อุปนิษัท · Kauṣītaki 1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Kauṣītaki 1.1
चित्रो ह वै गार्ग्यायणिर्यक्षमाण आरुणिं वव्रे स ह पुत्रं श्वेतकेतुं प्रजिघाय याजयेति । तं हासीनं पप्रच्छ गौतमस्य पुत्रास्ते संवृतं लोके यस्मिन्माधास्यस्यन्यमुताहो बॊद्ध्वा तस्य लोके धास्यसीति । स होवाच नाहमेतद्वेद हन्ताचार्यं पृच्छानीति । स ह पितरमासाद्य पप्रच्छेतीति मा प्राक्षीत्कथं प्रतिब्रवाणीति । स होवाचाहमप्येतन्न वेद सदस्येव वयं स्वाध्यायमधीत्य हरामहे यन्नः परे ददत्येह्युभौ गमिष्याव इति । स ह समित्पाणिश्चित्रं गार्ग्यायणिं प्रतिचक्रम उपायानीति तं होवाच ब्रह्मार्होसि गौतम यो मामुपागा एहि त्वा ज्ञपयिष्यामीति ॥ १.१ ॥
จิตระ คารคยายนี ขณะประกอบยัญ เลือกอารุณิ และส่งบุตรชายคือศเวตเกตุไปพร้อมกล่าวว่า "จงไปให้เขาประกอบยัญนั้นเถิด" จิตระถามศเวตเกตุผู้นั่งอยู่ที่นั่นว่า "บุตรของเคาตมะ โลกที่ท่านจะให้ข้าพเจ้าหรือผู้อื่นไปอยู่นั้นยังซ่อนเร้นอยู่ ท่านรู้หรือไม่" ศเวตเกตุตอบว่า "ข้าพเจ้าไม่รู้เรื่องนี้ เอาเถิด ข้าพเจ้าจะไปถามอาจารย์" เขาไปหาบิดาและถามว่า "เขาถามข้าพเจ้า ข้าพเจ้าควรตอบอย่างไร" บิดากล่าวว่า "แม้พ่อก็ไม่รู้เรื่องนี้ เราเรียนพระเวทในที่ประชุม แล้วรับสิ่งที่ผู้อื่นให้แก่เรา มาเถิด เราทั้งสองจะไปด้วยกัน" ศเวตเกตุถือฟืนในมือเข้าไปหาจิตระ คารคยายนีและกล่าวว่า "ข้าพเจ้ามาหาท่านแล้ว" จิตระกล่าวแก่เขาว่า "เคาตมะ ท่านผู้มาหาข้าพเจ้าคู่ควรแก่ความรู้เรื่องพรหมัน มาเถิด ข้าพเจ้าจะให้ท่านรู้"
Kauṣītaki 1.2
स होवाच ये वै के चास्माल्लोकात्प्रयन्ति चन्द्रमसमेव ते सर्वे गच्छन्ति । तेषां प्राणैः पूर्वपक्ष आप्यायते । अथापरपक्षे न प्रजनयति । एतद्वै स्वर्गस्य लोकस्य द्वारं यश्चन्द्रमास्तं यत्प्रत्याह तमतिसृजतेऽथ य एनं प्रत्याहतमिह वृष्टिर्भूत्वा वर्षति स इह कीटो वा पतङ्गो वा शकुनिर्वा शार्दूलो वा सिंहो वा मत्स्यो वा परश्वा वा पुरुषो वान्यो वैतेषु स्थानेषु प्रत्याजायते यथाकर्म यथाविद्यम् । तमागतं पृच्छति कोऽसीति तं प्रतिब्रूयाद्विचक्षणादृतवो रेत आभृतं पञ्चदशात्प्रसूतात्पित्र्यावतस्तन्मा पुंसि कर्तर्येरयध्वं पुंसा कर्त्रा मातरि मा निषिक्तः स जायमान उपजायमानो द्वादश त्रयोदश उपमासो द्वादशत्रयोदशेन पित्रा सन्तद्विदेहं तन्म ऋतवो मर्त्यव आरभध्वम् । तेन सत्येन तपसर्तुरस्म्यार्तवोऽस्मि कोऽसि त्वमस्मीति तमतिसृजते ॥ १.२ ॥
