ઉપનિષદો · Praśna 2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Praśna 2.1
अथ हैनं भार्गवो वैदर्भिः पप्रच्छ ।
भगवन् कत्येव
देवाः प्रचां दिधारयन्ते कतर एतत् प्रकशयन्ते कः
पुनरेषां वरिष्ठ इति ॥ २.१ ॥
પછી વૈદર્ભ વંશના ભાર્ગવે તેમને પૂછ્યું, "ભગવન્, પ્રજાને કેટલા દેવો ધારણ કરે છે? તેમનામાંથી કયા આને પ્રકાશિત કરે છે? અને તેમનામાં શ્રેષ્ઠ કોણ છે?"
Praśna 2.2
तस्मै स होवाचाकाशो ह वा एष देवो वायुरग्निरापः
पृथिवी वाङ्मनश्चक्षुः श्रोत्रं च ।
ते प्रकाश्याभिवदन्ति
वयमेतद्बाणमवष्टभ्य विधारयामः ॥ २.२ ॥
તેમણે તેને કહ્યું, "આકાશ, વાયુ, અગ્નિ, જળ, પૃથ્વી, વાણી, મન, આંખ અને કાન — આ જ દેવો છે. તેઓ પોતાને પ્રગટ કરીને કહે છે, 'આ શરીરને આધાર આપીને અમે જ તેને ધારણ કરીએ છીએ.'"
Praśna 2.3
तान् वरिष्ठः प्राण उवाच ।
मा मोहमापद्यथ अहमेवैतत्
पञ्चधाऽऽत्मानं प्रविभज्यैतद्बाणमवष्टभ्य
विधारयामीति
तेऽश्रद्दधाना बभूवुः ॥ २.३ ॥
ત્યારે શ્રેષ્ઠ પ્રાણે તેમને કહ્યું, "મોહમાં ન પડો. હું જ મારી જાતને પાંચ પ્રકારે વહેંચીને, આ શરીરને આધાર આપીને ધારણ કરું છું." પરંતુ તેઓ અવિશ્વાસુ બની ગયા.
Praśna 2.4
सोऽभिमानादूर्ध्वमुत्क्रामत इव तस्मिन्नुत्क्रामत्यथेतरे सर्व
एवोत्क्रामन्ते तस्मि/श्च प्रतिष्ठमाने सर्व एव प्रतिष्ठन्ते ।
तद्यथा मक्षिका मधुकरराजानमुत्क्रामन्तं सर्व एवोत्क्रमन्ते
तस्मि/ष्च प्रत्ष्ठमाने सर्व एव प्रतिष्टन्त एवम्
वाङ्मनष्चक्षुः
श्रोत्रं च ते प्रीताः प्राणं स्तुन्वन्ति ॥ २.४ ॥
તે અભિમાનથી ઉપર ચાલ્યો જતો હોય તેવું લાગે છે; તે જાય ત્યારે બીજા બધા પણ જાય છે, અને તે સ્થિર થાય ત્યારે બધા સ્થિર થાય છે. મધમાખીઓનો રાજા જાય ત્યારે બધી મધમાખીઓ તેની સાથે જાય અને તે સ્થિર થાય ત્યારે બધી સ્થિર થાય, તેમ વાણી, મન, આંખ અને કાન પ્રસન્ન થઈને પ્રાણની સ્તુતિ કરે છે.
Praśna 2.5
एषोऽग्निस्तपत्येष सूर्य
एष पर्जन्यो मघवानेष वायुः
एष पृथिवी रयिर्देवः
सदसच्चामृतं च यत् ॥ २.५ ॥
આ જ અગ્નિ તપાવે છે, આ જ સૂર્ય; આ જ મેઘ, મઘવાન; આ જ વાયુ; આ જ પૃથ્વી, રયિ, દેવ; અને સત્ તથા અસત્, જે અમૃત છે તે પણ આ જ.
