ഉപനിഷത്തുകൾ · Kauṣītaki 1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Kauṣītaki 1.1
चित्रो ह वै गार्ग्यायणिर्यक्षमाण आरुणिं वव्रे स ह पुत्रं श्वेतकेतुं प्रजिघाय याजयेति । तं हासीनं पप्रच्छ गौतमस्य पुत्रास्ते संवृतं लोके यस्मिन्माधास्यस्यन्यमुताहो बॊद्ध्वा तस्य लोके धास्यसीति । स होवाच नाहमेतद्वेद हन्ताचार्यं पृच्छानीति । स ह पितरमासाद्य पप्रच्छेतीति मा प्राक्षीत्कथं प्रतिब्रवाणीति । स होवाचाहमप्येतन्न वेद सदस्येव वयं स्वाध्यायमधीत्य हरामहे यन्नः परे ददत्येह्युभौ गमिष्याव इति । स ह समित्पाणिश्चित्रं गार्ग्यायणिं प्रतिचक्रम उपायानीति तं होवाच ब्रह्मार्होसि गौतम यो मामुपागा एहि त्वा ज्ञपयिष्यामीति ॥ १.१ ॥
ചിത്രൻ ഗാർഗ്യായണി യജ്ഞം ചെയ്യുമ്പോൾ ആരുണിയെ തിരഞ്ഞെടുത്ത്, തന്റെ പുത്രൻ ശ്വേതകേതുവിനെ "അവനെക്കൊണ്ട് യജ്ഞം ചെയ്യിക്കുക" എന്ന് പറഞ്ഞയച്ചു. അവിടെ ഇരുന്ന അവനോട് അദ്ദേഹം ചോദിച്ചു: "ഗൗതമന്റെ പുത്രാ, നീ എന്നെയോ മറ്റൊരാളെയോ ഏത് ലോകത്തിൽ സ്ഥാപിക്കുമോ, ആ ലോകം മറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; അത് നീ അറിഞ്ഞിട്ടുണ്ടോ?" അവൻ പറഞ്ഞു: "എനിക്കത് അറിയില്ല. ശരി, ആചാര്യനോട് ചോദിക്കാം." അവൻ പിതാവിന്റെ അടുത്തെത്തി ചോദിച്ചു: "അദ്ദേഹം എന്നോട് ചോദിച്ചു; ഞാൻ എങ്ങനെ മറുപടി പറയണം?" പിതാവ് പറഞ്ഞു: "എനിക്കും അത് അറിയില്ല. സദസ്സിൽ തന്നെ നാം സ്വാധ്യായം പഠിച്ച് മറ്റുള്ളവർ തരുന്നത് വാങ്ങുന്നു. വരൂ, ഇരുവരും പോകാം." അവൻ കയ്യിൽ സമിത്തുകളുമായി ചിത്ര ഗാർഗ്യായണിയുടെ അടുത്തേക്ക് ചെന്നു: "അങ്ങയുടെ അടുത്ത് വന്നിരിക്കുന്നു." അദ്ദേഹം അവനോട് പറഞ്ഞു: "ഗൗതമാ, എന്റെ അടുത്തു വന്ന നീ ബ്രഹ്മജ്ഞാനത്തിന് യോഗ്യനാണ്. വരൂ, ഞാൻ നിന്നെ അറിയിക്കാം."
