Vedyatra वेदयात्रा
शोधा

ऋग्वेद · सूक्त 1.101

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

शब्दार्थांसह वाचा

1.101.1

प्र म॒न्दिने॑ पितु॒मद॑र्चता॒ वचो॒ यः कृ॒ष्णग॑र्भा नि॒रह॑न्नृ॒जिश्व॑ना ।
अ॒व॒स्यवो॒ वृष॑णं॒ वज्र॑दक्षिणं म॒रुत्व॑न्तं स॒ख्याय॑ हवामहे ॥

आनंद देणाऱ्याला पेय-अर्पणासह वाणीने स्तुती करा, ज्याने ऋजिश्वनसह काळ्या गर्भाच्या (मेघांना) फोडले. साहाय्य इच्छिणारे आम्ही वज्रहस्त वृषभाला, मरुतांसह, मैत्रीसाठी बोलावतो.

1.101.2

यो व्यं॑सं जाहृषा॒णेन॑ म॒न्युना॒ यः शम्ब॑रं॒ यो अह॒न्पिप्रु॑मव्र॒तम् ।
इन्द्रो॒ यः शुष्ण॑म॒शुषं॒ न्यावृ॑णक्म॒रुत्व॑न्तं स॒ख्याय॑ हवामहे ॥

उत्तेजित क्रोधाने व्यंसाला, शंबराला आणि अधर्मी पिप्रूला मारणारा; इंद्र ज्याने अशुभ शुष्णाला खाली दाबले — त्याला मरुतांसह मैत्रीसाठी आम्ही बोलावतो.

1.101.3

यस्य॒ द्यावा॑पृथि॒वी पौंस्यं॑ म॒हद्यस्य॑ व्र॒ते वरु॑णो॒ यस्य॒ सूर्यः॑ ।
यस्येन्द्र॑स्य॒ सिन्ध॑वः॒ सश्च॑ति व्र॒तं म॒रुत्व॑न्तं स॒ख्याय॑ हवामहे ॥

ज्याचे महान पौरुष द्यावापृथिवी आहे; ज्याच्या व्रतात वरुण व सूर्य आहेत; इंद्राच्या व्रताचे नद्या अनुसरण करतात — त्याला मरुतांसह मैत्रीसाठी आम्ही बोलावतो.

1.101.4

यो अश्वा॑नां॒ यो गवां॒ गोप॑तिर्व॒शी य आ॑रि॒तः कर्म॑णिकर्मणि स्थि॒रः ।
वी॒ळोश्चि॒दिन्द्रो॒ यो असु॑न्वतो व॒धो म॒रुत्व॑न्तं स॒ख्याय॑ हवामहे ॥

जो अश्वांचा व गायींचा गोपती व वश करणारा आहे; प्रत्येक कर्मात स्थिर आहे. दुर्बलाचा आणि सोम न पिळणाऱ्याचा वध करणारा इंद्र — त्याला मरुतांसह मैत्रीसाठी आम्ही बोलावतो.

1.101.5

यो विश्व॑स्य॒ जग॑तः प्राण॒तस्पति॒र्यो ब्र॒ह्मणे॑ प्रथ॒मो गा अवि॑न्दत् ।
इन्द्रो॒ यो दस्यूँ॒रध॑राँ अ॒वाति॑रन्म॒रुत्व॑न्तं स॒ख्याय॑ हवामहे ॥

जो चराचर व श्वास घेणाऱ्या विश्वाचा स्वामी आहे; ब्राह्मणासाठी (पुरोहितासाठी) प्रथम गायी मिळवणारा; इंद्र ज्याने दस्यूंना खाली ढकलले — त्याला मरुतांसह मैत्रीसाठी आम्ही बोलावतो.

