उपनिषदे · Chāndogya 5.10
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Chāndogya 5.10.1
तद्य इत्थं विदुः । ये चेमेऽरण्ये श्रद्धा तप इत्युपासते तेऽर्चिषमभिसम्भवन्त्यर्चिषोऽहरह्न आपूर्यमाणपक्षमापूर्यमाणपक्षाद्यान्षडुदङ्ङेति मासाँस्तान् ॥ ५.१०.१ ॥
असे जाणणारे आणि अरण्यात श्रद्धा व तपाने उपासना करणारे अर्चिस् (ज्वाला) प्राप्त करतात; ज्वालेपासून दिवस, दिवसापासून शुक्ल पक्ष, शुक्ल पक्षापासून उत्तरेकडे जाणारे सहा महिने.
Chāndogya 5.10.2
मासेभ्यः संवत्सरँ संवत्सरादादित्यमादित्याच्चन्द्रमसं चन्द्रमसो विद्युतं तत्पुरुषोऽमानवः स एनान्ब्रह्म गमयत्येष देवयानः पन्था इति ॥ ५.१०.२ ॥
महिन्यांपासून संवत्सराला, संवत्सरापासून आदित्याला, आदित्यापासून चंद्राला, चंद्रापासून विजेला (ते जातात). तेथे मनुष्य नसलेला एक पुरुष आहे; तो यांना ब्रह्माकडे नेतो. हाच देवयान मार्ग.
Chāndogya 5.10.3
अथ य इमे ग्राम इष्टापूर्ते दत्तमित्युपासते ते धूममभिसम्भवन्ति धूमाद्रात्रिँ रात्रेरपरपक्षमपरपक्षाद्यान्षड्दक्षिणैति मासाँस्तान्नैते संवत्सरमभिप्राप्नुवन्ति ॥ ५.१०.३ ॥
आता गावात इष्ट, आपूर्त, दत्त (यज्ञ, पुण्यकर्म, दान) अशी उपासना करणारे धुराला पोहोचतात; धुरातून रात्रीला, रात्रीतून अपरपक्षाला, अपरपक्षातून दक्षिणेकडे जाणाऱ्या सहा महिन्यांना (जातात). हे लोक संवत्सराला पोहोचत नाहीत.
Chāndogya 5.10.4
मासेभ्यः पितृलोकं पितृलोकादाकाशमाकाशाच्चन्द्रमसमेष सोमो राजा तद्देवानामन्नं तं देवा भक्षयन्ति ॥ ५.१०.४ ॥
महिन्यांपासून पितृलोकाला, पितृलोकापासून आकाशाला, आकाशापासून चंद्राला (जातात). हाच सोम राजा आहे; तेच देवांचे अन्न आहे; ते देव खातात.
Chāndogya 5.10.5
तस्मिन्यवात्संपातमुषित्वाथैतमेवाध्वानं पुनर्निवर्तन्ते यथेतमाकाशमाकाशाद्वायुं वायुर्भूत्वा धूमो भवति धूमो भूत्वाभ्रं भवति ॥ ५.१०.५ ॥
तेथे संपात (उरलेले कर्मफल) असेपर्यंत राहून, नंतर जिथून आले त्याच वाटेने ते परत येतात: आकाशातून वायू, वायू होऊन धूर, धूर होऊन मेघ होतात.
Chāndogya 5.10.6
अभ्रं भूत्वा मेघो भवति मेघो भूत्वा प्रवर्षति त इह व्रीहियवा ओषधिवनस्पतयस्तिलमाषा इति जायन्तेऽतो वै खलु दुर्निष्प्रपतरं यो यो ह्यन्नमत्ति यो रेतः सिञ्चति तद्भूय एव भवति ॥ ५.१०.६ ॥
वाफ ढग होते; ढग होऊन पाऊस पडतो. तेच येथे भात, यव, औषधी, वनस्पती, तीळ व उडीद म्हणून जन्मतात. म्हणून त्यातून सुटका होणे खरोखर कठीण आहे. जो अन्न खातो आणि जो रेतस् सिंचतो, तो पुन्हा तसाच होतो.
Chāndogya 5.10.7
तद्य इह रमणीयचरणा अभ्याशो ह यत्ते रमणीयां योनिमापद्येरन्ब्राह्मणयोनिं वा क्षत्रिययोनिं वा वैश्ययोनिं वाथ य इह कपूयचरणा अभ्याशो ह यत्ते कपूयां योनिमापद्येरन् श्वयोनिं वा सूकरयोनिं वा चण्डालयोनिं वा ॥ ५.१०.७ ॥
येथे जे रमणीय आचरण करणारे असतात, ते लवकरच रमणीय योनीत जन्म घेतात—ब्राह्मण, क्षत्रिय किंवा वैश्य योनीत. आणि येथे जे कपूय आचरण करणारे असतात, ते लवकरच निंद्य योनीत जन्म घेतात—कुत्रा, डुक्कर किंवा चांडाळ योनीत.
Chāndogya 5.10.8
अथैतयोः पथोर्न कतरेण च न तानीमानि क्षुद्राण्यसकृदावर्तीनि भूतानि भवन्ति जायस्व म्रियस्वेत्येतत्तृतीयँस्थानं तेनासौ लोको न सम्पूर्यते तस्माज्जुगुप्सेत तदेष श्लोकः ॥ ५.१०.८ ॥
या दोन्ही मार्गांपैकी कोणत्याही मार्गाने नाही—हे क्षुद्र प्राणी वारंवार फिरत राहतात: ‘जन्म घे, मर’—ही तिसरी अवस्था आहे. त्यामुळे ते लोक भरत नाही. म्हणून त्याचा तिरस्कार करावा. याविषयी हा श्लोक आहे.
Chāndogya 5.10.9
स्तेनो हिरण्यस्य सुरां पिबँश्च गुरोस्तल्पमावसन्ब्रह्महा चैते पतन्ति चत्वारः पञ्चमश्चाचरँस्तैरिति ॥ ५.१०.९ ॥
सोने चोरणारा, सुरा पिणारा, गुरूच्या शय्येवर झोपणारा आणि ब्राह्मणहत्या करणारा—हे चौघे पतित होतात; आणि पाचवा तो जो त्यांच्याबरोबर आचरण करतो.
Chāndogya 5.10.10
अथ ह य एतानेवं पञ्चाग्नीन्वेद न सह तैरप्याचरन्पाप्मना लिप्यते शुद्धः पूतः पुण्यलोको भवति य एवं वेद य एवं वेद ॥ ५.१०.१० ॥
जो या पाच अग्नींना अशा प्रकारे जाणतो, तो त्यांच्यासह आचरण करूनही पापाने लिप्त होत नाही; तो शुद्ध, पवित्र आणि पुण्यलोकाचा होतो. जो असे जाणतो, जो असे जाणतो.