Kauṣītaki 1.2
स होवाच ये वै के चास्माल्लोकात्प्रयन्ति चन्द्रमसमेव ते सर्वे गच्छन्ति । तेषां प्राणैः पूर्वपक्ष आप्यायते । अथापरपक्षे न प्रजनयति । एतद्वै स्वर्गस्य लोकस्य द्वारं यश्चन्द्रमास्तं यत्प्रत्याह तमतिसृजतेऽथ य एनं प्रत्याहतमिह वृष्टिर्भूत्वा वर्षति स इह कीटो वा पतङ्गो वा शकुनिर्वा शार्दूलो वा सिंहो वा मत्स्यो वा परश्वा वा पुरुषो वान्यो वैतेषु स्थानेषु प्रत्याजायते यथाकर्म यथाविद्यम् । तमागतं पृच्छति कोऽसीति तं प्रतिब्रूयाद्विचक्षणादृतवो रेत आभृतं पञ्चदशात्प्रसूतात्पित्र्यावतस्तन्मा पुंसि कर्तर्येरयध्वं पुंसा कर्त्रा मातरि मा निषिक्तः स जायमान उपजायमानो द्वादश त्रयोदश उपमासो द्वादशत्रयोदशेन पित्रा सन्तद्विदेहं तन्म ऋतवो मर्त्यव आरभध्वम् । तेन सत्येन तपसर्तुरस्म्यार्तवोऽस्मि कोऽसि त्वमस्मीति तमतिसृजते ॥ १.२ ॥
അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: ഈ ലോകത്തുനിന്ന് പോകുന്നവരെല്ലാം ചന്ദ്രനിലേക്കാണ് പോകുന്നത്. അവരുടെ പ്രാണങ്ങളാൽ ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ അത് വളരുന്നു; പിന്നീട് കൃഷ്ണപക്ഷത്തിൽ അവരെ ജനിപ്പിക്കുന്നില്ല. ഇതാണ് സ്വർഗ്ഗലോകത്തിന്റെ വാതിൽ; ചന്ദ്രൻ തന്നെ. അതിനാൽ നിരസിക്കപ്പെട്ടവനെ അത് വിട്ടയക്കുന്നു. ഇവിടെ മഴയായി മാറി പെയ്യുന്നവൻ, ഇവിടെ പുഴുവോ ശലഭമോ പക്ഷിയോ കടുവയോ സിംഹമോ മീനോ കോടാലിയോ മനുഷ്യനോ മറ്റെന്തെങ്കിലുമോ ആയി, ഈ സ്ഥാനങ്ങളിൽ കർമ്മത്തിനും വിദ്യയ്ക്കും അനുസരിച്ച് വീണ്ടും ജനിക്കുന്നു. അവൻ വരുമ്പോൾ "നീ ആരാണ്?" എന്ന് ചോദിക്കുന്നു. അവൻ ഇങ്ങനെ മറുപടി പറയണം: പതിനഞ്ചാമത്തേതിൽ നിന്നുണ്ടായ, വിവേകിയായ പിതാവിൽ നിന്ന് കൊണ്ടുവന്ന ബീജംപോലെ, ഋതുക്കൾ എന്നെ പുരുഷനിലും കർത്താവിലും പ്രേരിപ്പിക്കട്ടെ; പുരുഷനും കർത്താവും വഴി മാതാവിൽ എന്നെ നിഷേചിക്കട്ടെ. അവൻ ജനിക്കുമ്പോഴും ഉദ്ഭവിക്കുമ്പോഴും, പന്ത്രണ്ടോ പതിമൂന്നോ മാസങ്ങളോടെ, പിതാവിനാൽ പന്ത്രണ്ടോ പതിമൂന്നോ കൂടെ, അവൻ ആ ദേഹമായിത്തീരുന്നു; ഋതുക്കൾ എനിക്കായി മർത്യനെ ആരംഭിക്കട്ടെ. ആ സത്യത്താലും തപസ്സാലും ഞാൻ ഋതുവാണ്, ഞാൻ ആർത്തവനാണ്. നീ ആരാണ്? ഞാൻ അതാണ് എന്ന് പറഞ്ഞ് അവനെ വിട്ടയക്കുന്നു.
