Vedyatra वेदयात्रा
शोधा

ऋग्वेद · सूक्त 2.16

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

शब्दार्थांसह वाचा

2.16.1

प्र वः॑ स॒तां ज्येष्ठ॑तमाय सुष्टु॒तिम॒ग्नावि॑व समिधा॒ने ह॒विर्भ॑रे ।
इन्द्र॑मजु॒र्यं ज॒रय॑न्तमुक्षि॒तं स॒नाद्युवा॑न॒मव॑से हवामहे ॥

तुमच्या सर्वांसाठी, अत्यंत श्रेष्ठ इंद्रासाठी मी उत्तम स्तुती आणतो; प्रज्वलित अग्नीत हविर्भाग टाकावा तसे. अजर, वृद्धत्वरहित, बलवान, सदैव तरुण इंद्राला आम्ही मदतीसाठी हाक मारतो.

2.16.2

यस्मा॒दिन्द्रा॑द्बृह॒तः किं च॒नेमृ॒ते विश्वा॑न्यस्मि॒न्त्सम्भृ॒ताधि॑ वी॒र्या॑ ।
ज॒ठरे॒ सोमं॑ त॒न्वी॑ सहो॒ महो॒ हस्ते॒ वज्रं॒ भर॑ति शी॒र्षणि॒ क्रतु॑म् ॥

महान इंद्रावाचून काहीही होत नाही; त्याच्यातच सर्व पराक्रम एकत्र आहेत. तो पोटात सोम, शरीरात महान बल धारण करतो; हातात वज्र आणि मस्तकावर संकल्प धारण करतो.

2.16.3

न क्षो॒णीभ्यां॑ परि॒भ्वे॑ त इन्द्रि॒यं न स॑मु॒द्रैः पर्व॑तैरिन्द्र ते॒ रथः॑ ।
न ते॒ वज्र॒मन्व॑श्नोति॒ कश्च॒न यदा॒शुभिः॒ पत॑सि॒ योज॑ना पु॒रु ॥

हे इंद्रा, दोन्ही लोक तुझ्या सामर्थ्याला वेढू शकत नाहीत; समुद्र आणि पर्वतही तुझ्या रथाला अडवू शकत नाहीत. वेगवान घोड्यांसह तू अनेक योजने दूर उडतोस तेव्हा तुझ्या वज्राला कोणी धरू शकत नाही.

2.16.4

विश्वे॒ ह्य॑स्मै यज॒ताय॑ धृ॒ष्णवे॒ क्रतुं॒ भर॑न्ति वृष॒भाय॒ सश्च॑ते ।
वृषा॑ यजस्व ह॒विषा॑ वि॒दुष्ट॑रः॒ पिबे॑न्द्र॒ सोमं॑ वृष॒भेण॑ भा॒नुना॑ ॥

यज्ञयोग्य, निर्भय इंद्रासाठी सर्व देव संकल्प घेऊन येतात; तो वृषभ आहे, सर्वत्र सोबत असणारा. हे वृषभ इंद्रा, हविर्भागाने यज्ञ कर; तूच सर्वात जाणता आहेस. वृषभाच्या तेजाने सोम पी.

2.16.5

वृष्णः॒ कोशः॑ पवते॒ मध्व॑ ऊ॒र्मिर्वृ॑ष॒भान्ना॑य वृष॒भाय॒ पात॑वे ।
वृष॑णाध्व॒र्यू वृ॑ष॒भासो॒ अद्र॑यो॒ वृष॑णं॒ सोमं॑ वृष॒भाय॑ सुष्वति ॥

वृषभाचे पात्र ठिबकते; मधाची लाट वाहते, वृषभाच्या अन्नासाठी आणि वृषभाने पिण्यासाठी. वृषभासारखे दोन अध्वर्यू आणि दगड वृषभासाठी सोम पिळतात.

2.16.6

वृषा॑ ते॒ वज्र॑ उ॒त ते॒ वृषा॒ रथो॒ वृष॑णा॒ हरी॑ वृष॒भाण्यायु॑धा ।
वृष्णो॒ मद॑स्य वृषभ॒ त्वमी॑शिष॒ इन्द्र॒ सोम॑स्य वृष॒भस्य॑ तृप्णुहि ॥

तुझे वज्र वृषभ आहे; तुझा रथही वृषभ आहे; दोन्ही हरी अश्व वृषभ आहेत; तुझी आयुधेही वृषभासमान आहेत. हे वृषभा, वृष्णीच्या मदाचा स्वामी, तू राज्य करतोस. हे इंद्रा, सोमाने वृषभासारखा तृप्त हो.

2.16.7

प्र ते॒ नावं॒ न सम॑ने वच॒स्युवं॒ ब्रह्म॑णा यामि॒ सव॑नेषु॒ दाधृ॑षिः ।
कु॒विन्नो॑ अ॒स्य वच॑सो नि॒बोधि॑ष॒दिन्द्र॒मुत्सं॒ न वसु॑नः सिचामहे ॥

सभेत वाणीला प्रेरणा देणाऱ्या नावेप्रमाणे, तुझ्यासाठी प्रार्थनेसह मी सवनांकडे निर्भयपणे जातो. कदाचित इंद्र आमचे हे वचन ऐकेल, जसे आम्ही धनाचा झरा ओततो.

2.16.8

पु॒रा स॑म्बा॒धाद॒भ्या व॑वृत्स्व नो धे॒नुर्न व॒त्सं यव॑सस्य पि॒प्युषी॑ ।
स॒कृत्सु ते॑ सुम॒तिभिः॑ शतक्रतो॒ सं पत्नी॑भि॒र्न वृष॑णो नसीमहि ॥

पूर्वीच्या संकटातून आम्हाला इकडे परत आण; ताजे गवत खाल्लेली गाय वासराकडे वळते तसे. हे शतक्रतो, एकदा तुझ्या चांगल्या कृपेने आम्ही बैल पत्नींसह मिळतात तसे मिळावे.

2.16.9

नू॒नं सा ते॒ प्रति॒ वरं॑ जरि॒त्रे दु॑ही॒यदि॑न्द्र॒ दक्षि॑णा म॒घोनी॑ ।
शिक्षा॑ स्तो॒तृभ्यो॒ माति॑ ध॒ग्भगो॑ नो बृ॒हद्व॑देम वि॒दथे॑ सु॒वीराः॑ ॥

निश्चितच ती दक्षिणा तुझ्या स्तोत्रकर्त्यासाठी फलो; हे इंद्रा, धनवती दक्षिणा दूध देवो. स्तोत्रकर्त्यांना शिकव; भग आम्हाला सोडू नये; स्पर्धेत आम्ही मोठी वचने बोलू, उत्तम वीरांसह.