ਰਿਗਵੇਦ · ਸੂਕਤ 1.95
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.95.1
द्वे विरू॑पे चरतः॒ स्वर्थे॑ अ॒न्यान्या॑ व॒त्समुप॑ धापयेते ।
हरि॑र॒न्यस्यां॒ भव॑ति स्व॒धावा॑ञ्शु॒क्रो अ॒न्यस्यां॑ ददृशे सु॒वर्चाः॑ ॥
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਵਾਲੀਆਂ ਦੋ ਮਾਵਾਂ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਮਨੋਰਥ ਲਈ ਵਿਚਰਦੀਆਂ ਹਨ; ਇੱਕ ਮਗਰੋਂ ਦੂਜੀ ਵੱਛੇ ਨੂੰ ਕੋਲ ਲਿਆ ਕੇ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਸਵੈ-ਪੋਸ਼ਕ ਹਰੀ (ਅਗਨੀ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਦੂਜੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਵਜੋਂ, ਸੁੰਦਰ ਤੇਜ ਨਾਲ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
1.95.2
दशे॒मं त्वष्टु॑र्जनयन्त॒ गर्भ॒मत॑न्द्रासो युव॒तयो॒ विभृ॑त्रम् ।
ति॒ग्मानी॑कं॒ स्वय॑शसं॒ जने॑षु वि॒रोच॑मानं॒ परि॑ षीं नयन्ति ॥
ਥਕਾਵਟ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਦਸ ਕੁਆਰੀਆਂ ਨੇ ਤਵਸ਼ਟਾ ਦੇ ਇਸ ਗਰਭ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ; ਵਿਸ਼ਾਲ, ਤਿੱਖੀ ਲਾਟਾਂ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਯਸ਼ ਵਾਲੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਚਮਕਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਉਹ ਚੁਫੇਰੇ ਲੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
1.95.3
त्रीणि॒ जाना॒ परि॑ भूषन्त्यस्य समु॒द्र एकं॑ दि॒व्येक॑म॒प्सु ।
पूर्वा॒मनु॒ प्र दिशं॒ पार्थि॑वानामृ॒तून्प्र॒शास॒द्वि द॑धावनु॒ष्ठु ॥
ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਜਨਮਾਂ ਨੂੰ ਸਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਦਿਵ-ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਜਲਾਂ ਵਿੱਚ। ਪੂਰਬੀ ਦਿਸ਼ਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਧਰਤੀ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ, ਰੁੱਤਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਕਰਦਿਆਂ, ਬਿਨਾਂ ਥਕਾਵਟ ਵੱਖਰੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ।
1.95.4
क इ॒मं वो॑ नि॒ण्यमा चि॑केत व॒त्सो मा॒तॄर्ज॑नयत स्व॒धाभिः॑ ।
ब॒ह्वी॒नां गर्भो॑ अ॒पसा॑मु॒पस्था॑न्म॒हान्क॒विर्निश्च॑रति स्व॒धावा॑न् ॥
ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਇਸ ਗੁੱਝੇ (ਅਗਨੀ) ਨੂੰ ਕਿਸ ਨੇ ਜਾਣਿਆ? ਵੱਛੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੋਸ਼ਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜਲਾਂ ਦਾ ਗਰਭ, ਮਹਾਨ, ਕਵੀ, ਗੋਦ ਤੋਂ ਉੱਠ ਕੇ, ਸਵੈ-ਪੋਸ਼ਕ ਹੋ ਕੇ ਵਿਚਰਦਾ ਹੈ।
1.95.5
आ॒विष्ट्यो॑ वर्धते॒ चारु॑रासु जि॒ह्माना॑मू॒र्ध्वः स्वय॑शा उ॒पस्थे॑ ।
उ॒भे त्वष्टु॑र्बिभ्यतु॒र्जाय॑मानात्प्रती॒ची सिं॒हं प्रति॑ जोषयेते ॥
ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਸੁੰਦਰ (ਅਗਨੀ) ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਧਦਾ ਹੈ; ਟੇਢਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਉੱਚਾ, ਆਪਣੇ ਯਸ਼ ਵਾਲਾ ਗੋਦ ਵਿੱਚ। ਦੋਵੇਂ ਤਵਸ਼ਟਾ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਤੋਂ ਡਰਦਿਆਂ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਸ਼ੇਰ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।
1.95.6
उ॒भे भ॒द्रे जो॑षयेते॒ न मेने॒ गावो॒ न वा॒श्रा उप॑ तस्थु॒रेवैः॑ ।
स दक्षा॑णां॒ दक्ष॑पतिर्बभूवा॒ञ्जन्ति॒ यं द॑क्षिण॒तो ह॒विर्भिः॑ ॥