Kauṣītaki 1.3
स एतं देवयानं पन्थानमासाद्याग्निलोकमागच्छति स वायुलोकं स वरुणलोकं स आदित्यलोकं स इन्द्रलोकं स प्रजापतिलोकं स ब्रह्मलोकं तस्य ह वा एतस्य ब्रह्मलोकस्यारोहृदो मुहूर्तॊऽन्वेष्टिहा विरजा नदील्यो वृक्षः सालज्यं संस्थानमपराजितमायतनमिन्द्रप्रजापती द्वारगोपौ । विभुप्रमितं विचक्षणाऽऽसन्द्यमितौजाः पर्यङ्कः प्रिया च मानसी प्रतिरूपा च चाक्षुषी पुष्पाण्यावयतौ वै च जगान्यम्बाश्चाम्बावयवीश्चाप्सरसः । अम्बया नद्यस्तमित्थंविदागच्छति तं ब्रह्मा हाभिधावत मम यशसा विजरां वा अयं नदीं प्रापन्न वा अयं जरयिष्यतीति ॥ १.३ ॥
അവൻ ഈ ദേവയാന പാതയിലെത്തി അഗ്നിലോകത്തിൽ വരുന്നു; വായുലോകം, വരുണലോകം, ആദിത്യലോകം, ഇന്ദ്രലോകം, പ്രജാപതിലോകം, ബ്രഹ്മലോകം എന്നിവയിലും എത്തുന്നു. ആ ബ്രഹ്മലോകത്തിലെ ആരോഹൃദ് എന്ന തടാകം ഒരു മുഹൂർത്തനേരം കൊണ്ട് കടക്കപ്പെടുന്നു; അന്വേഷ്ടിഹാ, വിരജാ നദി, ഇല്യ വൃക്ഷം, സാലജ്യം എന്ന വാസം, അപരാജിതം എന്ന ആയതനം, ഇന്ദ്രനും പ്രജാപതിയും രണ്ടു ദ്വാരപാലകർ. വിഭുപ്രമിതം, വിചക്ഷണാ എന്നിവ ആസനങ്ങൾ; പരമൗജാ പര്യങ്കം; പ്രിയ, മാനസീ, പ്രതിരൂപാ, ചാക്ഷുഷീ നെയ്യുന്നവർ; ജഗാൻ, അംബകൾ, അംബാവയവീ അപ്സരസ്സുകൾ. അംബയാൽ നദികളുണ്ട്. ഇങ്ങനെ അറിയുന്നവൻ അവിടെ വരുന്നു. ബ്രഹ്മാവ് അവനെ നോക്കി ഓടിവരുന്നു: 'എന്റെ യശസ്സാൽ ഇവൻ ജരയില്ലാത്ത ഈ നദിയിലെത്തി; ഇവൻ വാർധക്യം പ്രാപിക്കില്ല' എന്ന്.
Kauṣītaki 1.4
तं पञ्चशतान्यप्सरसां प्रतिधावन्ति शतं चूर्णहस्ताः शतं फलहस्ताः शतमाञ्जनहस्ताः शतं माल्याहस्ताः ब्रह्मालङ्कारेणालङ्कुर्वन्ति स ब्रह्मालङ्कारेणालङ्कृतो ब्रह्म विद्वान् ब्रह्मैवाभिप्रैति स आगच्छत्यारं हृदं तन्मनसात्येति तमित्वा सम्प्रतिविदो मज्जन्ति स आगच्छति मुहूर्तान्येष्टिहांस्तेऽस्मादपद्रवन्ति स आगच्छति विरजां नदीं तां मनसैवात्येति । तत्सुकृतदुष्कृते धूनुते । तस्य प्रिया ज्ञातयः सुकृतमुपयन्त्यप्रिया दुष्कृतं तद्यथा रथेन धावयन्रथचक्रे पर्यवेक्षत, एवमहोरात्रे पर्यवेक्षत एवं सुकृतदुष्कृते सर्वाणि च द्वन्द्वानि स एष विसुकृतो विदुष्कृतो ब्रह्म विद्वान्ब्रह्मैवाभिप्रैति ॥ १.४ ॥
