ਉਪਨਿਸ਼ਦ · Praśna 2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Praśna 2.1
अथ हैनं भार्गवो वैदर्भिः पप्रच्छ ।
भगवन् कत्येव
देवाः प्रचां दिधारयन्ते कतर एतत् प्रकशयन्ते कः
पुनरेषां वरिष्ठ इति ॥ २.१ ॥
ਫਿਰ ਵੈਦਰਭ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਭਾਰਗਵ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਭਗਵਨ, ਕਿੰਨੇ ਦੇਵਤੇ ਪਰਜਾ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ? ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੌਣ ਇਸਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ? ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਕੌਣ ਹੈ?"
Praśna 2.2
तस्मै स होवाचाकाशो ह वा एष देवो वायुरग्निरापः
पृथिवी वाङ्मनश्चक्षुः श्रोत्रं च ।
ते प्रकाश्याभिवदन्ति
वयमेतद्बाणमवष्टभ्य विधारयामः ॥ २.२ ॥
ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਆਕਾਸ਼, ਵਾਯੂ, ਅਗਨੀ, ਜਲ, ਧਰਤੀ, ਵਾਣੀ, ਮਨ, ਅੱਖ ਅਤੇ ਕੰਨ — ਇਹੀ ਦੇਵਤੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਕੇ ਆਖਦੇ ਹਨ, 'ਇਸ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦੇ ਕੇ ਅਸੀਂ ਹੀ ਇਸਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।'"
Praśna 2.3
तान् वरिष्ठः प्राण उवाच ।
मा मोहमापद्यथ अहमेवैतत्
पञ्चधाऽऽत्मानं प्रविभज्यैतद्बाणमवष्टभ्य
विधारयामीति
तेऽश्रद्दधाना बभूवुः ॥ २.३ ॥
ਫਿਰ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪ੍ਰਾਣ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਨਾ ਪਓ। ਮੈਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ, ਇਸ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦੇ ਕੇ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" ਪਰ ਉਹ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਹੋ ਗਏ।
Praśna 2.4
सोऽभिमानादूर्ध्वमुत्क्रामत इव तस्मिन्नुत्क्रामत्यथेतरे सर्व
एवोत्क्रामन्ते तस्मि/श्च प्रतिष्ठमाने सर्व एव प्रतिष्ठन्ते ।
तद्यथा मक्षिका मधुकरराजानमुत्क्रामन्तं सर्व एवोत्क्रमन्ते
तस्मि/ष्च प्रत्ष्ठमाने सर्व एव प्रतिष्टन्त एवम्
वाङ्मनष्चक्षुः
श्रोत्रं च ते प्रीताः प्राणं स्तुन्वन्ति ॥ २.४ ॥
ਉਹ ਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਉੱਪਰ ਨੂੰ ਨਿਕਲਦਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਬਾਕੀ ਸਭ ਵੀ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਦ ਉਹ ਟਿਕਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਭ ਟਿਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਮੱਖੀਆਂ ਆਪਣੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਨਿਕਲਣ 'ਤੇ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਵਾਣੀ, ਮਨ, ਅੱਖ ਅਤੇ ਕੰਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਾਣ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
Praśna 2.5
एषोऽग्निस्तपत्येष सूर्य
एष पर्जन्यो मघवानेष वायुः
एष पृथिवी रयिर्देवः
सदसच्चामृतं च यत् ॥ २.५ ॥
ਇਹੀ ਅੱਗ ਤਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਹੀ ਸੂਰਜ ਹੈ; ਇਹੀ ਬੱਦਲ, ਮਘਵਾਨ ਹੈ; ਇਹੀ ਹਵਾ ਹੈ; ਇਹੀ ਧਰਤੀ, ਰਯਿ, ਦੇਵ ਹੈ; ਅਤੇ ਸਤ ਤੇ ਅਸਤ, ਜੋ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਇਹੀ ਹੈ।
Praśna 2.6
अरा इव रथनाभौ प्राणे सर्वं प्रतिष्ठितम् ।
ऋचो यजूँषि सामानि यज्ञः क्षत्रं ब्रह्म च ॥ २.६ ॥
ਰਥ ਦੇ ਪਹੀਏ ਦੀ ਨਾਭੀ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਤੀਲੀਆਂ ਜੁੜੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਣ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ: ਰਿਚਾਵਾਂ, ਯਜੁਸ, ਸਾਮ, ਯੱਗ, ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰ, ਬ੍ਰਹਮ।