ਦੋਵੇਂ ਸ਼ੁਭ (ਮਾਵਾਂ) ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਦੋ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗਾਵਾਂ ਵਾਂਗ, ਬਾਂਝ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗਾਵਾਂ ਵਾਂਗ; ਉਹ ਹਵਿਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਕੋਲ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਦਕ੍ਸ਼ਪਤੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ; ਦੱਖਣ ਤੋਂ ਹਵਿਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
1.95.7
उद्यं॑यमीति सवि॒तेव॑ बा॒हू उ॒भे सिचौ॑ यतते भी॒म ऋ॒ञ्जन् ।
उच्छु॒क्रमत्क॑मजते सि॒मस्मा॒न्नवा॑ मा॒तृभ्यो॒ वस॑ना जहाति ॥
ਸਵਿਤਾ ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਬਾਹਾਂ ਫੈਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾ ਅਗਨੀ ਦੋਵੇਂ ਧਾਗਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰੇ ਫੜ ਕੇ ਯਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਚਮਕਦਾ ਕੱਪੜਾ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ; ਮਾਵਾਂ ਲਈ ਨਵੇਂ ਵਸਤਰ ਉਸ ਖੱਡੀ ਤੋਂ ਛੱਡਦਾ ਹੈ।
1.95.8
त्वे॒षं रू॒पं कृ॑णुत॒ उत्त॑रं॒ यत्स॑म्पृञ्चा॒नः सद॑ने॒ गोभि॑र॒द्भिः ।
क॒विर्बु॒ध्नं परि॑ मर्मृज्यते॒ धीः सा दे॒वता॑ता॒ समि॑तिर्बभूव ॥
ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਗਾਵਾਂ ਅਤੇ ਜਲਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਅਗਨੀ ਆਪਣਾ ਵੱਡਾ, ਚਮਕਦਾ ਰੂਪ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਵੀ ਮੂਲ ਆਧਾਰ ਨੂੰ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਸ਼ੋਭਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਵਿਚਾਰ (ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ) ਦੈਵੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਭਾ ਬਣ ਗਿਆ।
1.95.9
उ॒रु ते॒ ज्रयः॒ पर्ये॑ति बु॒ध्नं वि॒रोच॑मानं महि॒षस्य॒ धाम॑ ।
विश्वे॑भिरग्ने॒ स्वय॑शोभिरि॒द्धो अद॑ब्धेभिः पा॒युभिः॑ पाह्य॒स्मान् ॥
ਤੇਰੀਆਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਲਪਟਾਂ ਚਮਕਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਹ ਮਹਿਸ਼ (ਬਲਦ) ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਹੈ। ਅਗਨੀ, ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਤੇਜਾਂ ਅਤੇ ਕਦੇ ਨਾ ਖੁੱਟਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰੱਖਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਜਵਲਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।
1.95.10
धन्व॒न्त्स्रोतः॑ कृणुते गा॒तुमू॒र्मिं शु॒क्रैरू॒र्मिभि॑र॒भि न॑क्षति॒ क्षाम् ।
विश्वा॒ सना॑नि ज॒ठरे॑षु धत्ते अ॒न्तर्नवा॑सु चरति प्र॒सूषु॑ ॥
ਉਹ ਦਲਦਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰਾਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਚਮਕਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੀ ਦੌਲਤ ਆਪਣੀ ਕੁੱਖ ਵਿੱਚ ਧਾਰਦਾ ਹੈ; ਨਵੇਂ (ਜਲਾਂ) ਵਿੱਚਕਾਰ ਵਹਿੰਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦਾ ਹੈ।
1.95.11
ए॒वा नो॑ अग्ने स॒मिधा॑ वृधा॒नो रे॒वत्पा॑वक॒ श्रव॑से॒ वि भा॑हि ।
तन्नो॑ मि॒त्रो वरु॑णो मामहन्ता॒मदि॑तिः॒ सिन्धुः॑ पृथि॒वी उ॒त द्यौः ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਅਗਨੀ, ਸਮਿਧਾਂ ਨਾਲ ਵਧ ਕੇ, ਹੇ ਪਾਵਕ, ਧਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ ਯਸ਼ ਲਈ ਸਾਡੇ ਲਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਰ। ਮਿੱਤਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼ਣ; ਅਦਿਤੀ, ਸਿੰਧੂ, ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਅਸਮਾਨ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਖ਼ਸ਼ਣ।