奥义书 · Bṛhadāraṇyaka 3.1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Bṛhadāraṇyaka 3.1.1
अथ तृतीयोध्यायः ॥
(अश्वलब्राह्मणम्)
जनको ह वैदेहो बहुदक्षिणेन यज्ञेनेजे ।
तत्र ह कुरुपञ्चालानां ब्राह्मणा अभिसमेता बभूवुः ।
तस्य ह जनकस्य वैदेहस्य विजिज्ञासा बभूव कः स्विदेषां ब्राह्मणानामनूचानतम इति ।
स ह गवां सहस्रमवरुरोध ।
दशदश पादा एकैकस्याः शृङ्गयोराबद्धा बभूवुः ॥ ३.१.१ ॥
现在是第三章。（阿奢婆罗摩那）毗提诃王遮那以丰厚的布施举行祭祀。库鲁与般遮罗的婆罗门聚集于此。于是毗提诃王遮那生起了一个愿望：要知道这些婆罗门中谁最精通吠陀。他把一千头牛圈起来，每头牛的两角上都系着十个尖端。
Bṛhadāraṇyaka 3.1.2
तान् होवाच ब्राह्मणा भगवन्तो यो वो ब्रह्मिष्ठः स एता गा उदजतामिति ।
ते ह ब्राह्मणा न दधृषुः ।
अथ ह याज्ञवल्क्यः स्वमेव ब्रह्मचारिणमुवाच एताः सौम्योदज सामश्रवा३ इति ।
ता होदाचकार ।
ते ह ब्राह्मणाश्चुक्रुधुः कथं नु नो ब्रह्मिष्ठो ब्रुवीतेति ।
अथ ह जनकस्य वैदेहस्य होताश्वलो बभूव ।
स हैनं पप्रच्छ त्वं नु खलु नो याज्ञवल्क्य ब्रह्मिष्ठोऽसी३ इति ।
स होवाच नमो वयं ब्रह्मिष्ठाय कुर्मो गोकामा एव वयं स्म इति ।
तं ह तत एव प्रष्टुं दध्रे होताश्वलः ॥ ३.१.२ ॥
他对他们说：“尊敬的婆罗门们，你们中谁最通晓梵，就把这些牛赶走。”婆罗门们不敢上前。于是耶若婆佉对自己的弟子说：“温和的人啊，萨摩罗婆，把它们赶走吧。”他便赶走了牛。婆罗门们愤怒了：“他怎敢说自己是我们中最有学问的？”这时，毗提诃王遮那迦的祭司（呼唤者）阿湿婆罗问他：“耶若婆佉，你是我们中最通晓梵的人吗？”他回答：“我们向通晓梵者致敬；我们只是渴望牛的人。”于是祭司阿湿婆罗决定亲自向他提问。
Bṛhadāraṇyaka 3.1.3
याज्ञवल्क्येति होवाच यदिदं सर्वं मृत्युनाप्तं सर्वं मृत्युनाभिपन्नं केन यजमानो मृत्योराप्तिमतिमुच्यत इति ।
होत्रर्त्विजाग्निना वाचा ।
वाग्वै यज्ञस्य होता ।
तद्येयं वाक्सोऽयमग्निः स होता सा मुक्तिः सातिमुक्तिः ॥ ३.१.३ ॥
耶若婆佉啊，这一切都被死亡所包围，一切都被死亡所攫取；祭主借由什么，超越死亡的这种包围而得以解脱？祭司（呼唤者）回答：借由火，借由语言。语言是祭祀的呼唤者。这语言是什么，这就是火；那就是呼唤者；那就是解脱，那就是究竟解脱。
Bṛhadāraṇyaka 3.1.4
याज्ञवल्क्येति होवाच यदिदं सर्वमहोरात्राभ्यामाप्तं सर्वमहोरात्राभ्यामभिपन्नं केन यजमानोऽहोरात्रयोराप्तिमतिमुच्यत इति ।
अध्वर्युणर्त्विजा चक्षुषादित्येन ।
चक्षुर्वै यज्ञस्याध्वर्युः ।
तद्यदिदं चक्षुः सोऽसावादित्यः ।
सोऽध्वर्युः सा मुक्तिः सातिमुक्तिः ॥ ३.१.४ ॥
耶若婆佉啊，这一切都被昼夜所包围，一切都被昼夜所攫取；祭主借由什么，超越昼夜的这种包围而得以解脱？阿ध्वर्यु祭司回答：借由眼睛，借由太阳。眼睛是祭祀的阿ध्वर्यु。这眼睛是什么，那就是彼处的太阳；他就是阿ध्वर्यु；那就是解脱，那就是究竟解脱。
Bṛhadāraṇyaka 3.1.5
याज्ञवल्क्येति होवाच यदिदं सर्वं पूर्वपक्षापरपक्षाभ्यामाप्तं सर्वं पूर्वपक्षापरपक्षाभ्यामभिपन्नं केन यजमानः पूर्वपक्षापरपक्षयोराप्तिमतिमुच्यत इति ।
उद्गात्रर्त्विजा वयुना प्राणेन ।
प्राणो वै यज्ञस्योद्गाता ।
तद्योऽयं प्राणः स वायुः स उद्गाता ।
स मुक्तिः सातिमुक्तिः ॥ ३.१.५ ॥
