Upanisad · Bṛhadāraṇyaka 3.1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Bṛhadāraṇyaka 3.1.1
अथ तृतीयोध्यायः ॥
(अश्वलब्राह्मणम्)
जनको ह वैदेहो बहुदक्षिणेन यज्ञेनेजे ।
तत्र ह कुरुपञ्चालानां ब्राह्मणा अभिसमेता बभूवुः ।
तस्य ह जनकस्य वैदेहस्य विजिज्ञासा बभूव कः स्विदेषां ब्राह्मणानामनूचानतम इति ।
स ह गवां सहस्रमवरुरोध ।
दशदश पादा एकैकस्याः शृङ्गयोराबद्धा बभूवुः ॥ ३.१.१ ॥
Sekarang bab ketiga. (Brāhmaṇa Aśvala) Raja Janaka dari Videha melaksanakan kurban dengan persembahan yang berlimpah. Di sana berkumpul para brahmana dari Kuru dan Pañcāla. Lalu timbul keinginan dalam diri Raja Janaka dari Videha untuk mengetahui siapa di antara para brahmana itu yang paling mahir dalam Veda. Ia menyuruh seribu sapi dikurung. Pada tanduk setiap sapi diikatkan sepuluh ujung.
Bṛhadāraṇyaka 3.1.2
तान् होवाच ब्राह्मणा भगवन्तो यो वो ब्रह्मिष्ठः स एता गा उदजतामिति ।
ते ह ब्राह्मणा न दधृषुः ।
अथ ह याज्ञवल्क्यः स्वमेव ब्रह्मचारिणमुवाच एताः सौम्योदज सामश्रवा३ इति ।
ता होदाचकार ।
ते ह ब्राह्मणाश्चुक्रुधुः कथं नु नो ब्रह्मिष्ठो ब्रुवीतेति ।
अथ ह जनकस्य वैदेहस्य होताश्वलो बभूव ।
स हैनं पप्रच्छ त्वं नु खलु नो याज्ञवल्क्य ब्रह्मिष्ठोऽसी३ इति ।
स होवाच नमो वयं ब्रह्मिष्ठाय कुर्मो गोकामा एव वयं स्म इति ।
तं ह तत एव प्रष्टुं दध्रे होताश्वलः ॥ ३.१.२ ॥
Ia berkata kepada mereka, "Wahai para brahmana yang mulia, siapa di antara kalian yang paling mengerti brahman, hendaklah ia menggiring sapi-sapi ini." Para brahmana tidak berani. Lalu Yājñavalkya berkata kepada muridnya sendiri, "Giringlah mereka, wahai yang lembut, Sāmaśravas." Ia pun menggiring sapi-sapi itu. Para brahmana marah: "Bagaimana ia berani mengatakan dirinya paling berilmu di antara kita?" Lalu Aśvala, imam hotṛ Janaka dari Videha, bertanya kepadanya, "Yājñavalkya, apakah engkau yang paling mengerti brahman di antara kami?" Ia menjawab, "Kami memberi hormat kepada orang yang mengerti brahman; kami hanya menginginkan sapi." Maka imam Aśvala memutuskan untuk bertanya langsung kepadanya.
Bṛhadāraṇyaka 3.1.3
याज्ञवल्क्येति होवाच यदिदं सर्वं मृत्युनाप्तं सर्वं मृत्युनाभिपन्नं केन यजमानो मृत्योराप्तिमतिमुच्यत इति ।
होत्रर्त्विजाग्निना वाचा ।
वाग्वै यज्ञस्य होता ।
तद्येयं वाक्सोऽयमग्निः स होता सा मुक्तिः सातिमुक्तिः ॥ ३.१.३ ॥
Yājñavalkya, segala sesuatu ini diliputi kematian, segala sesuatu dicengkeram kematian: dengan apakah sang pemberi kurban melampaui liputan kematian ini dan terbebaskan? Imam hotṛ menjawab: dengan api, dengan ucapan. Ucapan adalah hotṛ dari persembahan. Yang merupakan ucapan ini adalah api ini, dan itulah hotṛ; itulah pembebasan, itulah pembebasan sempurna.
