ऋग्वेद · सूक्त 1.95
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.95.1
द्वे विरू॑पे चरतः॒ स्वर्थे॑ अ॒न्यान्या॑ व॒त्समुप॑ धापयेते ।
हरि॑र॒न्यस्यां॒ भव॑ति स्व॒धावा॑ञ्शु॒क्रो अ॒न्यस्यां॑ ददृशे सु॒वर्चाः॑ ॥
भिन्न रूपांच्या दोन माता आपापल्या प्रयोजनाने संचार करतात; एकामागून एक त्या वासराला जवळ घेऊन दूध पाजतात. एकीत स्वपोषक हरी (अग्नि) होतो; दुसरीत शुक्र म्हणून, सुंदर तेजाने दिसतो.
1.95.2
दशे॒मं त्वष्टु॑र्जनयन्त॒ गर्भ॒मत॑न्द्रासो युव॒तयो॒ विभृ॑त्रम् ।
ति॒ग्मानी॑कं॒ स्वय॑शसं॒ जने॑षु वि॒रोच॑मानं॒ परि॑ षीं नयन्ति ॥
थकवा न जाणणाऱ्या दहा तरुणींनी त्वष्ट्याच्या या गर्भाला जन्म दिला; विस्तीर्ण, तीक्ष्ण ज्वाळेचा, स्वतःच्या यशाचा, माणसांमध्ये तेजाने चमकणाऱ्या त्याला त्या सर्वत्र नेतात.
1.95.3
त्रीणि॒ जाना॒ परि॑ भूषन्त्यस्य समु॒द्र एकं॑ दि॒व्येक॑म॒प्सु ।
पूर्वा॒मनु॒ प्र दिशं॒ पार्थि॑वानामृ॒तून्प्र॒शास॒द्वि द॑धावनु॒ष्ठु ॥
त्याचे तीन जन्म सजवले जातात: एक समुद्रात, एक द्युलोकात, एक जलात. पूर्व दिशेनंतर पृथ्वीच्या प्रदेशांची दिशा, ऋतूंवर शासन करीत, अथकपणे वेगळी स्थापित केली.
1.95.4
क इ॒मं वो॑ नि॒ण्यमा चि॑केत व॒त्सो मा॒तॄर्ज॑नयत स्व॒धाभिः॑ ।
ब॒ह्वी॒नां गर्भो॑ अ॒पसा॑मु॒पस्था॑न्म॒हान्क॒विर्निश्च॑रति स्व॒धावा॑न् ॥
तुमच्यासाठी या गूढ (अग्नी) ला कोणी ओळखले? वासराने आपल्या पोषक शक्तीने मातांना जन्म दिला. अनेक जलांचा गर्भ, महान, कवी, मांडीतून उठून, स्वपोषक होऊन संचार करतो.
1.95.5
आ॒विष्ट्यो॑ वर्धते॒ चारु॑रासु जि॒ह्माना॑मू॒र्ध्वः स्वय॑शा उ॒पस्थे॑ ।
उ॒भे त्वष्टु॑र्बिभ्यतु॒र्जाय॑मानात्प्रती॒ची सिं॒हं प्रति॑ जोषयेते ॥
प्रकट झालेला सुंदर (अग्नी) यांच्यामध्ये वाढतो; वाकड्यांमध्ये सरळ, आपल्या यशासह मांडीत. दोघी त्वष्ट्यापासून जन्मलेल्याला भिऊन, पश्चिमेकडे तोंड करून सिंहाकडे प्रेमाने लागतात.
1.95.6
उ॒भे भ॒द्रे जो॑षयेते॒ न मेने॒ गावो॒ न वा॒श्रा उप॑ तस्थु॒रेवैः॑ ।
स दक्षा॑णां॒ दक्ष॑पतिर्बभूवा॒ञ्जन्ति॒ यं द॑क्षिण॒तो ह॒विर्भिः॑ ॥
दोन्ही कल्याणकारी (माता) त्याची प्रेमाने सेवा करतात, दोन दुधाळ गायींसारख्या, वांझ न होणाऱ्या गायींसारख्या; त्या हविर्द्रव्यांसह त्याच्याजवळ उभ्या असतात. तो कर्मांचा दक्षपती झाला आहे; दक्षिणेकडून हविर्द्रव्यांनी त्याला अभिषेक केला जातो.