Praśna 2.7
प्रजापतिश्चरसि गर्भे त्वमेव प्रतिजायसे ।
तुभ्यं प्राण प्रजास्त्विमा बलिं हरन्ति
यः प्रणैः प्रतितिष्ठसि ॥ २.७ ॥
ਤੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਹੈਂ; ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦਾ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਹੀ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ। ਹੇ ਪ੍ਰਾਣ, ਇਹ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਬਲੀ ਲਿਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਜੋ ਤੂੰ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨਾਲ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਸਥਿਤ ਹੈਂ।
Praśna 2.8
देवानामसि वह्नितमः पितृणां प्रथमा स्वधा ।
ऋषीणां चरितं सत्यमथर्वाङ्गिरसामसि ॥ २.८ ॥
ਤੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਵਿ ਢੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ; ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਵਧਾ ਤੂੰ ਹੈਂ; ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਆਚਰਨ ਅਤੇ ਸੱਚ ਤੂੰ ਹੈਂ; ਅਥਰਵ-ਅੰਗਿਰਸ ਵੀ ਤੂੰ ਹੈਂ।
Praśna 2.9
इन्द्रस्त्वं प्राण तेजसा रुद्रोऽसि परिरक्षिता ।
त्वमन्तरिक्षे चरसि सूर्यस्त्वं ज्योतिषां पतिः ॥ २.९ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਾਣ, ਤੂੰ ਤੇਜ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਰੁਦਰ ਵੀ ਤੂੰ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦਾ ਹੈਂ; ਜੋਤੀਆਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਸੂਰਜ ਵੀ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ।
Praśna 2.10
यदा त्वमभिवर्षस्यथेमाः प्राण ते प्रजाः ।
आनन्दरूपास्तिष्ठन्ति कामायान्नं भविष्यतीति ॥ २.१० ॥
ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਵਰਖਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਾਣ, ਤਦ ਤੇਰੀ ਇਹ ਪ੍ਰਜਾ ਆਨੰਦ-ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਟਿਕਦੀ ਹੈ — 'ਅੰਨ ਹੋਵੇਗਾ' ਇਹ ਸੋਚਦੀ ਹੋਈ।
Praśna 2.11
व्रात्यस्त्वं प्राणैकर्षरत्ता विश्वस्य सत्पतिः ।
वयमाद्यस्य दातारः पिता त्वं मातरिश्व नः ॥ २.११ ॥
ਤੂੰ ਵ੍ਰਾਤ੍ਯ ਹੈਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਾਣ; ਤੂੰ ਹੀ ਇਕਲਾ ਰਿਸ਼ੀ ਹੈਂ, ਸਾਰੇ ਸਤ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਹੈਂ। ਅਸੀਂ ਖਾਣ ਯੋਗ ਅੰਨ ਦੇ ਦਾਤੇ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਸਾਡਾ ਪਿਤਾ ਹੈਂ, ਮਾਤਰਿਸ਼ਵਾ ਹੈਂ।
Praśna 2.12
या ते तनूर्वाचि प्रतिष्ठिता या श्रोत्रे या च चक्षुषि ।
या च मनसि सन्तता शिवां तां कुरू मोत्क्रमीः ॥ २.१२ ॥
ਤੇਰਾ ਜੋ ਸਰੀਰ ਵਾਣੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕੰਨ ਵਿੱਚ, ਅੱਖ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ — ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਿਵ (ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ) ਬਣਾ; ਬਾਹਰ ਨਾ ਜਾ।
Praśna 2.13
प्राणस्येदं वशे सर्वं त्रिदिवे यत् प्रतिष्ठितम् ।
मातेव पुत्रान् रक्षस्व श्रीश्च प्रज्ञां च विधेहि न इति ॥ २.१३ ॥
ਇਹ ਸਭ ਪ੍ਰਾਣ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਹੈ; ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਟਿਕਿਆ ਹੈ ਉਹ ਵੀ ਉਹੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਮਾਤਾ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ; ਸਾਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਿਆ ਬਖ਼ਸ਼, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ।