ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು · Kauṣītaki 1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Kauṣītaki 1.1
चित्रो ह वै गार्ग्यायणिर्यक्षमाण आरुणिं वव्रे स ह पुत्रं श्वेतकेतुं प्रजिघाय याजयेति । तं हासीनं पप्रच्छ गौतमस्य पुत्रास्ते संवृतं लोके यस्मिन्माधास्यस्यन्यमुताहो बॊद्ध्वा तस्य लोके धास्यसीति । स होवाच नाहमेतद्वेद हन्ताचार्यं पृच्छानीति । स ह पितरमासाद्य पप्रच्छेतीति मा प्राक्षीत्कथं प्रतिब्रवाणीति । स होवाचाहमप्येतन्न वेद सदस्येव वयं स्वाध्यायमधीत्य हरामहे यन्नः परे ददत्येह्युभौ गमिष्याव इति । स ह समित्पाणिश्चित्रं गार्ग्यायणिं प्रतिचक्रम उपायानीति तं होवाच ब्रह्मार्होसि गौतम यो मामुपागा एहि त्वा ज्ञपयिष्यामीति ॥ १.१ ॥
ಚಿತ್ರ ಗಾರ್ಗ್ಯಾಯಣಿ ಯಜ್ಞ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಆರುಣಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿ, ತನ್ನ ಮಗ ಶ್ವೇತಕೇತುವನ್ನು "ಅವನಿಂದ ಯಜ್ಞ ಮಾಡಿಸು" ಎಂದು ಕಳುಹಿಸಿದನು. ಅಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಅವನನ್ನು ಅವನು ಕೇಳಿದನು: "ಗೌತಮನ ಪುತ್ರನೇ, ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಅಥವಾ ಬೇರೊಬ್ಬನನ್ನು ಯಾವ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಇಡುವೆಯೋ, ಆ ಲೋಕ ಮುಚ್ಚಿಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಅದನ್ನು ನೀನು ಅರಿತಿರುವೆಯಾ?" ಅವನು ಹೇಳಿದನು: "ನನಗೆ ಇದು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಸರಿ, ಆಚಾರ್ಯರನ್ನು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ." ಅವನು ತಂದೆಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಕೇಳಿದನು: "ಅವನು ನನ್ನನ್ನು ಕೇಳಿದನು; ನಾನು ಹೇಗೆ ಉತ್ತರಿಸಲಿ?" ತಂದೆ ಹೇಳಿದನು: "ನನಗೂ ಇದು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಸಭೆಯಲ್ಲೇ ನಾವು ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ ಓದಿ, ಇತರರು ಕೊಡುವುದನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ. ಬಾ, ಇಬ್ಬರೂ ಹೋಗೋಣ." ಅವನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಸಮಿತ್ತುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಚಿತ್ರ ಗಾರ್ಗ್ಯಾಯಣಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋದನು: "ನಿಮ್ಮ ಬಳಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ." ಅವನು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: "ಗೌತಮ, ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದ ನೀನು ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಅರ್ಹ. ಬಾ, ನಿನಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತೇನೆ."