1.95.7
उद्यं॑यमीति सवि॒तेव॑ बा॒हू उ॒भे सिचौ॑ यतते भी॒म ऋ॒ञ्जन् ।
उच्छु॒क्रमत्क॑मजते सि॒मस्मा॒न्नवा॑ मा॒तृभ्यो॒ वस॑ना जहाति ॥
सविता जसे आपले दोन्ही बाहू पसरतात, तसाच भयंकर आणि तेजस्वी अग्नी दोन्ही सुतांची टोके धरून कष्ट करतो. तो चमकदार वस्त्र वर उचलतो; मातांसाठी नवीन वस्त्रे त्या माग्यातून सोडतो.
1.95.8
त्वे॒षं रू॒पं कृ॑णुत॒ उत्त॑रं॒ यत्स॑म्पृञ्चा॒नः सद॑ने॒ गोभि॑र॒द्भिः ।
क॒विर्बु॒ध्नं परि॑ मर्मृज्यते॒ धीः सा दे॒वता॑ता॒ समि॑तिर्बभूव ॥
तो आपल्या स्थानी गाई आणि पाण्यांशी मिळतो तेव्हा अग्नी आपले मोठे, तेजस्वी रूप प्रकट करतो. कवी मूळ आधाराभोवती शुद्धी करून सुशोभित करतो; तो विचार (प्रार्थना) दैवी प्रेरणेने एक सभा बनला.
1.95.9
उ॒रु ते॒ ज्रयः॒ पर्ये॑ति बु॒ध्नं वि॒रोच॑मानं महि॒षस्य॒ धाम॑ ।
विश्वे॑भिरग्ने॒ स्वय॑शोभिरि॒द्धो अद॑ब्धेभिः पा॒युभिः॑ पाह्य॒स्मान् ॥
तुझ्या विस्तीर्ण ज्वाला चमकणाऱ्या आधाराभोवती फिरतात; ते महिषाचे (वृषभाचे) निवासस्थान आहे. अग्नी, आपल्या स्वतःच्या वैभवांसह आणि न संपणाऱ्या संरक्षणांसह प्रज्वलित होऊन आमचे रक्षण कर.
1.95.10
धन्व॒न्त्स्रोतः॑ कृणुते गा॒तुमू॒र्मिं शु॒क्रैरू॒र्मिभि॑र॒भि न॑क्षति॒ क्षाम् ।
विश्वा॒ सना॑नि ज॒ठरे॑षु धत्ते अ॒न्तर्नवा॑सु चरति प्र॒सूषु॑ ॥
तो दलदलींत वाहणाऱ्या प्रवाहांना मार्ग करतो; चमकत्या लाटांसह भूमीपर्यंत पोहोचतो. सर्व संपत्ती आपल्या उदरात धारण करतो; नव्या (पाण्यां)च्या मध्ये वाहणाऱ्या प्रवाहांत संचार करतो.
1.95.11
ए॒वा नो॑ अग्ने स॒मिधा॑ वृधा॒नो रे॒वत्पा॑वक॒ श्रव॑से॒ वि भा॑हि ।
तन्नो॑ मि॒त्रो वरु॑णो मामहन्ता॒मदि॑तिः॒ सिन्धुः॑ पृथि॒वी उ॒त द्यौः ॥
अशाप्रकारे, हे अग्नी, समिधांनी वाढून, हे पावका, धनसंपन्न होऊन कीर्तीसाठी आमच्यासाठी प्रकाश दे. मित्र आणि वरुण ते आम्हाला देवोत; अदिती, सिंधू, पृथ्वी आणि द्युलोकही तसेच करोत.