Praśna 2.6
अरा इव रथनाभौ प्राणे सर्वं प्रतिष्ठितम् ।
ऋचो यजूँषि सामानि यज्ञः क्षत्रं ब्रह्म च ॥ २.६ ॥
રથના ચક્રની નાભિમાં આરા જેમ જોડાયેલા હોય છે, તેમ પ્રાણમાં સર્વ કંઈ પ્રતિષ્ઠિત છે: ઋચાઓ, યજુ, સામ, યજ્ઞ, ક્ષત્ર અને બ્રહ્મ.
Praśna 2.7
प्रजापतिश्चरसि गर्भे त्वमेव प्रतिजायसे ।
तुभ्यं प्राण प्रजास्त्विमा बलिं हरन्ति
यः प्रणैः प्रतितिष्ठसि ॥ २.७ ॥
તું જ પ્રજાપતિ છે; ગર્ભમાં વિચરે છે; તું જ ફરી જન્મે છે. હે પ્રાણ, આ પ્રજાઓ તારા માટે બલિ લાવે છે; જે તું પ્રાણો સાથે દૃઢપણે સ્થિત છે.
Praśna 2.8
देवानामसि वह्नितमः पितृणां प्रथमा स्वधा ।
ऋषीणां चरितं सत्यमथर्वाङ्गिरसामसि ॥ २.८ ॥
તું દેવોમાં સૌથી વધુ હવિ વહન કરનાર છે; પિતૃઓની પ્રથમ સ્વધા તું છે; ઋષિઓનું આચરણ અને સત્ય તું છે; અથર્વ-અંગિરસ પણ તું છે.
Praśna 2.9
इन्द्रस्त्वं प्राण तेजसा रुद्रोऽसि परिरक्षिता ।
त्वमन्तरिक्षे चरसि सूर्यस्त्वं ज्योतिषां पतिः ॥ २.९ ॥
હે પ્રાણ, તું તેજથી ઇન્દ્ર છે, અને રક્ષણ કરનાર રુદ્ર પણ તું છે. તું અંતરિક્ષમાં વિચરે છે; જ્યોતિઓનો સ્વામી સૂર્ય પણ તું જ છે.
Praśna 2.10
यदा त्वमभिवर्षस्यथेमाः प्राण ते प्रजाः ।
आनन्दरूपास्तिष्ठन्ति कामायान्नं भविष्यतीति ॥ २.१० ॥
જ્યારે તું વરસાદ વરસાવે છે, હે પ્રાણ, ત્યારે તારી આ પ્રજાઓ આનંદરૂપ થઈને રહે છે — 'અન્ન થશે' એમ વિચારીને.
Praśna 2.11
व्रात्यस्त्वं प्राणैकर्षरत्ता विश्वस्य सत्पतिः ।
वयमाद्यस्य दातारः पिता त्वं मातरिश्व नः ॥ २.११ ॥
તું વ્રાત્ય છે, હે પ્રાણ; તું જ એકમાત્ર ઋષિ છે, સર્વ સત્નો સ્વામી છે. અમે ભોજ્ય અન્નના દાતા છીએ; તું અમારો પિતા છે, માતરિશ્વા છે.
Praśna 2.12
या ते तनूर्वाचि प्रतिष्ठिता या श्रोत्रे या च चक्षुषि ।
या च मनसि सन्तता शिवां तां कुरू मोत्क्रमीः ॥ २.१२ ॥
તારું જે શરીર વાણીમાં પ્રતિષ્ઠિત છે, જે કાનમાં, આંખમાં અને મનમાં વ્યાપેલું છે — તેને શિવ (કલ્યાણકારી) બનાવ; ઉત્ક્રમણ ન કર.
Praśna 2.13
प्राणस्येदं वशे सर्वं त्रिदिवे यत् प्रतिष्ठितम् ।
मातेव पुत्रान् रक्षस्व श्रीश्च प्रज्ञां च विधेहि न इति ॥ २.१३ ॥
આ બધું પ્રાણના વશમાં છે; ત્રણ લોકમાં જે સ્થિત છે તે પણ તે જ છે. માતા પુત્રોની રક્ષા કરે તેમ અમારી રક્ષા કર; અમને શ્રી અને પ્રજ્ઞા આપ, એમ.