Kauṣītaki 1.2
स होवाच ये वै के चास्माल्लोकात्प्रयन्ति चन्द्रमसमेव ते सर्वे गच्छन्ति । तेषां प्राणैः पूर्वपक्ष आप्यायते । अथापरपक्षे न प्रजनयति । एतद्वै स्वर्गस्य लोकस्य द्वारं यश्चन्द्रमास्तं यत्प्रत्याह तमतिसृजतेऽथ य एनं प्रत्याहतमिह वृष्टिर्भूत्वा वर्षति स इह कीटो वा पतङ्गो वा शकुनिर्वा शार्दूलो वा सिंहो वा मत्स्यो वा परश्वा वा पुरुषो वान्यो वैतेषु स्थानेषु प्रत्याजायते यथाकर्म यथाविद्यम् । तमागतं पृच्छति कोऽसीति तं प्रतिब्रूयाद्विचक्षणादृतवो रेत आभृतं पञ्चदशात्प्रसूतात्पित्र्यावतस्तन्मा पुंसि कर्तर्येरयध्वं पुंसा कर्त्रा मातरि मा निषिक्तः स जायमान उपजायमानो द्वादश त्रयोदश उपमासो द्वादशत्रयोदशेन पित्रा सन्तद्विदेहं तन्म ऋतवो मर्त्यव आरभध्वम् । तेन सत्येन तपसर्तुरस्म्यार्तवोऽस्मि कोऽसि त्वमस्मीति तमतिसृजते ॥ १.२ ॥
ಅವನು ಹೇಳಿದನು: ಈ ಲೋಕದಿಂದ ಹೊರಡುವ ಯಾರೇ ಆಗಲಿ, ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಚಂದ್ರನ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಪ್ರಾಣಗಳಿಂದ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಅದು ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ; ನಂತರ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಅದು ಅವರನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇದೇ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕದ ದ್ವಾರ; ಅದೇ ಚಂದ್ರ. ಅದರಿಂದ ತಿರಸ್ಕೃತನಾದವನನ್ನು ಅದು ಬಿಡುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮಳೆಯಾಗಿ ಸುರಿಯುವವನು, ಇಲ್ಲಿ ಹುಳುವಾಗಿ, ಚಿಟ್ಟೆಯಾಗಿ, ಪಕ್ಷಿಯಾಗಿ, ಹುಲಿಯಾಗಿ, ಸಿಂಹವಾಗಿ, ಮೀನಾಗಿ, ಕೊಡಲಿಯಾಗಿ, ಅಥವಾ ಮನುಷ್ಯನಾಗಿ, ಇಲ್ಲವೇ ಬೇರೆಯಾಗಿ, ಈ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕರ್ಮ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಬಂದಾಗ, "ನೀನು ಯಾರು?" ಎಂದು ಕೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನು ಹೀಗೆ ಉತ್ತರಿಸಬೇಕು: ಹದಿನೈದನೆಯದರಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ, ವಿವೇಕಿ ತಂದೆಯಿಂದ ತರಲ್ಪಟ್ಟ ಬೀಜದಂತೆ, ಋತುಗಳು ನನ್ನನ್ನು ಪುರುಷನಲ್ಲಿ, ಕರ್ತನಲ್ಲಿ ಪ್ರೇರಿಸಲಿ; ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಕರ್ತನ ಮೂಲಕ ತಾಯಿಯಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಸುರಿಯಲಿ. ಅವನು ಹುಟ್ಟುವಾಗ, ಉದ್ಭವಿಸುವಾಗ, ಹನ್ನೆರಡು ಅಥವಾ ಹದಿಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳೊಂದಿಗೆ, ತಂದೆಯಿಂದ ಹನ್ನೆರಡು ಅಥವಾ ಹದಿಮೂರರೊಂದಿಗೆ, ಅವನು ಆ ದೇಹವಾಗುತ್ತಾನೆ; ಋತುಗಳು ನನಗಾಗಿ ಮರ್ತ್ಯನನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಿ. ಆ ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ನಾನು ಋತು, ನಾನು ಆರ್ತವ. ನೀನು ಯಾರು? ನಾನೇ ಅದು ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅವನನ್ನು ಬಿಡುತ್ತಾರೆ.
