे॑ण सिष्वपो व॒राहु॑म् ॥
तुझ्यासाठी महान, बलवान, न घडवलेली द्यावापृथिवी आनंदो; इंद्रा, नद्यांत पडलेल्या वृत्राला, महान वराहाला (शुष्णाला) वज्राने तू छेदलेस।
1.121.12
त्वमि॑न्द्र॒ नर्यो॒ याँ अवो॒ नॄन्तिष्ठा॒ वात॑स्य सु॒युजो॒ वहि॑ष्ठान् ।
यं ते॑ का॒व्य उ॒शना॑ म॒न्दिनं॒ दाद्वृ॑त्र॒हणं॒ पार्यं॑ ततक्ष॒ वज्र॑म् ॥
तू, हे इंद्रा, वीरांना खालून रक्षतोस; वायूच्या श्रेष्ठ, सुयोजित घोड्यांवर उभा राहतोस; कवी उशनाने तुला उत्साहवर्धक सोमासह जे दिले, त्या वृत्रहंत्याला, पार्य (वज्र) तू घडवलेस.
1.121.13
त्वं सूरो॑ ह॒रितो॑ रामयो॒ नॄन्भर॑च्च॒क्रमेत॑शो॒ नायमि॑न्द्र ।
प्रास्य॑ पा॒रं न॑व॒तिं ना॒व्या॑ना॒मपि॑ क॒र्तम॑वर्त॒योऽय॑ज्यून् ॥
हे इंद्रा, तू सूर्याचे हिरवे घोडे माणसांसाठी जोडतोस; एतशाचे चक्र व खिळा तू फिरवलास. नव्वद नौकांच्या पलीकडच्या तीरावर तू पोहोचवलेस; यज्ञ न करणाऱ्यांनाही तू (त्यांच्या मार्गावरून) वळवलेस.
1.121.14
त्वं नो॑ अ॒स्या इ॑न्द्र दु॒र्हणा॑याः पा॒हि व॑ज्रिवो दुरि॒ताद॒भीके॑ ।
प्र नो॒ वाजा॑न्र॒थ्यो॑ अश्व॑बुध्यानि॒षे य॑न्धि॒ श्रव॑से सू॒नृता॑यै ॥
हे इंद्रा, या हानिकारक हल्ल्यापासून आमचे रक्षण कर, हे वज्रधारी; आमच्यासाठी धन, रथयोग्य बक्षिसे, घोड्यांचे ज्ञान असलेली संपत्ती पुढे आण. अन्नासाठी, कीर्तीसाठी आणि सत्यजात संततीसाठी आम्हांस पुढे चालव.
1.121.15
मा सा ते॑ अ॒स्मत्सु॑म॒तिर्वि द॑स॒द्वाज॑प्रमहः॒ समिषो॑ वरन्त ।
आ नो॑ भज मघव॒न्गोष्व॒र्यो मंहि॑ष्ठास्ते सध॒मादः॑ स्याम ॥
तुझी ती सुमती आमच्यापासून दूर न जावो, हे बलश्रेष्ठा; अन्नप्रसाद एकत्र जमोत. हे धनवान, गायींमध्ये आम्हांस वाटा दे; तुझे उत्तम सहभोजी आम्ही व्हावे.