Bṛhadāraṇyaka 3.1.4
याज्ञवल्क्येति होवाच यदिदं सर्वमहोरात्राभ्यामाप्तं सर्वमहोरात्राभ्यामभिपन्नं केन यजमानोऽहोरात्रयोराप्तिमतिमुच्यत इति ।
अध्वर्युणर्त्विजा चक्षुषादित्येन ।
चक्षुर्वै यज्ञस्याध्वर्युः ।
तद्यदिदं चक्षुः सोऽसावादित्यः ।
सोऽध्वर्युः सा मुक्तिः सातिमुक्तिः ॥ ३.१.४ ॥
Yājñavalkya, segala sesuatu ini diliputi siang dan malam, segala sesuatu dicengkeram siang dan malam: dengan apakah sang pemberi kurban melampaui liputan siang dan malam ini dan terbebaskan? Imam adhvaryu menjawab: dengan mata, dengan matahari. Mata adalah adhvaryu persembahan. Yang merupakan mata ini adalah matahari di sana, dan dialah adhvaryu; itulah pembebasan, itulah pembebasan sempurna.
Bṛhadāraṇyaka 3.1.5
याज्ञवल्क्येति होवाच यदिदं सर्वं पूर्वपक्षापरपक्षाभ्यामाप्तं सर्वं पूर्वपक्षापरपक्षाभ्यामभिपन्नं केन यजमानः पूर्वपक्षापरपक्षयोराप्तिमतिमुच्यत इति ।
उद्गात्रर्त्विजा वयुना प्राणेन ।
प्राणो वै यज्ञस्योद्गाता ।
तद्योऽयं प्राणः स वायुः स उद्गाता ।
स मुक्तिः सातिमुक्तिः ॥ ३.१.५ ॥
Yājñavalkya, segala sesuatu ini diliputi oleh paruh bulan terang dan paruh bulan gelap, segala sesuatu dicengkeram olehnya: dengan apakah sang pemberi kurban melampaui liputan kedua paruh bulan ini dan terbebaskan? Imam udgātṛ menjawab: dengan vayu, dengan napas. Napas adalah udgātṛ persembahan. Yang merupakan napas ini adalah angin ini, dan dialah udgātṛ; itulah pembebasan, itulah pembebasan sempurna.
Bṛhadāraṇyaka 3.1.6
याज्ञवल्क्येति होवाच यदिदमन्तरिक्षमनारम्बणमिव केनाक्रमेण यजमानः स्वर्गं लोकमाक्रमत इति ।
ब्रह्मणर्त्विजा मनसा चन्द्रेण ।
मनो वै यज्ञस्य ब्रह्मा ।
तद्यदिदं मनः सोऽसौ चन्द्रः स ब्रह्मा स मुक्तिः सातिमुक्तिरित्यतिमोक्षा ।
अथ संपदः ॥ ३.१.६ ॥
Yājñavalkya berkata: "Ruang antara ini, yang seakan tanpa penopang, dengan langkah apa yajamana naik ke dunia surga?" Dengan imam brahmā, dengan imam pelaksana, dengan pikiran, dengan bulan. Pikiran adalah brahmā dalam yajña. Yang disebut pikiran itu adalah bulan itu, adalah brahmā itu, adalah pembebasan itu, adalah pembebasan tertinggi itu; demikianlah pembebasan-pembebasan agung. Sekarang kemakmuran-kemakmuran.
Bṛhadāraṇyaka 3.1.7
याज्ञवल्क्येति होवाच कतिभिरयमद्यर्ग्भिर्होतास्मिन् यज्ञे करिष्यतीति ।
तिसृभिरिति ।
कतमास्तास्तिस्र इति ।
पुरोनुवाक्या च याज्या च शस्यैव तृतीया ।
किं ताभिर्जयतीति ।
यत्किञ्चेदं प्राणभृदिति ॥ ३.१.७ ॥
Yājñavalkya berkata: "Dengan berapa ṛc hotar akan melaksanakan yajña ini hari ini?" "Dengan tiga." "Yang mana tiga itu?" "Puronuvākyā, yājyā, dan śasyā sebagai yang ketiga." "Apa yang dimenangkan dengannya?" "Segala yang bernapas, apa pun itu."