Kauṣītaki 1.3
स एतं देवयानं पन्थानमासाद्याग्निलोकमागच्छति स वायुलोकं स वरुणलोकं स आदित्यलोकं स इन्द्रलोकं स प्रजापतिलोकं स ब्रह्मलोकं तस्य ह वा एतस्य ब्रह्मलोकस्यारोहृदो मुहूर्तॊऽन्वेष्टिहा विरजा नदील्यो वृक्षः सालज्यं संस्थानमपराजितमायतनमिन्द्रप्रजापती द्वारगोपौ । विभुप्रमितं विचक्षणाऽऽसन्द्यमितौजाः पर्यङ्कः प्रिया च मानसी प्रतिरूपा च चाक्षुषी पुष्पाण्यावयतौ वै च जगान्यम्बाश्चाम्बावयवीश्चाप्सरसः । अम्बया नद्यस्तमित्थंविदागच्छति तं ब्रह्मा हाभिधावत मम यशसा विजरां वा अयं नदीं प्रापन्न वा अयं जरयिष्यतीति ॥ १.३ ॥
ಅವನು ಈ ದೇವಯಾನ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತಲುಪಿ ಅಗ್ನಿಲೋಕಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾನೆ; ವಾಯುಲೋಕ, ವರುಣಲೋಕ, ಆದಿತ್ಯಲೋಕ, ಇಂದ್ರಲೋಕ, ಪ್ರಜಾಪತಿಲೋಕ, ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಕ್ಕೂ ಬರುತ್ತಾನೆ. ಆ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕದ ಆರೋಹೃದ ಸರೋವರವು ಒಂದು ಮುಹೂರ್ತದಲ್ಲಿ ದಾಟಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಅನ್ವೇಷ್ಟಿಹಾ, ವಿರಜಾ ನದಿ, ಇಲ್ಯ ವೃಕ್ಷ, ಸಾಲಜ್ಯ ನಿವಾಸ, ಅಪರಾಜಿತ ಆಯತನ, ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪತಿ ಇಬ್ಬರು ದ್ವಾರಪಾಲಕರು. ವಿಭುಪ್ರಮಿತ, ವಿಚಕ್ಷಣಾ ಆಸನಗಳು; ಪರಮೌಜಾ ಪರ್ಯಂಕ; ಪ್ರಿಯಾ, ಮಾನಸೀ, ಪ್ರತಿರೂಪಾ, ಚಾಕ್ಷುಷೀ ನೇಯುವವರು; ಜಗಾನ್, ಅಂಬೆಗಳು, ಅಂಬಾವಯವೀ ಅಪ್ಸರಸೆಯರು ಇದ್ದಾರೆ. ಅಂಬೆಯ ಮೂಲಕ ನದಿಗಳಿವೆ. ಹೀಗೆ ತಿಳಿದವನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬರುತ್ತಾನೆ. ಬ್ರಹ್ಮನು ಅವನ ಕಡೆಗೆ ಓಡಿ ಬರುತ್ತಾನೆ: 'ನನ್ನ ಯಶಸ್ಸಿನಿಂದ ಇವನು ಜರೆಯಿಲ್ಲದ ಈ ನದಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾನೆ; ಇವನು ಮುಪ್ಪಾಗುವುದಿಲ್ಲ' ಎಂದು.
Kauṣītaki 1.4
तं पञ्चशतान्यप्सरसां प्रतिधावन्ति शतं चूर्णहस्ताः शतं फलहस्ताः शतमाञ्जनहस्ताः शतं माल्याहस्ताः ब्रह्मालङ्कारेणालङ्कुर्वन्ति स ब्रह्मालङ्कारेणालङ्कृतो ब्रह्म विद्वान् ब्रह्मैवाभिप्रैति स आगच्छत्यारं हृदं तन्मनसात्येति तमित्वा सम्प्रतिविदो मज्जन्ति स आगच्छति मुहूर्तान्येष्टिहांस्तेऽस्मादपद्रवन्ति स आगच्छति विरजां नदीं तां मनसैवात्येति । तत्सुकृतदुष्कृते धूनुते । तस्य प्रिया ज्ञातयः सुकृतमुपयन्त्यप्रिया दुष्कृतं तद्यथा रथेन धावयन्रथचक्रे पर्यवेक्षत, एवमहोरात्रे पर्यवेक्षत एवं सुकृतदुष्कृते सर्वाणि च द्वन्द्वानि स एष विसुकृतो विदुष्कृतो ब्रह्म विद्वान्ब्रह्मैवाभिप्रैति ॥ १.४ ॥
