ఉపనిషత్తులు · Kauṣītaki 1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Kauṣītaki 1.1
चित्रो ह वै गार्ग्यायणिर्यक्षमाण आरुणिं वव्रे स ह पुत्रं श्वेतकेतुं प्रजिघाय याजयेति । तं हासीनं पप्रच्छ गौतमस्य पुत्रास्ते संवृतं लोके यस्मिन्माधास्यस्यन्यमुताहो बॊद्ध्वा तस्य लोके धास्यसीति । स होवाच नाहमेतद्वेद हन्ताचार्यं पृच्छानीति । स ह पितरमासाद्य पप्रच्छेतीति मा प्राक्षीत्कथं प्रतिब्रवाणीति । स होवाचाहमप्येतन्न वेद सदस्येव वयं स्वाध्यायमधीत्य हरामहे यन्नः परे ददत्येह्युभौ गमिष्याव इति । स ह समित्पाणिश्चित्रं गार्ग्यायणिं प्रतिचक्रम उपायानीति तं होवाच ब्रह्मार्होसि गौतम यो मामुपागा एहि त्वा ज्ञपयिष्यामीति ॥ १.१ ॥
చిత్రుడు గార్గ్యాయణి యజ్ఞం చేస్తూ ఆరుణిని ఎంచుకొని, తన కుమారుడు శ్వేతకేతువును "అతనితో యజ్ఞం చేయించు" అని పంపాడు. అక్కడ కూర్చుని ఉన్న అతన్ని ఆయన అడిగాడు: "గౌతముని కుమారా, నీవు నన్ను ఏ లోకంలో ఉంచుతావో, లేదా మరొకరిని ఉంచుతావో, ఆ లోకం దాగి ఉంది; నీవు దాన్ని తెలుసుకున్నావా?" అతను అన్నాడు: "నాకు ఇది తెలియదు. సరే, ఆచార్యుని అడుగుతాను." అతను తండ్రి వద్దకు వెళ్లి అడిగాడు: "అతను నన్ను అడిగాడు; నేను ఎలా సమాధానం చెప్పాలి?" తండ్రి అన్నాడు: "నాకూ ఇది తెలియదు. మనం సభలోనే స్వాధ్యాయం చేసి, ఇతరులు ఇచ్చేది తీసుకుంటాం. రా, ఇద్దరం వెళ్దాం." అతను చేతిలో సమిధలతో చిత్ర గార్గ్యాయణి వద్దకు వెళ్లాడు: "మీ దగ్గరకు వచ్చాను." ఆయన అతనితో అన్నాడు: "గౌతమా, నా దగ్గరకు వచ్చిన నీవు బ్రహ్మజ్ఞానానికి అర్హుడవు. రా, నీకు తెలియజేస్తాను."
Kauṣītaki 1.2
स होवाच ये वै के चास्माल्लोकात्प्रयन्ति चन्द्रमसमेव ते सर्वे गच्छन्ति । तेषां प्राणैः पूर्वपक्ष आप्यायते । अथापरपक्षे न प्रजनयति । एतद्वै स्वर्गस्य लोकस्य द्वारं यश्चन्द्रमास्तं यत्प्रत्याह तमतिसृजतेऽथ य एनं प्रत्याहतमिह वृष्टिर्भूत्वा वर्षति स इह कीटो वा पतङ्गो वा शकुनिर्वा शार्दूलो वा सिंहो वा मत्स्यो वा परश्वा वा पुरुषो वान्यो वैतेषु स्थानेषु प्रत्याजायते यथाकर्म यथाविद्यम् । तमागतं पृच्छति कोऽसीति तं प्रतिब्रूयाद्विचक्षणादृतवो रेत आभृतं पञ्चदशात्प्रसूतात्पित्र्यावतस्तन्मा पुंसि कर्तर्येरयध्वं पुंसा कर्त्रा मातरि मा निषिक्तः स जायमान उपजायमानो द्वादश त्रयोदश उपमासो द्वादशत्रयोदशेन पित्रा सन्तद्विदेहं तन्म ऋतवो मर्त्यव आरभध्वम् । तेन सत्येन तपसर्तुरस्म्यार्तवोऽस्मि कोऽसि त्वमस्मीति तमतिसृजते ॥ १.२ ॥