พระองค์ตรัสว่า ผู้ใดก็ตามที่จากโลกนี้ไป ทุกคนล้วนไปยังพระจันทร์ ด้วยลมหายใจของเขาทั้งหลาย พระจันทร์ย่อมเจริญขึ้นในปักษ์ข้างขึ้น แต่ในปักษ์ข้างแรม พระจันทร์ไม่ให้กำเนิดเขาเหล่านั้น นี่แลคือประตูสู่โลกสวรรค์ คือพระจันทร์นั้น ผู้ใดที่พระจันทร์ปฏิเสธ พระจันทร์ย่อมปล่อยเขาไป ส่วนผู้ที่พระจันทร์ปฏิเสธแล้ว เมื่อมาเป็นฝนตกที่นี่ เขาก็เกิดใหม่ที่นี่เป็นหนอน แมลงเม่า นก เสือ สิงโต ปลา ขวาน หรือมนุษย์ หรือสิ่งอื่น ในสถานที่เหล่านี้ตามกรรมและตามความรู้ของตน เมื่อเขามาถึง มีผู้ถามว่า "ท่านเป็นใคร" เขาควรตอบเขาดังนี้ว่า "ขอให้ฤดูกาลส่งข้าพเจ้ามา นำมาในฐานะเมล็ดพันธุ์จากบิดาผู้ฉลาด เกิดจากวันที่สิบห้า ให้ข้าพเจ้าถูกหลั่งลงในบุรุษ ในผู้กระทำ ขอให้ข้าพเจ้าถูกหลั่งผ่านบุรุษและผู้กระทำลงในมารดา" เมื่อเกิดแล้ว บังเกิดขึ้นมา มีสิบสองหรือสิบสามเดือน ผ่านบิดาที่มีสิบสองหรือสิบสาม เขาก็กลายเป็นร่างนั้น ขอให้ฤดูกาลเริ่มมนุษย์ผู้ต้องตายให้แก่ข้าพเจ้า ด้วยความจริงนั้นและด้วยตบะ ข้าพเจ้าคือฤดูกาล ข้าพเจ้าเป็นของฤดูกาล ท่านเป็นใคร ข้าพเจ้าคือสิ่งนั้น ผู้กล่าวดังนี้ย่อมหลุดพ้น
Kauṣītaki 1.3
स एतं देवयानं पन्थानमासाद्याग्निलोकमागच्छति स वायुलोकं स वरुणलोकं स आदित्यलोकं स इन्द्रलोकं स प्रजापतिलोकं स ब्रह्मलोकं तस्य ह वा एतस्य ब्रह्मलोकस्यारोहृदो मुहूर्तॊऽन्वेष्टिहा विरजा नदील्यो वृक्षः सालज्यं संस्थानमपराजितमायतनमिन्द्रप्रजापती द्वारगोपौ । विभुप्रमितं विचक्षणाऽऽसन्द्यमितौजाः पर्यङ्कः प्रिया च मानसी प्रतिरूपा च चाक्षुषी पुष्पाण्यावयतौ वै च जगान्यम्बाश्चाम्बावयवीश्चाप्सरसः । अम्बया नद्यस्तमित्थंविदागच्छति तं ब्रह्मा हाभिधावत मम यशसा विजरां वा अयं नदीं प्रापन्न वा अयं जरयिष्यतीति ॥ १.३ ॥
เขาเข้าถึงหนทางแห่งเทวดานี้แล้วมาถึงโลกของพระอัคนี มาถึงโลกของพระวายุ โลกของพระวรุณ โลกของพระอาทิตย์ โลกของพระอินทร์ โลกของพระปชาบดี และโลกของพรหมัน ในโลกของพรหมันนั้นมีทะเลสาบชื่ออาโรหฤทะ ซึ่งข้ามได้ในชั่วขณะหนึ่ง มีอันเวษฏิหา และแม่น้ำวิรชา มีต้นอิลยา ที่อยู่ชื่อศาลัชยะ ที่อยู่ที่ไม่มีใครพิชิตได้ และพระอินทร์กับพระปชาบดีเป็นผู้เฝ้าประตูทั้งสอง วิภุประมิตาและวิจักษณาเป็นที่นั่ง ปรมโอชาเป็นแท่นนอน ปริยาและมานสีกับปฏิรูปาและจากษุษี เป็นผู้ทอทั้งสอง มีดอกไม้ ชคาน มารดา อัมพาวยวี และนางอัปสรทั้งหลาย ด้วยอัมพา มีแม่น้ำทั้งหลาย ผู้รู้อย่างนี้มาถึงที่นั่น พระพรหมวิ่งเข้าหาเขา กล่าวว่า "ด้วยความรุ่งเรืองของเรา ผู้นี้มาถึงแม่น้ำที่ไม่แก่ เขาจะไม่แก่ชราลง"
Kauṣītaki 1.4
तं पञ्चशतान्यप्सरसां प्रतिधावन्ति शतं चूर्णहस्ताः शतं फलहस्ताः शतमाञ्जनहस्ताः शतं माल्याहस्ताः ब्रह्मालङ्कारेणालङ्कुर्वन्ति स ब्रह्मालङ्कारेणालङ्कृतो ब्रह्म विद्वान् ब्रह्मैवाभिप्रैति स आगच्छत्यारं हृदं तन्मनसात्येति तमित्वा सम्प्रतिविदो मज्जन्ति स आगच्छति मुहूर्तान्येष्टिहांस्तेऽस्मादपद्रवन्ति स आगच्छति विरजां नदीं तां मनसैवात्येति । तत्सुकृतदुष्कृते धूनुते । तस्य प्रिया ज्ञातयः सुकृतमुपयन्त्यप्रिया दुष्कृतं तद्यथा रथेन धावयन्रथचक्रे पर्यवेक्षत, एवमहोरात्रे पर्यवेक्षत एवं सुकृतदुष्कृते सर्वाणि च द्वन्द्वानि स एष विसुकृतो विदुष्कृतो ब्रह्म विद्वान्ब्रह्मैवाभिप्रैति ॥ १.४ ॥
นางอัปสรห้าร้อยนางวิ่งเข้าหาเขา ร้อยนางถือผงหอมในมือ ร้อยนางถือผลไม้ในมือ ร้อยนางถือยาทาตาในมือ ร้อยนางถือพวงมาลัยในมือ และประดับเขาด้วยเครื่องประดับของพรหมัน ผู้ได้รับการประดับด้วยเครื่องประดับของพรหมันและผู้รู้พรหมัน ย่อมมุ่งไปสู่พรหมันเท่านั้น เขามาถึงทะเลสาบอาระ ข้ามไปด้วยใจเท่านั้น ผู้รู้เขาทั้งหลายย่อมอาบในทะเลสาบนั้น เขาผ่านไปตามขณะเวลา และมาถึงอันเวษฏิหา พวกนั้นก็หนีไปจากเขา เขามาถึงแม่น้ำวิรชา และข้ามไปด้วยใจเท่านั้น แล้วเขาสลัดกรรมดีและกรรมชั่วทิ้ง ผู้เป็นที่รักของเขาย่อมรับกรรมดีของเขา และผู้ไม่เป็นที่รักรับกรรมชั่วของเขา ดังคนที่วิ่งไปในรถศึกย่อมมองดูล้อรถ ฉันใด คนก็มองดูกลางวันกลางคืนฉันนั้น มองดูกรรมดีกรรมชั่วและคู่ตรงข้ามทั้งปวงฉันนั้น ผู้รู้พรหมันพ้นจากกรรมดีและกรรมชั่ว ย่อมมุ่งไปสู่พรหมันเท่านั้น
Kauṣītaki 1.5
