ऋग्वेद · सूक्त 2.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.3.1
समि॑द्धो अ॒ग्निर्निहि॑तः पृथि॒व्यां प्र॒त्यङ्विश्वा॑नि॒ भुव॑नान्यस्थात् ।
होता॑ पाव॒कः प्र॒दिवः॑ सुमे॒धा दे॒वो दे॒वान्य॑जत्व॒ग्निरर्ह॑न् ॥
प्रज्वलित अग्नी पृथ्वीवर स्थापित झाला आणि सर्व भुवनांकडे तोंड करून उभा राहिला. होता, पावक, पुरातन काळापासूनचा बुद्धिमान देव अग्नी, योग्य होऊन देवांचे यजन करो.
2.3.2
नरा॒शंसः॒ प्रति॒ धामा॑न्य॒ञ्जन्ति॒स्रो दिवः॒ प्रति॑ म॒ह्ना स्व॒र्चिः ।
घृ॒त॒प्रुषा॒ मन॑सा ह॒व्यमु॒न्दन्मू॒र्धन्य॒ज्ञस्य॒ सम॑नक्तु दे॒वान् ॥
नराशंस आपल्या महिमेने तीन दिव्य लोकांच्या धामांकडे प्रकाश पसरवो. तुपाने भिजवणारा अग्नी मनाने हविष्य ओलावत, यज्ञाच्या शिखरावर देवांना नीट अभिषिक्त करो.
2.3.3
ई॒ळि॒तो अ॑ग्ने॒ मन॑सा नो॒ अर्ह॑न्दे॒वान्य॑क्षि॒ मानु॑षा॒त्पूर्वो॑ अ॒द्य ।
स आ व॑ह म॒रुतां॒ शर्धो॒ अच्यु॑त॒मिन्द्रं॑ नरो बर्हि॒षदं॑ यजध्वम् ॥
हे अग्नी, मनाने स्तुत होऊन, योग्य होऊन, मनुष्यांपूर्वी, आज देवांचे यजन कर. तू मरुतांचे बल आणि अचल इंद्राला येथे आण; हे मनुष्यांनो, कुशावर बसलेल्या इंद्राचे यजन करा.
2.3.4
देव॑ बर्हि॒र्वर्ध॑मानं सु॒वीरं॑ स्ती॒र्णं रा॒ये सु॒भरं॒ वेद्य॒स्याम् ।
घृ॒तेना॒क्तं व॑सवः सीदते॒दं विश्वे॑ देवा आदित्या य॒ज्ञिया॑सः ॥
हे देवा, वाढणाऱ्या, सुवीर, संपत्तीसाठी पसरलेल्या, शुभवाहका, या वेदीवर. हे वसूंनो, तुपाने अभिषिक्त होऊन येथे बसा; हे सर्व देवांनो, हे आदित्यांनो, यज्ञयोग्य, येथे बसा.
2.3.5
वि श्र॑यन्तामुर्वि॒या हू॒यमा॑ना॒ द्वारो॑ दे॒वीः सु॑प्राय॒णा नमो॑भिः ।
व्यच॑स्वती॒र्वि प्र॑थन्तामजु॒र्या वर्णं॑ पुना॒ना य॒शसं॑ सु॒वीर॑म् ॥
ती विस्तृतपणे उघडोत, आवाहन केलेली; दिव्य द्वारे, नमस्कारांनी सहज ओलांडण्याजोगी. तेजस्वी होऊन पसरोत, जरारहित होऊन, रंग शुद्ध करत, कीर्ती आणि सुवीर देत.