ఆయన అన్నాడు: ఈ లోకం నుండి వెళ్లేవారు ఎవరైనా, వారందరూ చంద్రుని వైపు వెళ్తారు. వారి ప్రాణాలతో శుక్ల పక్షంలో అది పెరుగుతుంది; తరువాత కృష్ణ పక్షంలో వారిని జన్మింపజేయదు. ఇదే స్వర్గలోకానికి ద్వారం; అది చంద్రుడు. దానిచేత తిరస్కరించబడిన వానిని అది విడిచిపెడుతుంది. ఇక్కడ వర్షంగా మారి కురిసేవాడు, ఇక్కడ పురుగుగా, మిడతగా, పక్షిగా, పులిగా, సింహంగా, చేపగా, గొడ్డలిగా, లేదా మనిషిగా, లేదా మరొకటిగా, ఈ స్థానాల్లో కర్మ మరియు విద్య ప్రకారం మళ్ళీ జన్మిస్తాడు. అతను వచ్చినప్పుడు, "నీవు ఎవరు?" అని అడుగుతారు. అతను ఇలా సమాధానం చెప్పాలి: పదిహేనవ దాని నుండి పుట్టిన, వివేకవంతుడైన తండ్రి నుండి తేబడిన బీజంలా, ఋతువులు నన్ను పురుషునిలో, కర్తలో ప్రవేశపెట్టుగాక; పురుషుని ద్వారా, కర్త ద్వారా తల్లిలో నన్ను నిషేకించుగాక. అతను పుట్టినప్పుడు, ఉద్భవించినప్పుడు, పన్నెండు లేదా పదమూడు నెలలతో, తండ్రిచే పన్నెండు లేదా పదమూడుతో, అతను ఆ దేహమవుతాడు; ఋతువులు నాకు మర్త్యుడిని ఆరంభించుగాక. ఆ సత్యం మరియు తపస్సుచేత నేను ఋతువును, నేను ఆర్తవుడను. నీవు ఎవరు? నేను అదే అని చెప్పి అతన్ని విడిచిపెడతారు.
Kauṣītaki 1.3
स एतं देवयानं पन्थानमासाद्याग्निलोकमागच्छति स वायुलोकं स वरुणलोकं स आदित्यलोकं स इन्द्रलोकं स प्रजापतिलोकं स ब्रह्मलोकं तस्य ह वा एतस्य ब्रह्मलोकस्यारोहृदो मुहूर्तॊऽन्वेष्टिहा विरजा नदील्यो वृक्षः सालज्यं संस्थानमपराजितमायतनमिन्द्रप्रजापती द्वारगोपौ । विभुप्रमितं विचक्षणाऽऽसन्द्यमितौजाः पर्यङ्कः प्रिया च मानसी प्रतिरूपा च चाक्षुषी पुष्पाण्यावयतौ वै च जगान्यम्बाश्चाम्बावयवीश्चाप्सरसः । अम्बया नद्यस्तमित्थंविदागच्छति तं ब्रह्मा हाभिधावत मम यशसा विजरां वा अयं नदीं प्रापन्न वा अयं जरयिष्यतीति ॥ १.३ ॥
అతడు ఈ దేవయాన మార్గాన్ని చేరి అగ్నిలోకానికి వస్తాడు; వాయులోకం, వరుణలోకం, ఆదిత్యలోకం, ఇంద్రలోకం, ప్రజాపతిలోకం, బ్రహ్మలోకం వరకు వస్తాడు. ఆ బ్రహ్మలోకపు ఆరోహృద అనే సరస్సు ఒక ముహూర్త కాలంలో దాటబడుతుంది; అన్వేష్టిహా, విరజా నది, ఇల్య వృక్షం, సాలజ్య నివాసం, అపరాజిత ఆయతనం, ఇంద్రుడు మరియు ప్రజాపతి ఇద్దరు ద్వారపాలకులు. విభుప్రమితం, విచక్షణా ఆసనాలు; పరమౌజా పర్యంకం; ప్రియా, మానసీ, ప్రతిరూపా, చాక్షుషీ అనేవి నేసేవారు; జగాన్, అంబలు, అంబావయవీ అప్సరసలు ఉన్నారు. అంబ ద్వారా నదులు ఉన్నాయి. ఇలా తెలిసినవాడు అక్కడికి వస్తాడు. బ్రహ్మ అతని వైపు పరుగెత్తి వస్తాడు: 'నా యశస్సుతో ఇతడు జరాహీనమైన ఈ నదిని పొందాడు; ఇతడు ముసలివాడు కాడు' అని.