स आगच्छतील्यं वृक्षं तं ब्रह्मगन्धः प्रविशति, स आगच्छति सालज्यं संस्थानं तं ब्रह्मरसः प्रविशति, आगच्छत्यपराजितमायतनं तं ब्रह्मतेजः प्रविशति स आगच्छति । इन्द्रप्रजापती द्वारगोपौ तावस्मादपद्रवतः स आगच्छति विभुप्रमितं तं ब्रह्मयशः प्रविशति स आगच्छति विचक्षणामासन्दीं बृहद्रथन्तरे सामनी पूर्वौ पादौ श्यैत नौधसे चापरौ वैरूपवैराजे अनूच्येते शाक्वररैवते तिरश्ची सा प्रज्ञा प्रज्ञया हि विपश्यति स आगच्छ्त्यमितौजसं पर्यङ्कं स प्राणस्तस्य भूतं च भविष्यच्च पूर्वौ पादौ श्रीश्चेरा चापरौ बृहद्रथन्तरे अनूच्ये भद्रयज्ञायज्ञीये शीर्षण्यमृचश्च सामानि च प्राचीनातानानि यजूंषि तिरश्चीनानि सोमांशव उपस्तरणमुद्गीथ उपश्रीः श्रीरुपबर्हणं तस्मिन्ब्रह्मास्ते तमित्थंवित्पादेनैवाग्र आरोहति । तं ब्रह्माह कोऽसीति तं प्रतिब्रूयात् ॥ १.५ ॥
เขามาถึงต้นอิลยา กลิ่นหอมของพรหมันย่อมเข้าสู่เขา เขามาถึงที่เรียกว่าศาลัชยะ รสของพรหมันย่อมเข้าสู่เขา เขามาถึงที่อยู่ที่ไม่มีใครพิชิตได้ ความรุ่งโรจน์ของพรหมันย่อมเข้าสู่เขา เขามาถึง พระอินทร์และพระปชาบดีผู้เฝ้าประตูหนีไปจากเขา เขามาถึง ความรุ่งเรืองของพรหมันอันวัดได้ด้วยผู้แผ่ไปทั่วย่อมเข้าสู่เขา เขามาถึงที่นั่งที่เรียกว่าวิจักษณา บฤหัทและรถันตรสามเป็นขาหน้าสองข้าง เนาธสะ และขาหลังสองข้างคือไวรูปและไวราช ศากวรและไรวตะถูกสวดในแนวขวาง ความรู้นั้นเป็นแนวขวาง เพราะด้วยความรู้ย่อมเห็นชัด เขามาถึงแท่นนอนแห่งพลังที่วัดไม่ได้ ซึ่งคือลมหายใจ อดีตและอนาคตของแท่นนั้นเป็นขาหน้าสองข้าง ศรีและเจราเป็นขาหลังสองข้าง บฤหัทและรถันตรเป็นการสวดสรรเสริญ ภัทรและยัชญายัชญียเป็นศีรษะ ฤคและสามเป็นส่วนที่ทอดยาวไปข้างหน้า ยชุสเป็นแนวขวาง ส่วนของโสมเป็นผ้าปูที่นอน อุทคีถเป็นศรีที่อยู่ใกล้ ศรีเป็นหมอนหนุน พรหมันประทับอยู่บนนั้น ผู้รู้อย่างนี้ขึ้นไปด้วยเท้าเดียวจากด้านหน้า พรหมันถามเขาว่า "ท่านเป็นใคร" เขาควรตอบ
Kauṣītaki 1.6
ऋतुरस्म्यार्तवोऽस्म्याकाशाद्योनेः सम्भूतो भार्या एतत्संवत्सरस्य तेजोभूतस्य भूतस्यात्मभूतस्य त्वमात्मासि यस्त्वमसि सोहमस्मीति तमाह कोऽहमस्मीति सत्यमिति ब्रूयात्किं तद्यत्सत्यमिति यदन्यद्देवेभ्यश्च प्राणेभ्यश्च तत्सदथ यद्देवाच्च प्राणाश्च तत्त्यं तदेतया वाचाभिव्याह्रियते सत्यमित्येतावदिदं सर्वमिदं सर्वमसि । इत्येवैनं तदाह । तदेतदृक्श्लोकेनाभ्युक्तं यजूदरः सामशिरा असावृङ्मूर्तिरव्ययः । स ब्रह्मेति हि विज्ञेय ऋषिर्ब्रह्ममयो महानिति ॥ १.६ ॥
