ऋग्वेद · सूक्त 1.73
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.73.1
र॒यिर्न यः पि॑तृवि॒त्तो व॑यो॒धाः सु॒प्रणी॑तिश्चिकि॒तुषो॒ न शासुः॑ ।
स्यो॒न॒शीरति॑थि॒र्न प्री॑णा॒नो होते॑व॒ सद्म॑ विध॒तो वि ता॑रीत् ॥
संपत्तीप्रमाणे, पितरांकडून प्राप्त झालेला, जीवन देणारा, उत्तम मार्गदर्शक अग्नी, ज्ञात्याच्या उपदेशकाप्रमाणे, अतिथीप्रमाणे संतुष्ट होऊन, होत्याप्रमाणे यज्ञगृह विस्तारो.
1.73.2
दे॒वो न यः स॑वि॒ता स॒त्यम॑न्मा॒ क्रत्वा॑ नि॒पाति॑ वृ॒जना॑नि॒ विश्वा॑ ।
पु॒रु॒प्र॒श॒स्तो अ॒मति॒र्न स॒त्य आ॒त्मेव॒ शेवो॑ दिधि॒षाय्यो॑ भूत् ॥
सवित्याप्रमाणे देव, सत्यमन असलेला, संकल्पाने सर्व कर्मांचे रक्षण करतो; अतिशय स्तुत, सत्य विचाराप्रमाणे, आत्म्याप्रमाणे शुभ व इष्ट झाला.
1.73.3
दे॒वो न यः पृ॑थि॒वीं वि॒श्वधा॑या उप॒क्षेति॑ हि॒तमि॑त्रो॒ न राजा॑ ।
पु॒रः॒सदः॑ शर्म॒सदो॒ न वी॒रा अ॑नव॒द्या पति॑जुष्टेव॒ नारी॑ ॥
देवाप्रमाणे, सर्वधारिणी पृथ्वीपर्यंत पोहोचणारा, हितकारी मित्र राजाप्रमाणे; पुढे बसलेल्या व संरक्षणात बसलेल्या वीरांप्रमाणे, पतीला प्रिय निर्दोष स्त्रीप्रमाणे.
1.73.4
तं त्वा॒ नरो॒ दम॒ आ नित्य॑मि॒द्धमग्ने॒ सच॑न्त क्षि॒तिषु॑ ध्रु॒वासु॑ ।
अधि॑ द्यु॒म्नं नि द॑धु॒र्भूर्य॑स्मि॒न्भवा॑ वि॒श्वायु॑र्ध॒रुणो॑ रयी॒णाम् ॥
त्या तुला, हे अग्नी, मानव घरात सदैव प्रज्वलित तुला स्थिर स्थानी सेवतात; त्यांनी यात मोठे तेज ठेवले. सर्वजीवन देणाऱ्या, धनांचा धारक हो.
1.73.5
वि पृक्षो॑ अग्ने म॒घवा॑नो अश्यु॒र्वि सू॒रयो॒ दद॑तो॒ विश्व॒मायुः॑ ।
स॒नेम॒ वाजं॑ समि॒थेष्व॒र्यो भा॒गं दे॒वेषु॒ श्रव॑से॒ दधा॑नाः ॥
हे अग्नी, दानशूर यजमानांना वेगळे किल्ले लाभोत; दान देणारे यजमान सर्व जीवन देतात. संघर्षांत आम्ही बल जिंकावे; देवांमध्ये कीर्तीसाठी आर्याचा भाग ठेवत.
1.73.6
ऋ॒तस्य॒ हि धे॒नवो॑ वावशा॒नाः स्मदू॑ध्नीः पी॒पय॑न्त॒ द्युभ॑क्ताः ।
प॒रा॒वतः॑ सुम॒तिं भिक्ष॑माणा॒ वि सिन्ध॑वः स॒मया॑ सस्रु॒रद्रि॑म् ॥
ऋताच्या गाई, हंबरणाऱ्या, दुधाने भरलेल्या कासेच्या, दिवसा जन्मलेल्या, दुरून सुमती मागणाऱ्या; नद्या एकत्र होऊन पर्वत (मेघ) फोडून वाहिल्या.
1.73.7
त्वे अ॑ग्ने सुम॒तिं भिक्ष॑माणा दि॒वि श्रवो॑ दधिरे य॒ज्ञिया॑सः ।
नक्ता॑ च च॒क्रुरु॒षसा॒ विरू॑पे कृ॒ष्णं च॒ वर्ण॑मरु॒णं च॒ सं धुः॑ ॥
हे अग्नी, यज्ञास योग्य जनांनी तुझ्याकडे शुभ कृपा मागत स्वर्गात आपली कीर्ती स्थापित केली. त्यांनी रात्री आणि विविधरूपी उषा निर्माण केल्या; काळा आणि तांबडा रंग एकत्र ठेवला.
1.73.8
यान्रा॒ये मर्ता॒न्त्सुषू॑दो अग्ने॒ ते स्या॑म म॒घवा॑नो व॒यं च॑ ।
छा॒येव॒ विश्वं॒ भुव॑नं सिसक्षि आपप्रि॒वान्रोद॑सी अ॒न्तरि॑क्षम् ॥
हे अग्नी, संपत्तीसाठी तू ज्या माणसांना पुढे नेलेस, तसेच आम्हीही धनवान व्हावे. छायेप्रमाणे तू सर्व लोकांना व्यापतोस; द्यावापृथिवी आणि अंतरिक्ष भरून टाकतोस.
1.73.9
अर्व॑द्भिरग्ने॒ अर्व॑तो॒ नृभि॒र्नॄन्वी॒रैर्वी॒रान्व॑नुयामा॒ त्वोताः॑ ।
ई॒शा॒नासः॑ पितृवि॒त्तस्य॑ रा॒यो वि सू॒रयः॑ श॒तहि॑मा नो अश्युः ॥
हे अग्नी, तुझ्या साहाय्याने घोडे, नेते आणि वीर यांच्यासह आम्ही नेत्यांवर आणि वीरांवर विजय मिळवू. पितरांकडून मिळालेल्या धनाचे स्वामी सूर्यभक्त आम्हाला शतपट धन प्राप्त करून देवोत.
1.73.10
ए॒ता ते॑ अग्न उ॒चथा॑नि वेधो॒ जुष्टा॑नि सन्तु॒ मन॑से हृ॒दे च॑ ।
श॒केम॑ रा॒यः सु॒धुरो॒ यमं॒ तेऽधि॒ श्रवो॑ दे॒वभ॑क्तं॒ दधा॑नाः ॥
हे अग्नी, हे ज्ञानी, ही स्तोत्रे तुला प्रिय होऊन मनाला आणि हृदयाला सुखदायी होवोत. तुझ्या नियंत्रणात उत्तम आसांचे संपत्तीचे रथ चालवण्यास आम्ही समर्थ होवो; देवांना योग्य कीर्ती धारण करून आम्ही पुढे जावो.