Kauṣītaki 1.4
तं पञ्चशतान्यप्सरसां प्रतिधावन्ति शतं चूर्णहस्ताः शतं फलहस्ताः शतमाञ्जनहस्ताः शतं माल्याहस्ताः ब्रह्मालङ्कारेणालङ्कुर्वन्ति स ब्रह्मालङ्कारेणालङ्कृतो ब्रह्म विद्वान् ब्रह्मैवाभिप्रैति स आगच्छत्यारं हृदं तन्मनसात्येति तमित्वा सम्प्रतिविदो मज्जन्ति स आगच्छति मुहूर्तान्येष्टिहांस्तेऽस्मादपद्रवन्ति स आगच्छति विरजां नदीं तां मनसैवात्येति । तत्सुकृतदुष्कृते धूनुते । तस्य प्रिया ज्ञातयः सुकृतमुपयन्त्यप्रिया दुष्कृतं तद्यथा रथेन धावयन्रथचक्रे पर्यवेक्षत, एवमहोरात्रे पर्यवेक्षत एवं सुकृतदुष्कृते सर्वाणि च द्वन्द्वानि स एष विसुकृतो विदुष्कृतो ब्रह्म विद्वान्ब्रह्मैवाभिप्रैति ॥ १.४ ॥
ఐదు వందల అప్సరసలు అతని వైపు పరుగెత్తుతారు — వంద చూర్ణం చేతుల్లో, వంద ఫలాలు చేతుల్లో, వంద అంజనం చేతుల్లో, వంద మాలలు చేతుల్లో — బ్రహ్మాలంకారంతో అతన్ని అలంకరిస్తారు. బ్రహ్మాలంకారంతో అలంకరించబడి, బ్రహ్మను తెలిసినవాడు బ్రహ్మవైపే వెళ్తాడు. అతను ఆర సరస్సుకు వస్తాడు; దానిని మనస్సుతోనే దాటుతాడు. అతన్ని తెలిసినవారు అందులో స్నానం చేస్తారు. అతను ముహూర్తాలు దాటి అన్వేష్టిహా దగ్గరికి వస్తాడు; వారు అతని నుండి దూరంగా పారిపోతారు. అతను విరజా నదికి వస్తాడు, దానిని మనస్సుతోనే దాటుతాడు. అప్పుడు సుకృత దుష్కృతాలను విదిలిస్తాడు. అతని ప్రియ బంధువులు సుకృతాన్ని స్వీకరిస్తారు, అప్రియులు దుష్కృతాన్ని; రథంలో పరుగెత్తేవాడు రథ చక్రాలను చూసినట్టే, పగలు రాత్రులను చూస్తాడు; ఈ విధంగా సుకృత దుష్కృతాలను, అన్ని ద్వంద్వాలను చూస్తాడు. సుకృత దుష్కృతాలకు అతీతుడైన, బ్రహ్మను తెలిసినవాడు బ్రహ్మవైపే వెళ్తాడు.
Kauṣītaki 1.5
स आगच्छतील्यं वृक्षं तं ब्रह्मगन्धः प्रविशति, स आगच्छति सालज्यं संस्थानं तं ब्रह्मरसः प्रविशति, आगच्छत्यपराजितमायतनं तं ब्रह्मतेजः प्रविशति स आगच्छति । इन्द्रप्रजापती द्वारगोपौ तावस्मादपद्रवतः स आगच्छति विभुप्रमितं तं ब्रह्मयशः प्रविशति स आगच्छति विचक्षणामासन्दीं बृहद्रथन्तरे सामनी पूर्वौ पादौ श्यैत नौधसे चापरौ वैरूपवैराजे अनूच्येते शाक्वररैवते तिरश्ची सा प्रज्ञा प्रज्ञया हि विपश्यति स आगच्छ्त्यमितौजसं पर्यङ्कं स प्राणस्तस्य भूतं च भविष्यच्च पूर्वौ पादौ श्रीश्चेरा चापरौ बृहद्रथन्तरे अनूच्ये भद्रयज्ञायज्ञीये शीर्षण्यमृचश्च सामानि च प्राचीनातानानि यजूंषि तिरश्चीनानि सोमांशव उपस्तरणमुद्गीथ उपश्रीः श्रीरुपबर्हणं तस्मिन्ब्रह्मास्ते तमित्थंवित्पादेनैवाग्र आरोहति । तं ब्रह्माह कोऽसीति तं प्रतिब्रूयात् ॥ १.५ ॥
అతడు ఇల్య వృక్షానికి వస్తాడు; అతనిలోకి బ్రహ్మ సుగంధం ప్రవేశిస్తుంది. సాలజ్య స్థానానికి వస్తాడు; బ్రహ్మ రసం ప్రవేశిస్తుంది. అపరాజిత ఆయతనానికి వస్తాడు; బ్రహ్మ తేజస్సు ప్రవేశిస్తుంది. అతడు వస్తాడు; ఇంద్రుడు, ప్రజాపతి అనే ద్వారపాలకులు అతని నుండి పారిపోతారు. అతడు వస్తాడు; విభువు చేత కొలవబడిన బ్రహ్మ యశస్సు అతనిలో ప్రవేశిస్తుంది. అతడు విచక్షణ అనే ఆసందిపైకి వస్తాడు; బృహత్, రథంతర సామాలు — ముందు పాదాలు నౌధసుడివి, వెనుక పాదాలు వైరూప, వైరాజ; శాక్వర, రైవత తిర్యగ్గా పఠించబడతాయి. ఆ ప్రజ్ఞ తిర్యక్కు; ప్రజ్ఞ చేతనే మనిషి చూస్తాడు. అతడు అమితౌజస పర్యంకానికి వస్తాడు; అది ప్రాణం. దాని భూతం, భవిష్యత్తు ముందు పాదాలు; శ్రీ, ఇరా వెనుక పాదాలు; బృహత్, రథంతరం అనూచ్యాలు; భద్ర, యజ్ఞాయజ్ఞీయం శిరస్సు; ఋక్కులు, సామాలు ప్రాచీనతానాలు, యజుస్సులు తిర్యక్కులు; సోమాంశాలు పరుపు; ఉద్గీథం ఉపశ్రీ; శ్రీ తలగడ. దానిపై బ్రహ్మ ఉంది; ఇలా తెలిసినవాడు కాలితోనే ముందుకు ఎక్కుతాడు. బ్రహ్మ అతనిని అడుగుతుంది: నీవు ఎవరు? అతడు సమాధానం చెప్పాలి.