ข้าพเจ้าคือฤดูกาล ข้าพเจ้าเป็นของฤดูกาลทั้งหลาย เกิดจากครรภ์ของอากาศ นี่คือภริยาของปีนั้น ของสิ่งที่เป็นรูปแห่งรัศมีรุ่งเรือง ของสิ่งที่ได้กลายเป็นอาตมัน ท่านคืออาตมัน สิ่งที่ท่านเป็น นั่นข้าพเจ้าเป็น ผู้นั้นถูกถามว่า ข้าพเจ้าคือผู้ใด ควรกล่าวว่า สัตยัม ความจริงคืออะไร สิ่งที่อื่นนอกจากเทวดาและลมปราณคือสัต สิ่งที่มาจากเทวดาและลมปราณคือตยัม สิ่งนี้ถูกกล่าวด้วยวาจานี้ว่าสัตยัม เพียงเท่านี้ สิ่งทั้งปวงนี้คือทั้งหมดนี้ คือท่าน ดังนั้นจึงกล่าวแก่ผู้นั้นอย่างนี้ เรื่องนี้มีบทฤคเวทกล่าวไว้ว่า ท้องของผู้นั้นคือยชุรเวท ศีรษะคือสามเวท ผู้เป็นอมตะนั้นมีรูปเป็นฤคเวท ผู้นั้นพึงรู้ว่าคือพรหมัน ฤๅษีผู้เป็นพรหมมัย ผู้ยิ่งใหญ่
Kauṣītaki 1.7
तमाह केन मे पौंस्रानि नामान्याप्नोतीति प्राणेनेति ब्रूयात् । केन स्त्रीनामानीति वाचेति केन नपुंसकनामानीति मनसेति केन गन्धानिति घ्राणेनेति ब्रूयात् । केन रूपाणीति चक्षुषेति केन शब्दानिति श्रोत्रेणेति केनान्नरसानिति जिह्वयेति केन कर्माणीति हस्ताभ्यामिति केन सुखदुःखे इति शरीरेणेति केनानन्दं रतिं प्रजापतिमित्युपस्थेनेति । केनेत्या इति पादाभ्यामिति केन धियो विज्ञातव्यं कामानिति प्रज्ञयेति ब्रूयात्तमह । आपो वै खलु मे ह्यसावयं ते लोक इति सा या ब्रह्मणॊ जितिर्या व्यष्टिस्तां जितिं जयति तां व्यष्टिं व्यश्नुते य एवं वेद य एवं वेद ॥ १.७ ॥
อชาตศัตรูตรัสกับพาลากิว่า ด้วยสิ่งใดหนอ ผู้นั้นจึงได้ชื่อเพศชายของข้าพเจ้า ถ้าถูกถาม ควรตอบว่า ด้วยปราณ ด้วยสิ่งใดหนอจึงได้ชื่อเพศหญิง ตอบว่า ด้วยวาจา ด้วยสิ่งใดจึงได้ชื่อเพศกลาง ตอบว่า ด้วยมนัส ด้วยสิ่งใดจึงได้กลิ่น ตอบว่า ด้วยจมูก ด้วยสิ่งใดจึงได้รูป ตอบว่า ด้วยตา ด้วยสิ่งใดจึงได้เสียง ตอบว่า ด้วยหู ด้วยสิ่งใดจึงได้รสอาหาร ตอบว่า ด้วยลิ้น ด้วยสิ่งใดจึงได้การงาน ตอบว่า ด้วยมือทั้งสอง ด้วยสิ่งใดจึงได้สุขและทุกข์ ตอบว่า ด้วยกาย ด้วยสิ่งใดจึงได้ความสุข ความยินดี และพระประชาบดี ตอบว่า ด้วยอวัยวะเพศ ด้วยสิ่งใดจึงได้การเคลื่อนไหว ตอบว่า ด้วยเท้าทั้งสอง ด้วยสิ่งใดจึงได้ความปรารถนาอันพึงรู้ด้วยปัญญา ตอบว่า ด้วยปรัชญา พึงกล่าวแก่ผู้นั้นว่า แท้จริงน้ำเป็นของข้าพเจ้า นั่นคือโลกของท่าน นี่คือชัยชนะของพรหมัน นี่คือการแผ่ขยาย ผู้ใดรู้อย่างนี้ ย่อมชนะชัยชนะนั้น และบรรลุการแผ่ขยายนั้น ผู้ที่รู้อย่างนี้ ผู้ที่รู้อย่างนี้