ऋग्वेद · सूक्त 5.1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.1.1
अबो॑ध्य॒ग्निः स॒मिधा॒ जना॑नां॒ प्रति॑ धे॒नुमि॑वाय॒तीमु॒षास॑म् ।
य॒ह्वा इ॑व॒ प्र व॒यामु॒ज्जिहा॑नाः॒ प्र भा॒नवः॑ सिस्रते॒ नाक॒मच्छ॑ ॥
माणसांनी पेटवलेल्या समिधांनी अग्नी जागा झाला; गाईप्रमाणे येणाऱ्या उषेकडे तो जातो. पक्ष्यांप्रमाणे पंख पसरून वर उठून किरणे आकाशाकडे पसरतात.
5.1.2
अबो॑धि॒ होता॑ य॒जथा॑य दे॒वानू॒र्ध्वो अ॒ग्निः सु॒मनाः॑ प्रा॒तर॑स्थात् ।
समि॑द्धस्य॒ रुश॑ददर्शि॒ पाजो॑ म॒हान्दे॒वस्तम॑सो॒ निर॑मोचि ॥
यज्ञासाठी देवांना बोलावणारा होता अग्नी जागा झाला; उंच उठून प्रसन्न मनाने तो प्रभातकाळी उभा राहिला. प्रज्वलित अग्नीचे तेज चमकताना दिसले; महान देव अंधारातून बाहेर पडला.
5.1.3
यदी॑ं ग॒णस्य॑ रश॒नामजी॑गः॒ शुचि॑रङ्क्ते॒ शुचि॑भि॒र्गोभि॑र॒ग्निः ।
आद्दक्षि॑णा युज्यते वाज॒यन्ती॑ उत्ता॒नामू॒र्ध्वो अ॑धयज्जु॒हूभिः॑ ॥
शुद्ध अग्नी समूहाचा दोर सोडतो तेव्हा तो तेजस्वी किरणांनी आणि गाईंनी सुशोभित होतो. तेव्हा बल इच्छिणारी दक्षिणा जोडली जाते; उंच अग्नी पसरलेल्या वेदीवर जुहूंनी ती ठेवतो.
5.1.4
अ॒ग्निमच्छा॑ देवय॒तां मनां॑सि॒ चक्षूं॑षीव॒ सूर्ये॒ सं च॑रन्ति ।
यदी॒ं सुवा॑ते उ॒षसा॒ विरू॑पे श्वे॒तो वा॒जी जा॑यते॒ अग्रे॒ अह्ना॑म् ॥
देवांची इच्छा करणाऱ्यांची मने अग्नीकडे जातात, जसे डोळे सूर्याकडे जातात. भिन्न रूपांच्या दोन उषा त्याला जन्म देतात तेव्हा शुभ्र, बलवान अग्नी दिवसांच्या आरंभी जन्मतो.
5.1.5
जनि॑ष्ट॒ हि जेन्यो॒ अग्रे॒ अह्नां॑ हि॒तो हि॒तेष्व॑रु॒षो वने॑षु ।
दमे॑दमे स॒प्त रत्ना॒ दधा॑नो अ॒ग्निर्होता॒ नि ष॑सादा॒ यजी॑यान् ॥
दिवसांच्या आरंभी अग्नी आधी जन्मला; प्रियांमध्ये प्रिय, वनांमध्ये तांबडा. प्रत्येक घरात सात रत्ने धारण करणारा होता अग्नी बसला; पूज्यांमध्ये सर्वात पूज्य.
5.1.6
अ॒ग्निर्होता॒ न्य॑सीद॒द्यजी॑यानु॒पस्थे॑ मा॒तुः सु॑र॒भा उ॑लो॒के ।
युवा॑ क॒विः पु॑रुनि॒ष्ठ ऋ॒तावा॑ ध॒र्ता कृ॑ष्टी॒नामु॒त मध्य॑ इ॒द्धः ॥
होता अग्नी, सर्वात पूज्य, मातेच्या मांडीवर, सुगंधित निवासात बसला. तरुण, ज्ञानी कवी, अनेकांना हवाहवासा, ऋताचा धारक, लोकांचा पोषक; जो मध्ये प्रज्वलित झाला आहे.