അഞ്ഞൂറ് അപ്സരസ്സുകൾ അവന്റെ നേർക്ക് ഓടിവരുന്നു — നൂറ് പേർ പൊടിയുമായി, നൂറ് പേർ പഴങ്ങളുമായി, നൂറ് പേർ അഞ്ജനവുമായി, നൂറ് പേർ മാലകളുമായി — ബ്രഹ്മാലങ്കാരത്താൽ അവനെ അലങ്കരിക്കുന്നു. ബ്രഹ്മാലങ്കാരത്താൽ അലങ്കൃതനായി, ബ്രഹ്മത്തെ അറിയുന്നവൻ ബ്രഹ്മത്തിലേക്കുതന്നെ പോകുന്നു. അവൻ ആര തടാകത്തിലെത്തുന്നു; അതിനെ മനസ്സുകൊണ്ടുതന്നെ കടക്കുന്നു. അവനെ അറിയുന്നവർ അതിൽ മുങ്ങുന്നു. അവൻ മുഹൂർത്തങ്ങൾ കടന്ന് അന്വേഷ്ടിഹായുടെ അടുത്തെത്തുന്നു; അവർ അവനിൽനിന്ന് ഓടിയകലുന്നു. അവൻ വിരജാ നദിയിലെത്തുന്നു; അതിനെ മനസ്സുകൊണ്ടുതന്നെ കടക്കുന്നു. അപ്പോൾ സുകൃതവും ദുഷ്കൃതവും അവൻ കുടഞ്ഞുകളയുന്നു. അവന്റെ പ്രിയ ബന്ധുക്കൾ സുകൃതത്തെ സ്വീകരിക്കുന്നു; അപ്രിയർ ദുഷ്കൃതത്തെയും; രഥത്തിൽ ഓടുന്നവൻ രഥചക്രങ്ങളെ നോക്കുന്നതുപോലെ, പകലും രാത്രിയും നോക്കുന്നു; ഇങ്ങനെ സുകൃത ദുഷ്കൃതങ്ങളെയും എല്ലാ ദ്വന്ദ്വങ്ങളെയും നോക്കുന്നു. സുകൃതദുഷ്കൃതങ്ങൾക്കപ്പുറമുള്ള, ബ്രഹ്മത്തെ അറിയുന്നവൻ ബ്രഹ്മത്തിലേക്കുതന്നെ പോകുന്നു.
Kauṣītaki 1.5
स आगच्छतील्यं वृक्षं तं ब्रह्मगन्धः प्रविशति, स आगच्छति सालज्यं संस्थानं तं ब्रह्मरसः प्रविशति, आगच्छत्यपराजितमायतनं तं ब्रह्मतेजः प्रविशति स आगच्छति । इन्द्रप्रजापती द्वारगोपौ तावस्मादपद्रवतः स आगच्छति विभुप्रमितं तं ब्रह्मयशः प्रविशति स आगच्छति विचक्षणामासन्दीं बृहद्रथन्तरे सामनी पूर्वौ पादौ श्यैत नौधसे चापरौ वैरूपवैराजे अनूच्येते शाक्वररैवते तिरश्ची सा प्रज्ञा प्रज्ञया हि विपश्यति स आगच्छ्त्यमितौजसं पर्यङ्कं स प्राणस्तस्य भूतं च भविष्यच्च पूर्वौ पादौ श्रीश्चेरा चापरौ बृहद्रथन्तरे अनूच्ये भद्रयज्ञायज्ञीये शीर्षण्यमृचश्च सामानि च प्राचीनातानानि यजूंषि तिरश्चीनानि सोमांशव उपस्तरणमुद्गीथ उपश्रीः श्रीरुपबर्हणं तस्मिन्ब्रह्मास्ते तमित्थंवित्पादेनैवाग्र आरोहति । तं ब्रह्माह कोऽसीति तं प्रतिब्रूयात् ॥ १.५ ॥
അവൻ ഇല്യ വൃക്ഷത്തിനടുത്ത് എത്തുന്നു; അവനിൽ ബ്രഹ്മഗന്ധം പ്രവേശിക്കുന്നു. സാലജ്യ സ്ഥാനത്ത് എത്തുന്നു; ബ്രഹ്മരസം പ്രവേശിക്കുന്നു. അപരാജിത ആയതനത്തിൽ എത്തുന്നു; ബ്രഹ്മതേജസ്സ് പ്രവേശിക്കുന്നു. അവൻ വരുന്നു; ഇന്ദ്രനും പ്രജാപതിയും എന്ന കവാടക്കാർ അവനിൽ നിന്ന് ഓടിപ്പോകുന്നു. അവൻ വരുന്നു; വിഭുവിനാൽ അളക്കപ്പെട്ട