Bṛhadāraṇyaka 3.1.8
याज्ञवल्क्येति होवाच कत्ययमद्याध्वर्युरस्मिन् यज्ञ आहुतीर्होष्यतीति ।
तिस्र इति ।
कतमास्तास्तिस्र इति ।
या हुता उज्ज्वलन्ति या हुता अतिनेदन्ति या हुता अधिशेरते ।
किं ताभिर्जयतीति ।
या हुता उज्ज्वलन्ति देवलोकमेव ताभिर्जयति ।
दीप्यत इव हि देवलोको ।
या हुता अतिनेदन्ते पितृलोकमेव ताभिर्जयति ।
अतीव हि पितृलोकः ।
या हुता अधिशेरते मनुष्यलोकमेव ताभिर्जयत्यि ।
अध इव हि मनुष्यलोकः ॥ ३.१.८ ॥
Yājñavalkya berkata: "Berapa āhuti akan dipersembahkan adhvaryu hari ini dalam yajña ini?" "Tiga." "Yang mana tiga itu?" "Yang menyala ketika dipersembahkan, yang menyebar ke atas ketika dipersembahkan, dan yang terbaring ketika dipersembahkan." "Apa yang dimenangkan dengannya?" "Dengan yang menyala, dimenangkan dunia para dewa, karena dunia para dewa seakan bercahaya. Dengan yang menyebar ke atas, dimenangkan dunia para leluhur, karena dunia para leluhur sangat tinggi. Dengan yang terbaring, dimenangkan dunia manusia, karena dunia manusia seakan di bawah."
Bṛhadāraṇyaka 3.1.9
याज्ञवल्क्येति होवाच कतिभिरयमद्य ब्रह्मा यज्ञं दक्षिणतो देवताभिर्गोपायतीति ।
एकयेति ।
कतमा सैकेति ।
मन एवेति ।
अनन्तं वै मनोऽनन्ता विश्वे देवाः ।
अनन्तमेव स तेन लोकं जयति ॥ ३.१.९ ॥
Yājñavalkya berkata: "Dengan berapa brahmā hari ini melindungi yajña di sisi selatan bersama para dewa?" "Dengan satu." "Yang mana satu itu?" "Pikiran, memang." "Pikiran sesungguhnya tak terbatas, dan semua Viśve Devāḥ tak terbatas. Dengan yang tak terbatas itu ia memenangkan dunia."
Bṛhadāraṇyaka 3.1.10
याज्ञवल्क्येति होवाच कत्ययमद्योद्गातास्मिन् यज्ञे स्तोत्रियाः स्तोष्यतीति ।
तिस्र इति ।
कतमास्तास्तिस्र इति ।
पुरोनुवाक्या च याज्या च शस्यैव तृतीया ।
कतमास्ताः ।
या अध्यात्ममिति ।
प्राण एव पुरोनुवाक्यापानो याज्या व्यानः शस्या ।
किं ताभिर्जयतीति ।
पृथिवीलोकमेव पुरोनुवाक्यया जयत्यन्तरिक्षलोकं याज्यया द्युलोकं शस्यया ।
ततो ह होताश्वल उपरराम ॥ ३.१.१० ॥
Yājñavalkya berkata: "Berapa banyak puji-pujian (stotriya) yang akan dilantunkan udgātar dalam persembahan ini hari ini?" "Tiga." "Yang mana ketiga itu?" "Pembacaan pembuka (purono-anuvākyā), persembahan (yājyā), dan yang ketiga, bait yang dilantunkan (śasyā)." "Yang mana yang berkaitan dengan diri (adhyātma)?" "Napas (prāṇa) adalah pembacaan pembuka, napas ke bawah (apāna) adalah persembahan, napas yang menyebar (vyāna) adalah bait yang dilantunkan." "Apa yang diraih dengannya?" "Dengan pembacaan pembuka diraih dunia bumi, dengan persembahan dunia antariksa, dengan bait yang dilantunkan dunia surga." Lalu hotar Āśvala terdiam.