耶若婆佉啊，这一切都被上弦与下弦两半月所包围，一切都被它们所攫取；祭主借由什么，超越这两半月的包围而得以解脱？歌咏祭司（乌德加特利）回答：借由风（vayu），借由气息。气息是祭祀的歌咏者。这气息是什么，这就是风；他就是歌咏者；那就是解脱，那就是究竟解脱。
Bṛhadāraṇyaka 3.1.6
याज्ञवल्क्येति होवाच यदिदमन्तरिक्षमनारम्बणमिव केनाक्रमेण यजमानः स्वर्गं लोकमाक्रमत इति ।
ब्रह्मणर्त्विजा मनसा चन्द्रेण ।
मनो वै यज्ञस्य ब्रह्मा ।
तद्यदिदं मनः सोऽसौ चन्द्रः स ब्रह्मा स मुक्तिः सातिमुक्तिरित्यतिमोक्षा ।
अथ संपदः ॥ ३.१.६ ॥
耶若婆基耶说：“这虚空仿佛无所依托，祭祀者以何步升上天界？”以梵官祭司，以祭司，以意，以月。意即是祭祀的梵官。此意即彼月，即是梵，即是解脱，即是最高解脱；如是为大解脱。今说诸成就。
Bṛhadāraṇyaka 3.1.7
याज्ञवल्क्येति होवाच कतिभिरयमद्यर्ग्भिर्होतास्मिन् यज्ञे करिष्यतीति ।
तिसृभिरिति ।
कतमास्तास्तिस्र इति ।
पुरोनुवाक्या च याज्या च शस्यैव तृतीया ।
किं ताभिर्जयतीति ।
यत्किञ्चेदं प्राणभृदिति ॥ ३.१.७ ॥
耶若婆基耶说：“今日此祭中，呼唱祭司（ホトリ）以几首颂诗行事？”“以三首。”“是哪三首？”“前置诵、献祭颂，第三是赞颂颂。”“以之得何？”“凡有气息之物，皆得之。”
Bṛhadāraṇyaka 3.1.8
याज्ञवल्क्येति होवाच कत्ययमद्याध्वर्युरस्मिन् यज्ञ आहुतीर्होष्यतीति ।
तिस्र इति ।
कतमास्तास्तिस्र इति ।
या हुता उज्ज्वलन्ति या हुता अतिनेदन्ति या हुता अधिशेरते ।
किं ताभिर्जयतीति ।
या हुता उज्ज्वलन्ति देवलोकमेव ताभिर्जयति ।
दीप्यत इव हि देवलोको ।
या हुता अतिनेदन्ते पितृलोकमेव ताभिर्जयति ।
अतीव हि पितृलोकः ।
या हुता अधिशेरते मनुष्यलोकमेव ताभिर्जयत्यि ।
अध इव हि मनुष्यलोकः ॥ ३.१.८ ॥
耶若婆基耶说：“今日此祭中，行祭者（阿瓦尔尤）将献几次供物？”“三次。”“是哪三者？”“供入即燃烧者，供入即向上扩散者，供入即躺卧者。”“以之得何？”“以供入即燃烧者，得天界，天界如光明照耀；以供入即向上扩散者，得祖界，祖界极高；以供入即躺卧者，得人界，人界如在下方。”
Bṛhadāraṇyaka 3.1.9
याज्ञवल्क्येति होवाच कतिभिरयमद्य ब्रह्मा यज्ञं दक्षिणतो देवताभिर्गोपायतीति ।
एकयेति ।
कतमा सैकेति ।
मन एवेति ।
अनन्तं वै मनोऽनन्ता विश्वे देवाः ।
अनन्तमेव स तेन लोकं जयति ॥ ३.१.९ ॥
耶若婆基耶说：“今日梵官于南方与诸神共守护此祭，以几者守护？”“以一者。”“是哪一者？”“即意。”“意实为无限，一切毗湿伐提婆亦皆无限。以此无限，他得胜彼世界。”
Bṛhadāraṇyaka 3.1.10
याज्ञवल्क्येति होवाच कत्ययमद्योद्गातास्मिन् यज्ञे स्तोत्रियाः स्तोष्यतीति ।
तिस्र इति ।
कतमास्तास्तिस्र इति ।
पुरोनुवाक्या च याज्या च शस्यैव तृतीया ।
कतमास्ताः ।
या अध्यात्ममिति ।
प्राण एव पुरोनुवाक्यापानो याज्या व्यानः शस्या ।
किं ताभिर्जयतीति ।
पृथिवीलोकमेव पुरोनुवाक्यया जयत्यन्तरिक्षलोकं याज्यया द्युलोकं शस्यया ।
ततो ह होताश्वल उपरराम ॥ ३.१.१० ॥
耶若婆底耶说：“今日在此祭中，郁伽陀将唱诵几首赞歌（stotriya）？”“三首。”“是哪三首？”“前诵（purono-anuvākyā）、献祭（yājyā），第三是所诵（śasyā）。”“哪些属于自我（adhyātma）？”“气息（prāṇa）即前诵，下行气（apāna）即献祭，遍行气（vyāna）即所诵。”“以此能得何物？”“以前诵得地界，以献祭得空界，以所诵得天界。”于是呵达阿濕嚩罗默然不语。