1.101.6

यः शूरे॑भि॒र्हव्यो॒ यश्च॑ भी॒रुभि॒र्यो धाव॑द्भिर्हू॒यते॒ यश्च॑ जि॒ग्युभिः॑ ।
इन्द्रं॒ यं विश्वा॒ भुव॑ना॒भि सं॑द॒धुर्म॒रुत्व॑न्तं स॒ख्याय॑ हवामहे ॥

वीरांकडून आवाहन केला जाणारा व भ्यालेल्यांकडूनही; धावणाऱ्यांकडून बोलावला जाणारा व विजयींकडूनही; ज्याच्यावर सर्व भुवने स्थापित केली — त्या इंद्राला मरुतांसह मैत्रीसाठी आम्ही बोलावतो.

1.101.7

रु॒द्राणा॑मेति प्र॒दिशा॑ विचक्ष॒णो रु॒द्रेभि॒र्योषा॑ तनुते पृ॒थु ज्रयः॑ ।
इन्द्रं॑ मनी॒षा अ॒भ्य॑र्चति श्रु॒तं म॒रुत्व॑न्तं स॒ख्याय॑ हवामहे ॥

रुद्रांच्या मार्गाने सर्वद्रष्टा येतो; रुद्रांसह ती स्त्री विस्तृत प्रकाश पसरवते. मनीषा इंद्राची स्तुती करते; मरुतांसह कीर्तिमान इंद्राला मैत्रीसाठी आम्ही बोलावतो.

1.101.8

यद्वा॑ मरुत्वः पर॒मे स॒धस्थे॒ यद्वा॑व॒मे वृ॒जने॑ मा॒दया॑से ।
अत॒ आ या॑ह्यध्व॒रं नो॒ अच्छा॑ त्वा॒या ह॒विश्च॑कृमा सत्यराधः ॥

हे मरुत्वन्, तू उच्च स्थानी आनंदित असलास किंवा खालच्या रणभूमीवर, तिथून आमच्या यज्ञाकडे ये. तुझ्यासाठी, हे सत्यधना, आम्ही हविर्द्रव्य अर्पिले आहे.

1.101.9

त्वा॒येन्द्र॒ सोमं॑ सुषुमा सुदक्ष त्वा॒या ह॒विश्च॑कृमा ब्रह्मवाहः ।
अधा॑ नियुत्वः॒ सग॑णो म॒रुद्भि॑र॒स्मिन्य॒ज्ञे ब॒र्हिषि॑ मादयस्व ॥

हे इंद्रा, तुझ्यासाठी सोम पिळला आहे, हे कुशला! तुझ्यासाठी हविर्द्रव्य अर्पिले आहे, हे ब्रह्मवाहका! म्हणून हे नियुत्वन्, मरुतांसह या यज्ञात कुशासनावर आनंदित हो.

1.101.10

मा॒दय॑स्व॒ हरि॑भि॒र्ये त॑ इन्द्र॒ वि ष्य॑स्व॒ शिप्रे॒ वि सृ॑जस्व॒ धेने॑ ।
आ त्वा॑ सुशिप्र॒ हर॑यो वहन्तू॒शन्ह॒व्यानि॒ प्रति॑ नो जुषस्व ॥

तुझ्या हरि-अश्वांसह आनंदित हो, हे इंद्रा! तुझे जबडे उघडून गायी मोकळ्या कर. हे सुंदर जबड्यांच्या, तुझे हरि-अश्व तुला इथे आणोत; इच्छेने आमची हविर्द्रव्ये स्वीकार.

1.101.11

म॒रुत्स्तो॑त्रस्य वृ॒जन॑स्य गो॒पा व॒यमिन्द्रे॑ण सनुयाम॒ वाज॑म् ।
तन्नो॑ मि॒त्रो वरु॑णो मामहन्ता॒मदि॑तिः॒ सिन्धुः॑ पृथि॒वी उ॒त द्यौः ॥

मरुत्स्तोत्र असलेल्या वीराचे रक्षक आम्ही इंद्रासह बलधन जिंकू. ते मित्र आणि वरुण आम्हाला मान्य करोत; अदिती, सिंधू, पृथ्वी आणि द्युलोकही.