ઉપનિષદો · Praśna 5
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Praśna 5.1
अथ हैनं शैब्यः सत्यकामः पप्रच्छ ।
स यो ह वै तद्भगवन्मनुष्येषु प्रायणान्तमोङ्कारमभिध्यायीत ।
कतमं वाव स तेन लोकं जयतीति ।
तस्मै स होवाच ॥ ५.१ ॥
પછી શૈબ્ય સત્યકામે તેમને પૂછ્યું: હે ભગવન્, મનુષ્યોમાં જે મૃત્યુ સુધી ઓંકારનું ધ્યાન કરે છે, તે તેના દ્વારા કયો લોક જીતે છે? તેમણે તેને કહ્યું.
Praśna 5.2
एतद्वै सत्यकाम परं चापरं च ब्रह्म यदोङ्कारः ।
तस्माद्विद्वानेतेनैवायतनेनैकतरमन्वेति ॥ ५.२ ॥
હે સત્યકામ, આ ઓંકાર જ પર અને અપર બ્રહ્મ છે. તેથી જ્ઞાની આ જ આધારથી બેમાંથી એકને પામે છે.
Praśna 5.3
स यध्येकमात्रमभिध्यायीत स तेनैव संवेदितस्तूर्णमेव जगत्याभिसंपध्यते ।
तमृचो मनुष्यलोकमुपनयन्ते स तत्र तपसा ब्रह्मचर्येण श्रद्धया संपन्नो महिमानमनुभवति ॥ ५.३ ॥
જો તે એક માત્રા (ઓંકારની એક માત્રા) નું ધ્યાન કરે, તો તેના દ્વારા જણાયેલો તે જલદી આ જગતમાં જન્મે છે. ઋચાઓ તેને મનુષ્યલોકમાં લાવે છે. ત્યાં તપ, બ્રહ્મચર્ય અને શ્રદ્ધાથી સંપન્ન થઈને તે મહિમાનો અનુભવ કરે છે.
Praśna 5.4
अथ यदि द्विमात्रेण मनसि संपद्यते सोऽन्तरिक्षं यजुर्भिरुन्नीयते सोमलोकम् ।
स सोमलोके विभुतिमनुभूय पुनरावर्तते ॥ ५.४ ॥
અને જો તે બે માત્રાઓ સાથે મનમાં સ્થિર થાય, તો યજુર્મંત્રો તેને અંતરિક્ષ દ્વારા ચંદ્રલોક સુધી લઈ જાય છે. તે ચંદ્રલોકમાં વૈભવનો અનુભવ કરીને ફરી પાછો ફરે છે.
Praśna 5.5
यः पुनरेतं त्रिमात्रेणोमित्येतेनैवाक्षरेण परं पुरुषमभिध्यायीत स तेजसि सूर्ये संपन्नः ।
यथा पादोदरस्त्वचा विनिर्मुच्यत एवं ह वै स पाप्मना विनिर्मुक्तः स सामभिरुन्नीयते ब्रह्मलोकं स एतस्माज्जीवघनात् परात्परं पुरुशयं पुरुषमीक्षते ।
तदेतौ श्लोकौ भवतः ॥ ५.५ ॥
ત્રણ માત્રાવાળા આ 'ૐ' અક્ષર દ્વારા જે તે પરમ પુરુષનું ધ્યાન કરે છે, તે તેજમાં, સૂર્યમાં સ્થિર થાય છે. જેમ સાપ પોતાની કાંચળીથી મુક્ત થાય છે, તેમ તે પાપથી મુક્ત થાય છે. સામોથી તે બ્રહ્મલોકમાં લઈ જવાય છે. આ જીવસમૂહથી પર, શરીરમાં શયન કરતા પરાત્પર પુરુષને તે જુએ છે. આ વિષયમાં બે શ્લોક છે.
Praśna 5.6
तिस्रो मात्रा मृत्युमत्यः प्रयुक्ता
अन्योन्यसक्ताः अनविप्रयुक्ताः ।
क्रियासु बाह्याभ्यन्तरमध्यमासु
सम्यक् प्रयुक्तासु न कम्पते ज्ञः ॥ ५.६ ॥
મૃત્યુને આધીન ત્રણ માત્રાઓનો પ્રયોગ થાય છે. તે એકબીજા સાથે જોડાયેલી છે, અલગ અલગ ઉચ્ચારાતી નથી. બાહ્ય, આંતરિક અને મધ્યમ ક્રિયાઓમાં તેનો યોગ્ય પ્રયોગ થાય ત્યારે જ્ઞાની ડગતો નથી.
Praśna 5.7
ऋग्भिरेतं यजुर्भिरन्तरिक्षं
सामभिर्यत् तत् कवयो वेदयन्ते ।
तमोङ्कारेणैवायतनेनान्वेति विद्वान्
यत्तच्छान्तमजरममृतमभयं परं चेति ॥ ५.७ ॥
ઋચાઓ વડે આને, યજુઓ વડે અંતરિક્ષને, સામો વડે કવિઓ જે જણાવે છે તેને [જાણવામાં આવે છે]. જ્ઞાની ઓંકારના આધારથી જ તેને પ્રાપ્ત કરે છે — જે શાંત, જરારહિત, અમૃત, અભય અને પરમ છે.