ऋग्वेद · सूक्त 1.128
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.128.1
अ॒यं जा॑यत॒ मनु॑षो॒ धरी॑मणि॒ होता॒ यजि॑ष्ठ उ॒शिजा॒मनु॑ व्र॒तम॒ग्निः स्वमनु॑ व्र॒तं वि॒श्वश्रु॑ष्टिः सखीय॒ते ।
र॒यिरि॑व श्रवस्य॒ते अद॑ब्धो॒ होता॒ नि ष॑ददि॒ळस्प॒दे परि॑वीत इ॒ळस्प॒दे ॥
हा अग्नी मानवांच्या वस्तीत जन्मतो; यज्ञाचा होता, अत्यंत पूज्य. स्तोत्रकर्त्यांच्या नियमानुसार, आपल्या स्वतःच्या नियमानुसार; सर्वद्रष्टा अग्नी मित्रासाठी धनासारखा आहे. अक्षत होता इळेच्या स्थानी बसला, इळेच्या स्थानी वेढलेला.
1.128.2
तं य॑ज्ञ॒साध॒मपि॑ वातयामसि ऋ॒तस्य॑ प॒था नम॑सा ह॒विष्म॑ता दे॒वता॑ता ह॒विष्म॑ता॒ स न॑ ऊ॒र्जामु॒पाभृ॑ती ।
अ॒या कृ॒पा न जू॑र्यति॒ यं मा॑त॒रिश्वा॒ मन॑वे परा॒वतो॑ दे॒वं भाः प॑रा॒वतः॑ ॥
यज्ञ सिद्ध करणाऱ्या त्याला ऋताच्या मार्गाने, नमस्काराने आणि हविर्द्रव्याने आम्ही जवळ आणतो; त्याने आम्हाला पोषणाकडे न्यावे. मातरिश्वाने दुरून मनूसाठी देवाला आणले, तसे दुरून प्रकाश आणला.
1.128.3
एवे॑न स॒द्यः पर्ये॑ति॒ पार्थि॑वं मुहु॒र्गी रेतो॑ वृष॒भः कनि॑क्रद॒द्दध॒द्रेतः॒ कनि॑क्रदत्श॒तं चक्षा॑णो अ॒क्षभि॑र् ।
दे॒वो वने॑षु तु॒र्वणिः॒ सदो॒ दधा॑न॒ उप॑रेषु॒ सानु॑षु अ॒ग्निः परे॑षु॒ सानु॑षु ॥
या वेगाने तो लगेच पृथ्वीभोवती फिरतो; वारंवार गर्जणारा वृषभ (मेघ) रेतस् धारण करून गर्जतो, शंभर डोळ्यांनी पाहतो. वनांत देव तुर्वणी, उंच शिखरांवर आपले आसन ठेवून; दूरच्या शिखरांवर अग्नी आहे.
1.128.4
स सु॒क्रतुः॑ पु॒रोहि॑तो॒ दमे॑दमे अ॒ग्निर्य॒ज्ञस्या॑ध्व॒रस्य॑ चेतति॒ क्रत्वा॑ य॒ज्ञस्य॑ चेतति॒ क्रत्वा॑ वे॒धा इ॑षूय॒ते ।
विश्वा॑ जा॒तानि॑ पस्पशे॒ यतो॑ घृत॒श्रीरति॑थि॒रजा॑यत॒ वह्नि॑र्वे॒धा अजा॑यत ॥
तो उत्तम बुद्धिमान पुरोहित अग्नी प्रत्येक घरात यज्ञ आणि अहिंसक कर्म जाणतो; बुद्धीने यज्ञ जाणतो. अर्पण करणाऱ्यासाठी ज्ञानी ऋषी इच्छितो; ज्याद्वारे सर्व प्राण्यांना पाहतो. घृताने तेजस्वी अतिथी अग्नी जन्मला, वाहक, ज्ञानी ऋषी जन्मला.
1.128.5
क्रत्वा॒ यद॑स्य॒ तवि॑षीषु पृ॒ञ्चते॑ अ॒ग्नेरवे॑ण म॒रुतां॒ न भो॒ज्ये॑शि॒राय॒ न भो॒ज्या॑ स हि ष्मा॒ दान॒मिन्व॑ति ।
वसू॑नां च म॒ज्मना॒ स न॑स्त्रासते दुरि॒ताद॑भि॒ह्रुतः॒ शंसा॑द॒घाद॑भि॒ह्रुतः॑ ॥
ज्ञानाने अग्नीच्या ज्वालेत तो प्रेरित होतो तेव्हा, मरुतांच्या गर्जनेसारखा, उपभोग्य हविर्द्रव्यासाठी, शिखाधारीसाठी, उपभोग्यासाठी; खरोखर तोच दानाची वृद्धी करतो. वसूंच्या बलाने तो आम्हाला दुर्भाग्यापासून, वाईट आक्रमणापासून, शापापासून, दुष्ट निंदेपासून, आक्रमणापासून वाचवतो.
1.128.6
विश्वो॒ विहा॑या अर॒तिर्वसु॑र्दधे॒ हस्ते॒ दक्षि॑णे त॒रणि॒र्न शि॑श्रथच्श्रव॒स्यया॒ न शि॑श्रथ॒त्विश्व॑स्मा॒ इदि॑षुध्य॒ते ।
दे॒व॒त्रा ह॒व्यमोहि॑षे॒ विश्व॑स्मा॒ इत्सु॒कृते॒ वार॑मृण्वति अ॒ग्निर्द्वारा॒ व्यृ॑ण्वति ॥
सर्व पाहणारा, अबाधित, धन धारण करणारा, दाता झाला; हातात, उजव्या हातात, तो तारणाऱ्यासारखा आहे, कीर्ती इच्छिणाऱ्याला (देतो), कीर्ती इच्छिणाऱ्यासारखा वाढवतो; सर्वांसाठी खरोखर, बाण इच्छिणाऱ्यासाठी, देवांमध्ये हविर्द्रव्य, हविर्द्रव्य तू आणतोस. सर्वांसाठी खरोखर, सत्कर्म करणाऱ्यासाठी द्वार उघडतो; अग्नी दोन द्वारे वेगवेगळी उघडतो.
1.128.7
स मानु॑षे वृ॒जने॒ शंत॑मो हि॒तोऽग्निर्य॒ज्ञेषु॒ जेन्यो॒ न वि॒श्पतिः॑ प्रि॒यो य॒ज्ञेषु॑ वि॒श्पतिः॒ स ह॒व्या मानु॑षाणाम् ।
इ॒ळा कृ॒तानि॑ पत्यते॒ स न॑स्त्रासते॒ वरु॑णस्य धू॒र्तेर्म॒हो दे॒वस्य॑ धू॒र्तेः ॥
माणसांच्या संकटात तो अत्यंत शांत आणि हितकारी अग्नी आहे. यज्ञांमध्ये तो प्रिय आणि लोकांचा स्वामी आहे, जणू आपल्या कुळातील प्रिय बांधव. माणसांच्या हव्य-आहुतींचा तोच स्वामी आहे; इळेसह तो कर्मांचे पालन करतो. महान देव वरुणाच्या कपटापासून त्याने आमचे रक्षण करावे.
1.128.8
अ॒ग्निं होता॑रमीळते॒ वसु॑धितिं प्रि॒यं चेति॑ष्ठमर॒तिं न्ये॑रिरे हव्य॒वाहं॒ न्ये॑रिरे वि॒श्वायुं॑ वि॒श्ववे॑दसं ।
होता॑रं यज॒तं क॒विं दे॒वासो॑ र॒ण्वमव॑से वसू॒यवो॑ गी॒र्भी र॒ण्वं व॑सू॒यवः॑ ॥
होता असलेल्या अग्नीला, जो धनसंपन्न, प्रिय, अत्यंत जागरूक आणि अथक आहे, लोकांनी स्थापून स्तविले. हव्यवाहक, दीर्घायू, सर्वज्ञ अग्नीला त्यांनी स्थापिले. होता, यजनीय, कवी, आनंददायक अशा त्याला देवांनी रक्षणासाठी बोलावले; धन इच्छिणारे गीतांनी धन इच्छिणाऱ्यांना आनंददायक अग्नीला आवाहन करतात.