ബ്രഹ്മയശസ്സ് അവനിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു. അവൻ വിചക്ഷണ എന്ന ആസന്ദിയിൽ എത്തുന്നു; ബൃഹത്തും രഥന്തരവും സാമങ്ങൾ — മുൻ പാദങ്ങൾ നൗധസന്റേത്, പിൻ പാദങ്ങൾ വൈരൂപവും വൈരാജവും; ശാക്വരവും രൈവതവും കുറുകെ ഉച്ചരിക്കപ്പെടുന്നു. ആ പ്രജ്ഞ കുറുകെയുള്ളത്; പ്രജ്ഞയാൽ തന്നെ മനുഷ്യൻ കാണുന്നു. അവൻ അമിതൗജസ പര്യങ്കത്തിൽ എത്തുന്നു; അത് പ്രാണൻ. അതിന്റെ ഭൂതവും ഭവിഷ്യവും മുൻ പാദങ്ങൾ; ശ്രീയും ഇരയും പിൻ പാദങ്ങൾ; ബൃഹത്തും രഥന്തരവും അനൂച്യങ്ങൾ; ഭദ്രവും യജ്ഞായജ്ഞീയവും ശിരസ്സ്; ഋക്കുകളും സാമങ്ങളും പ്രാചീനതാനങ്ങൾ; യജുസ്സുകൾ കുറുകെ; സോമാംശങ്ങൾ വിരിപ്പ്; ഉദ്ഗീഥം ഉപശ്രീ; ശ്രീ തലയണ. അതിന്മേൽ ബ്രഹ്മം ഇരിക്കുന്നു; ഇപ്രകാരം അറിയുന്നവൻ കാൽകൊണ്ടുതന്നെ മുന്നോട്ട് കയറുന്നു. ബ്രഹ്മം അവനോട് ചോദിക്കുന്നു: നീ ആരാണ്? അവൻ മറുപടി പറയണം.
Kauṣītaki 1.6
ऋतुरस्म्यार्तवोऽस्म्याकाशाद्योनेः सम्भूतो भार्या एतत्संवत्सरस्य तेजोभूतस्य भूतस्यात्मभूतस्य त्वमात्मासि यस्त्वमसि सोहमस्मीति तमाह कोऽहमस्मीति सत्यमिति ब्रूयात्किं तद्यत्सत्यमिति यदन्यद्देवेभ्यश्च प्राणेभ्यश्च तत्सदथ यद्देवाच्च प्राणाश्च तत्त्यं तदेतया वाचाभिव्याह्रियते सत्यमित्येतावदिदं सर्वमिदं सर्वमसि । इत्येवैनं तदाह । तदेतदृक्श्लोकेनाभ्युक्तं यजूदरः सामशिरा असावृङ्मूर्तिरव्ययः । स ब्रह्मेति हि विज्ञेय ऋषिर्ब्रह्ममयो महानिति ॥ १.६ ॥
ഞാൻ ഋതുവാണ്; ഞാൻ ഋതുക്കളുടേതാണ്; ആകാശമാകുന്ന യോനിയിൽ നിന്ന് ജനിച്ചവൻ; ഇത് സംവത്സരത്തിന്റെ ഭാര്യയാണ്, തേജോമയമായ ഭൂതത്തിന്റെ, ആത്മഭൂതമായ ഭൂതത്തിന്റെ. നീയാണ് ആത്മാവ്; നീ ആരോ അതാണ് ഞാൻ. അവനോട് ചോദിക്കപ്പെടുന്നു: ഞാൻ ആരാണ്? അവൻ പറയണം: സത്യം. സത്യം എന്താണ്? ദേവന്മാരിൽനിന്നും പ്രാണങ്ങളിൽനിന്നും വേറെയായത് സത്; ദേവന്മാരിൽനിന്നും പ്രാണങ്ങളിൽനിന്നുമുള്ളത് ത്യം; അത് ഈ വാക്കിനാൽ സത്യമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ഇത്രയേയുള്ളൂ ഇതെല്ലാം; ഇതെല്ലാം നീയാണ്. ഇങ്ങനെ അവനോട് പറയുന്നു. ഇതിനെക്കുറിച്ച് ഒരു ഋക് ശ്ലോകം പറയപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്: യജുസ്സ് ഉദരം, സാമം ശിരസ്സ്, അസൗ, ഋങ്മൂർത്തി, അവ്യയൻ; അവനെ ബ്രഹ്മമെന്ന് അറിയണം; ആ ഋഷി ബ്രഹ്മമയനും മഹാനുമാണ്.