Kauṣītaki 1.6
ऋतुरस्म्यार्तवोऽस्म्याकाशाद्योनेः सम्भूतो भार्या एतत्संवत्सरस्य तेजोभूतस्य भूतस्यात्मभूतस्य त्वमात्मासि यस्त्वमसि सोहमस्मीति तमाह कोऽहमस्मीति सत्यमिति ब्रूयात्किं तद्यत्सत्यमिति यदन्यद्देवेभ्यश्च प्राणेभ्यश्च तत्सदथ यद्देवाच्च प्राणाश्च तत्त्यं तदेतया वाचाभिव्याह्रियते सत्यमित्येतावदिदं सर्वमिदं सर्वमसि । इत्येवैनं तदाह । तदेतदृक्श्लोकेनाभ्युक्तं यजूदरः सामशिरा असावृङ्मूर्तिरव्ययः । स ब्रह्मेति हि विज्ञेय ऋषिर्ब्रह्ममयो महानिति ॥ १.६ ॥
నేను ఋతువు; నేను ఋతువుల వాడిని; ఆకాశమనే యోని నుండి జన్మించాను; ఇది సంవత్సరానికి భార్య; తేజోమయ భూతానికి, ఆత్మభూతమైన భూతానికి. నీవే ఆత్మ; నీవు ఎవరో అదే నేను. అతనిని అడగబడుతుంది: నేను ఎవరు? అతడు చెప్పాలి: సత్యం. సత్యమంటే ఏమిటి? దేవతలకు, ప్రాణాలకు భిన్నమైనది సత్; అదే దేవతల నుండి, ప్రాణాల నుండి ఉన్న త్యం; దానిని ఈ వాక్కుతో సత్యమని పలుకుతారు. ఇంతే ఇదంతా; ఇదంతా నీవే. ఈ విధంగా అతనికి చెబుతాడు. దీనిపై ఒక ఋక్ శ్లోకం చెప్పబడింది: యజుస్సు ఉదరం, సామం శిరస్సు, అసౌ, ఋఙ్మూర్తి, అవ్యయుడు; అతడే బ్రహ్మ అని తెలుసుకోవాలి; ఆ ఋషి బ్రహ్మమయుడు, మహానుడు.
Kauṣītaki 1.7
तमाह केन मे पौंस्रानि नामान्याप्नोतीति प्राणेनेति ब्रूयात् । केन स्त्रीनामानीति वाचेति केन नपुंसकनामानीति मनसेति केन गन्धानिति घ्राणेनेति ब्रूयात् । केन रूपाणीति चक्षुषेति केन शब्दानिति श्रोत्रेणेति केनान्नरसानिति जिह्वयेति केन कर्माणीति हस्ताभ्यामिति केन सुखदुःखे इति शरीरेणेति केनानन्दं रतिं प्रजापतिमित्युपस्थेनेति । केनेत्या इति पादाभ्यामिति केन धियो विज्ञातव्यं कामानिति प्रज्ञयेति ब्रूयात्तमह । आपो वै खलु मे ह्यसावयं ते लोक इति सा या ब्रह्मणॊ जितिर्या व्यष्टिस्तां जितिं जयति तां व्यष्टिं व्यश्नुते य एवं वेद य एवं वेद ॥ १.७ ॥
ఆయనతో అజాతశత్రు ఇలా అన్నాడు: "దేనివల్ల నా పురుష నామాలను పొందుతాడు?" అంటే "ప్రాణం ద్వారా" అని చెప్పాలి. "దేని ద్వారా స్త్రీ నామాలను?" "వాక్కు ద్వారా" అని. "దేని ద్వారా నపుంసక నామాలను?" "మనస్సు ద్వారా" అని. "దేని ద్వారా గంధాలను?" "ఘ్రాణం ద్వారా" అని. "దేని ద్వారా రూపాలను?" "చక్షువు ద్వారా" అని. "దేని ద్వారా శబ్దాలను?" "శ్రోత్రం ద్వారా" అని. "దేని ద్వారా అన్నరసాలను?" "జిహ్వ ద్వారా" అని. "దేని ద్వారా కర్మలను?" "చేతుల ద్వారా" అని. "దేని ద్వారా సుఖదుఃఖాలను?" "శరీరం ద్వారా" అని. "దేని ద్వారా ఆనందాన్ని, రతిని, ప్రజాపతిని?" "ఉపస్థ ద్వారా" అని. "దేని ద్వారా గమనాలను?" "పాదాల ద్వారా" అని. "దేని ద్వారా బుద్ధితో తెలుసుకోదగిన కామాలను?" "ప్రజ్ఞ ద్వారా" అని చెప్పాలి. ఆయనతో ఇలా చెప్పాలి: "నిజంగా జలమే నాది; అది మీ ఈ లోకం." అదే బ్రహ్మం యొక్క జయం, అదే వ్యష్టి (విస్తారం); ఇలా తెలిసినవాడు ఆ జయాన్ని జయిస్తాడు, ఆ విస్తారాన్ని పొందుతాడు. ఇలా తెలిసినవాడు, ఇలా తెలిసినవాడు.