2.3.6
सा॒ध्वपां॑सि स॒नता॑ न उक्षि॒ते उ॒षासा॒नक्ता॑ व॒य्ये॑व रण्वि॒ते ।
तन्तुं॑ त॒तं सं॒वय॑न्ती समी॒ची य॒ज्ञस्य॒ पेशः॑ सु॒दुघे॒ पय॑स्वती ॥
उषा आणि रात्र नेहमी चांगली कर्मे करून, आमच्यासाठी अभिषिक्त आहेत, विणकरांप्रमाणे विणतात. पसरलेला धागा एकत्र विणून, यज्ञाचे सुंदर रूप घडवून, सहज दोहता येणाऱ्या आणि दुधाने भरलेल्या.
2.3.7
दैव्या॒ होता॑रा प्रथ॒मा वि॒दुष्ट॑रा ऋ॒जु य॑क्षतः॒ समृ॒चा व॒पुष्ट॑रा ।
दे॒वान्यज॑न्तावृतु॒था सम॑ञ्जतो॒ नाभा॑ पृथि॒व्या अधि॒ सानु॑षु त्रि॒षु ॥
दिव्य, प्रथम, अत्यंत ज्ञानी असे दोन होते सरळपणे, ऋचेसह अत्यंत तेजस्वी होऊन यजन करोत. पृथ्वीच्या नाभीवर, तीन शिखरांवर, ऋतूनुसार देवांचे यजन करून त्यांना सुशोभित करोत.
2.3.8
सर॑स्वती सा॒धय॑न्ती॒ धियं॑ न॒ इळा॑ दे॒वी भार॑ती वि॒श्वतू॑र्तिः ।
ति॒स्रो दे॒वीः स्व॒धया॑ ब॒र्हिरेदमच्छि॑द्रं पान्तु शर॒णं नि॒षद्य॑ ॥
आमच्या विचारांना सिद्धीस नेणारी सरस्वती, देवी इळा, विश्वाला आकार देणारी देवी भारती — या तिन्ही देवींनी स्वधेसह दर्भावर बसून हे निर्दोष आश्रयस्थान रक्षण करावे.
2.3.9
पि॒शङ्ग॑रूपः सु॒भरो॑ वयो॒धाः श्रु॒ष्टी वी॒रो जा॑यते दे॒वका॑मः ।
प्र॒जां त्वष्टा॒ वि ष्य॑तु॒ नाभि॑म॒स्मे अथा॑ दे॒वाना॒मप्ये॑तु॒ पाथः॑ ॥
पिवळ्या रूपाचा, उत्तम वाहक, आयुष्य देणारा, कर्माने वीर, देवांची इच्छा करणारा पुत्र जन्मतो. त्वष्टा आमच्या संततीचे नाभिबंधन खुले करो; आणि मग तो देवांचा मार्गही प्राप्त करो.
2.3.10
वन॒स्पति॑रवसृ॒जन्नुप॑ स्थाद॒ग्निर्ह॒विः सू॑दयाति॒ प्र धी॒भिः ।
त्रिधा॒ सम॑क्तं नयतु प्रजा॒नन्दे॒वेभ्यो॒ दैव्यः॑ शमि॒तोप॑ ह॒व्यम् ॥
वनस्पती स्वतःला अर्पण करीत जवळ उभा राहो; अग्नी प्रार्थनांनी हविला प्रसन्न करो. तीन प्रकारे एकत्र झालेले हविष्य जाणून तो देवांपर्यंत नेवो; दैवी शमिता हव्याजवळ येवो.
2.3.11
घृ॒तं मि॑मिक्षे घृ॒तम॑स्य॒ योनि॑र्घृ॒ते श्रि॒तो घृ॒तं व॑स्य॒ धाम॑ ।
अ॒नु॒ष्व॒धमा व॑ह मा॒दय॑स्व॒ स्वाहा॑कृतं वृषभ वक्षि ह॒व्यम् ॥
तुपाने ओला झाला आहे; तूप हेच याचे मूळ, तुपात हा स्थित आहे, तूपच याचे निवासस्थान. क्रमाने येथे आण, आनंदित हो; हे वृषभा, स्वाहाकृत हविष्य वाहून ने.