ಐನೂರು ಅಪ್ಸರೆಯರು ಅವನ ಕಡೆಗೆ ಓಡಿ ಬರುತ್ತಾರೆ — ನೂರು ಪುಡಿಯನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ, ನೂರು ಹಣ್ಣನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ, ನೂರು ಕಾಡಿಗೆಯನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ, ನೂರು ಮಾಲೆಯನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು — ಬ್ರಹ್ಮಾಲಂಕಾರದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬ್ರಹ್ಮಾಲಂಕಾರದಿಂದ ಅಲಂಕೃತನಾದ, ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಅರಿತವನು ಬ್ರಹ್ಮದ ಕಡೆಗೇ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಆರ ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾನೆ; ಅದನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ದಾಟುತ್ತಾನೆ. ಅವನನ್ನು ಅರಿತವರು ಅದರಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತಾರೆ. ಅವನು ಮುಹೂರ್ತಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ಅನ್ವೇಷ್ಟಿಹಾ ಬಳಿಗೆ ಬರುತ್ತಾನೆ; ಅವರು ಅವನಿಂದ ದೂರ ಓಡುತ್ತಾರೆ. ಅವನು ವಿರಜಾ ನದಿಗೆ ಬರುತ್ತಾನೆ, ಅದನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ದಾಟುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ಸುಕೃತ ಮತ್ತು ದುಷ್ಕೃತಗಳನ್ನು ಅವನು ಕೊಡವಿ ಹಾಕುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಪ್ರಿಯ ಬಂಧುಗಳು ಸುಕೃತವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ, ಅಪ್ರಿಯರು ದುಷ್ಕೃತವನ್ನು; ರಥದಲ್ಲಿ ಓಡುವವನು ರಥದ ಚಕ್ರಗಳನ್ನು ನೋಡುವಂತೆ, ಹಗಲು ರಾತ್ರಿಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾನೆ; ಹೀಗೆ ಸುಕೃತ ದುಷ್ಕೃತಗಳನ್ನು, ಎಲ್ಲಾ ದ್ವಂದ್ವಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾನೆ. ಸುಕೃತ ದುಷ್ಕೃತಗಳನ್ನು ಮೀರಿದ, ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಅರಿತವನು ಬ್ರಹ್ಮದ ಕಡೆಗೇ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.
Kauṣītaki 1.5
स आगच्छतील्यं वृक्षं तं ब्रह्मगन्धः प्रविशति, स आगच्छति सालज्यं संस्थानं तं ब्रह्मरसः प्रविशति, आगच्छत्यपराजितमायतनं तं ब्रह्मतेजः प्रविशति स आगच्छति । इन्द्रप्रजापती द्वारगोपौ तावस्मादपद्रवतः स आगच्छति विभुप्रमितं तं ब्रह्मयशः प्रविशति स आगच्छति विचक्षणामासन्दीं बृहद्रथन्तरे सामनी पूर्वौ पादौ श्यैत नौधसे चापरौ वैरूपवैराजे अनूच्येते शाक्वररैवते तिरश्ची सा प्रज्ञा प्रज्ञया हि विपश्यति स आगच्छ्त्यमितौजसं पर्यङ्कं स प्राणस्तस्य भूतं च भविष्यच्च पूर्वौ पादौ श्रीश्चेरा चापरौ बृहद्रथन्तरे अनूच्ये भद्रयज्ञायज्ञीये शीर्षण्यमृचश्च सामानि च प्राचीनातानानि यजूंषि तिरश्चीनानि सोमांशव उपस्तरणमुद्गीथ उपश्रीः श्रीरुपबर्हणं तस्मिन्ब्रह्मास्ते तमित्थंवित्पादेनैवाग्र आरोहति । तं ब्रह्माह कोऽसीति तं प्रतिब्रूयात् ॥ १.५ ॥
ಅವನು ಇಲ್ಯ ವೃಕ್ಷದ ಬಳಿ ಬರುತ್ತಾನೆ; ಅವನೊಳಗೆ ಬ್ರಹ್ಮದ ಸುಗಂಧ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಲಜ್ಯ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾನೆ; ಬ್ರಹ್ಮದ ರಸ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಅಪರಾಜಿತ ಆಯತನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾನೆ; ಬ್ರಹ್ಮದ ತೇಜಸ್ಸು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಅವನು ಬರುತ್ತಾನೆ; ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪತಿ ಎಂಬ ದ್ವಾರಪಾಲಕರು ಅವನಿಂದ ಓಡಿಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಅವನು ಬರುತ್ತಾನೆ; ವಿಭುವಿನಿಂದ ಅಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಬ್ರಹ್ಮದ ಯಶಸ್ಸು ಅವನೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಅವನು ವಿಚಕ್ಷಣಾ ಎಂಬ ಆಸಂದಿಗೆ ಬರುತ್ತಾನೆ; ಬೃಹತ್ ಮತ್ತು ರಥಂತರ ಸಾಮಗಳು — ಮುಂದಿನ ಪಾದಗಳು ನೌಧಸನವು, ಹಿಂದಿನ ಪಾದಗಳು ವೈರೂಪ ಮತ್ತು ವೈರಾಜ; ಶಾಕ್ವರ ಮತ್ತು ರೈವತ ಅಡ್ಡವಾಗಿ ಪಠಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಆ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಅಡ್ಡವಾದದ್ದು; ಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಂದಲೇ ನೋಡುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಅಮಿತೌಜಸ ಪರ್ಯಂಕಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾನೆ; ಅದು ಪ್ರಾಣ. ಅದರ ಭೂತ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯ ಮುಂದಿನ ಪಾದಗಳು; ಶ್ರೀ ಮತ್ತು ಇರಾ ಹಿಂದಿನ ಪಾದಗಳು; ಬೃಹತ್ ಮತ್ತು ರಥಂತರ ಅನೂಚ್ಯಗಳು; ಭದ್ರ ಮತ್ತು ಯಜ್ಞಾಯಜ್ಞೀಯ ಶಿರಸ್ಸು; ಋಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಗಳು ಪ್ರಾಚೀನತಾನ; ಯಜುಸ್ಸುಗಳು ಅಡ್ಡ; ಸೋಮಾಂಶಗಳು ಹಾಸಿಗೆ; ಉದ್ಗೀಥ ಉಪಶ್ರೀ; ಶ್ರೀ ದಿಂಬು. ಅದರ ಮೇಲೆ ಬ್ರಹ್ಮ ಕುಳಿತಿದೆ; ಹೀಗೆ ತಿಳಿದವನು ಕಾಲಿನಿಂದಲೇ ಮುಂದೆ ಏರುತ್ತಾನೆ. ಬ್ರಹ್ಮ ಅವನನ್ನು ಕೇಳುತ್ತದೆ: ನೀನು ಯಾರು? ಅವನು ಉತ್ತರಿಸಬೇಕು.
Kauṣītaki 1.6
ऋतुरस्म्यार्तवोऽस्म्याकाशाद्योनेः सम्भूतो भार्या एतत्संवत्सरस्य तेजोभूतस्य भूतस्यात्मभूतस्य त्वमात्मासि यस्त्वमसि सोहमस्मीति तमाह कोऽहमस्मीति सत्यमिति ब्रूयात्किं तद्यत्सत्यमिति यदन्यद्देवेभ्यश्च प्राणेभ्यश्च तत्सदथ यद्देवाच्च प्राणाश्च तत्त्यं तदेतया वाचाभिव्याह्रियते सत्यमित्येतावदिदं सर्वमिदं सर्वमसि । इत्येवैनं तदाह । तदेतदृक्श्लोकेनाभ्युक्तं यजूदरः सामशिरा असावृङ्मूर्तिरव्ययः । स ब्रह्मेति हि विज्ञेय ऋषिर्ब्रह्ममयो महानिति ॥ १.६ ॥
ನಾನು ಋತು; ನಾನು ಋತುಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದವನು; ಆಕಾಶವೆಂಬ ಯೋನಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವನು; ಇದು ಸಂವತ್ಸರದ ಪತ್ನಿ, ತೇಜೋಮಯ ಭೂತದ, ಆತ್ಮಭೂತವಾದ ಭೂತದ. ನೀನೇ ಆತ್ಮ; ನೀನು ಯಾರೋ ಅದೇ ನಾನು. ಅವನನ್ನು ಕೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ: ನಾನು ಯಾರು? ಅವನು ಹೇಳಬೇಕು: ಸತ್ಯ. ಸತ್ಯ ಎಂದರೇನು? ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಗಳಿಗಿಂತ ಬೇರೆಯಾದದ್ದು ಸತ್; ಅದೇ ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಗಳಿಂದ ಇರುವ ತ್ಯ; ಅದನ್ನು ಈ ವಾಕ್ಕಿನಿಂದ ಸತ್ಯ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಷ್ಟೇ ಇದೆಲ್ಲ; ಇದೆಲ್ಲವೂ ನೀನೇ. ಹೀಗೆ ಅವನಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಋಕ್ ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ: ಯಜುಸ್ ಹೊಟ್ಟೆ, ಸಾಮ ಶಿರಸ್ಸು, ಅಸೌ, ಋಙ್ಮೂರ್ತಿ, ಅವ್ಯಯ; ಅವನೇ ಬ್ರಹ್ಮ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಆ ಋಷಿ ಬ್ರಹ್ಮಮಯ, ಮಹಾನ್.