5.1.7
प्र णु त्यं विप्र॑मध्व॒रेषु॑ सा॒धुम॒ग्निं होता॑रमीळते॒ नमो॑भिः ।
आ यस्त॒तान॒ रोद॑सी ऋ॒तेन॒ नित्यं॑ मृजन्ति वा॒जिनं॑ घृ॒तेन॑ ॥
यज्ञांत कुशल, ज्ञानी अग्नीला, त्या होत्याला, ते नमस्काराने स्तवन करतात. ऋताच्या बलाने द्यावापृथिवी विस्तारणाऱ्याला ते सदैव तुपाने शुद्ध करतात; तो बलवान आहे.
5.1.8
मा॒र्जा॒ल्यो॑ मृज्यते॒ स्वे दमू॑नाः कविप्रश॒स्तो अति॑थिः शि॒वो नः॑ ।
स॒हस्र॑शृङ्गो वृष॒भस्तदो॑जा॒ विश्वाँ॑ अग्ने॒ सह॑सा॒ प्रास्य॒न्यान् ॥
स्वतः शुद्ध होणारा अग्नी आपल्या घरात शुद्ध केला जातो; तो गृहवासी, कवींनी स्तुत, अतिथी आणि आमच्यासाठी कल्याणकारी आहे. हजार शिंगांच्या, बलवान, महाशक्तिमान वृषभा अग्नी, तू आपल्या बलाने इतर सर्वांना जिंकतोस.
5.1.9
प्र स॒द्यो अ॑ग्ने॒ अत्ये॑ष्य॒न्याना॒विर्यस्मै॒ चारु॑तमो ब॒भूथ॑ ।
ई॒ळेन्यो॑ वपु॒ष्यो॑ वि॒भावा॑ प्रि॒यो वि॒शामति॑थि॒र्मानु॑षीणाम् ॥
हे अग्नी, तू लवकर इतरांना मागे टाकून पुढे जातोस; ज्याच्यासाठी तू अत्यंत सुंदर होऊन प्रकट झालास, तो स्तुत्य, तेजस्वी, प्रकाशित करणारा, प्रिय आहे; तू मानवजातींचा अतिथी आहेस.
5.1.10
तुभ्यं॑ भरन्ति क्षि॒तयो॑ यविष्ठ ब॒लिम॑ग्ने॒ अन्ति॑त॒ ओत दू॒रात् ।
आ भन्दि॑ष्ठस्य सुम॒तिं चि॑किद्धि बृ॒हत्ते॑ अग्ने॒ महि॒ शर्म॑ भ॒द्रम् ॥
हे युवतम अग्नी, वस्त्या तुला बली आणतात, जवळून किंवा दुरून; अत्यंत तेजस्वीची कृपा जागृत कर. हे अग्नी, तुझा हा महान आणि कल्याणकारी आश्रय आहे.
5.1.11
आद्य रथं॑ भानुमो भानु॒मन्त॒मग्ने॒ तिष्ठ॑ यज॒तेभिः॒ सम॑न्तम् ।
वि॒द्वान्प॑थी॒नामु॒र्व॑न्तरि॑क्ष॒मेह दे॒वान्ह॑वि॒रद्या॑य वक्षि ॥
हे तेजस्वी अग्नी, आज तुझ्या तेजस्वी रथावर ये, पूजनीय देवांसह एकत्र उभा राहा; मार्ग जाणणारा तू, विस्तीर्ण अंतरिक्ष ओलांडून, आज हविर्भोजनासाठी येथे देवांना घेऊन ये.
5.1.12
अवो॑चाम क॒वये॒ मेध्या॑य॒ वचो॑ व॒न्दारु॑ वृष॒भाय॒ वृष्णे॑ ।
गवि॑ष्ठिरो॒ नम॑सा॒ स्तोम॑म॒ग्नौ दि॒वी॑व रु॒क्ममु॑रु॒व्यञ्च॑मश्रेत् ॥
ज्ञानी आणि पवित्र अग्नीसाठी, त्या बलवान वृषभासाठी आम्ही पूजनीय वाणी उच्चारली आहे. गविष्ठिराने नमस्काराने अग्नीकडे स्तोत्र पोहोचवले; आकाशात सोन्याचा अलंकार विस्तारावा तसे.