Kauṣītaki 1.7
तमाह केन मे पौंस्रानि नामान्याप्नोतीति प्राणेनेति ब्रूयात् । केन स्त्रीनामानीति वाचेति केन नपुंसकनामानीति मनसेति केन गन्धानिति घ्राणेनेति ब्रूयात् । केन रूपाणीति चक्षुषेति केन शब्दानिति श्रोत्रेणेति केनान्नरसानिति जिह्वयेति केन कर्माणीति हस्ताभ्यामिति केन सुखदुःखे इति शरीरेणेति केनानन्दं रतिं प्रजापतिमित्युपस्थेनेति । केनेत्या इति पादाभ्यामिति केन धियो विज्ञातव्यं कामानिति प्रज्ञयेति ब्रूयात्तमह । आपो वै खलु मे ह्यसावयं ते लोक इति सा या ब्रह्मणॊ जितिर्या व्यष्टिस्तां जितिं जयति तां व्यष्टिं व्यश्नुते य एवं वेद य एवं वेद ॥ १.७ ॥
അവനോട് അജാതശത്രു പറഞ്ഞു: "എന്തിനാൽ എന്റെ പുരുഷനാമങ്ങൾ നേടുന്നു?" എന്ന് ചോദിച്ചാൽ "പ്രാണനാൽ" എന്ന് പറയണം. "എന്തിനാൽ സ്ത്രീനാമങ്ങൾ?" "വാക്കിനാൽ". "എന്തിനാൽ നപുംസകനാമങ്ങൾ?" "മനസ്സിനാൽ". "എന്തിനാൽ ഗന്ധങ്ങൾ?" "ഘ്രാണത്താൽ". "എന്തിനാൽ രൂപങ്ങൾ?" "ചക്ഷുസ്സിനാൽ". "എന്തിനാൽ ശബ്ദങ്ങൾ?" "ശ്രോത്രത്താൽ". "എന്തിനാൽ അന്നരസങ്ങൾ?" "ജിഹ്വയാൽ". "എന്തിനാൽ കർമ്മങ്ങൾ?" "കൈകളാൽ". "എന്തിനാൽ സുഖദുഃഖങ്ങൾ?" "ശരീരത്താൽ". "എന്തിനാൽ ആനന്ദം, രതി, പ്രജാപതി?" "ഉപസ്ഥത്താൽ". "എന്തിനാൽ ഗതികൾ?" "പാദങ്ങളാൽ". "എന്തിനാൽ ബുദ്ധികളാൽ അറിയേണ്ട കാമങ്ങൾ?" "പ്രജ്ഞയാൽ" എന്ന് പറയണം. അവനോട് പറയണം: "വെള്ളം തന്നെയാണ് എന്റേത്; അത് നിങ്ങളുടെ ഈ ലോകം." അതുതന്നെയാണ് ബ്രഹ്മത്തിന്റെ ജയം, അതാണ് വ്യഷ്ടി; ഇങ്ങനെ അറിയുന്നവൻ ആ ജയത്തെ ജയിക്കുന്നു, ആ വ്യഷ്ടിയെ നേടുന്നു. ഇങ്ങനെ അറിയുന്നവൻ, ഇങ്ങനെ അറിയുന്നവൻ.