Kauṣītaki 1.7
तमाह केन मे पौंस्रानि नामान्याप्नोतीति प्राणेनेति ब्रूयात् । केन स्त्रीनामानीति वाचेति केन नपुंसकनामानीति मनसेति केन गन्धानिति घ्राणेनेति ब्रूयात् । केन रूपाणीति चक्षुषेति केन शब्दानिति श्रोत्रेणेति केनान्नरसानिति जिह्वयेति केन कर्माणीति हस्ताभ्यामिति केन सुखदुःखे इति शरीरेणेति केनानन्दं रतिं प्रजापतिमित्युपस्थेनेति । केनेत्या इति पादाभ्यामिति केन धियो विज्ञातव्यं कामानिति प्रज्ञयेति ब्रूयात्तमह । आपो वै खलु मे ह्यसावयं ते लोक इति सा या ब्रह्मणॊ जितिर्या व्यष्टिस्तां जितिं जयति तां व्यष्टिं व्यश्नुते य एवं वेद य एवं वेद ॥ १.७ ॥
ಅವನಿಗೆ ಅಜಾತಶತ್ರು ಹೇಳಿದನು: "ಯಾವುದರಿಂದ ನನ್ನ ಪುರುಷ ನಾಮಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ?" ಎಂದರೆ "ಪ್ರಾಣದಿಂದ" ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕು. "ಯಾವುದರಿಂದ ಸ್ತ್ರೀ ನಾಮಗಳನ್ನು?" "ವಾಕ್ಕಿನಿಂದ". "ಯಾವುದರಿಂದ ನಪುಂಸಕ ನಾಮಗಳನ್ನು?" "ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ". "ಯಾವುದರಿಂದ ಗಂಧಗಳನ್ನು?" "ಘ್ರಾಣದಿಂದ". "ಯಾವುದರಿಂದ ರೂಪಗಳನ್ನು?" "ಚಕ್ಷುವಿನಿಂದ". "ಯಾವುದರಿಂದ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು?" "ಶ್ರೋತ್ರದಿಂದ". "ಯಾವುದರಿಂದ ಅನ್ನರಸಗಳನ್ನು?" "ಜಿಹ್ವೆಯಿಂದ". "ಯಾವುದರಿಂದ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು?" "ಕೈಗಳಿಂದ". "ಯಾವುದರಿಂದ ಸುಖ-ದುಃಖಗಳನ್ನು?" "ಶರೀರದಿಂದ". "ಯಾವುದರಿಂದ ಆನಂದ, ರತಿ, ಪ್ರಜಾಪತಿಯನ್ನು?" "ಉಪಸ್ಥದಿಂದ". "ಯಾವುದರಿಂದ ಚಲನೆಗಳನ್ನು?" "ಪಾದಗಳಿಂದ". "ಯಾವುದರಿಂದ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ತಿಳಿಯಬೇಕಾದ ಕಾಮಗಳನ್ನು?" "ಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಂದ" ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕು. ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಬೇಕು: "ನಿಜವಾಗಿ ನೀರೇ ನನ್ನದು; ಅದು ನಿಮ್ಮ ಈ ಲೋಕ." ಅದೇ ಬ್ರಹ್ಮದ ಜಯ, ಅದೇ ವ್ಯಷ್ಟಿ; ಹೀಗೆ ತಿಳಿದವನು ಆ ಜಯವನ್ನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾನೆ, ಆ ವ್ಯಷ್ಟಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ತಿಳಿದವನು, ಹೀಗೆ ತಿಳಿದವನು.