ऋग्वेद · सूक्त 10.71
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.71.1
बृह॑स्पते प्रथ॒मं वा॒चो अग्रं॒ यत्प्रैर॑त नाम॒धेयं॒ दधा॑नाः ।
यदे॑षां॒ श्रेष्ठं॒ यद॑रि॒प्रमासी॑त्प्रे॒णा तदे॑षां॒ निहि॑तं॒ गुहा॒विः ॥
हे बृहस्पते, वाणीचा जो पहिला आरंभ होता, नावे धारण करून जेव्हा ती प्रकट झाली, त्यांच्यातील जे श्रेष्ठ आणि निर्मळ होते ते प्रेमाने त्यांच्यात गुप्त ठेवले गेले आणि नंतर प्रकट झाले.
10.71.2
सक्तु॑मिव॒ तित॑:उना पु॒नन्तो॒ यत्र॒ धीरा॒ मन॑सा॒ वाच॒मक्र॑त ।
अत्रा॒ सखा॑यः स॒ख्यानि॑ जानते भ॒द्रैषां॑ ल॒क्ष्मीर्निहि॒ताधि॑ वा॒चि ॥
सत्तू चाळणीने शुद्ध करावा तसे, जिथे धीर ऋषी मनाने वाणीला शुद्ध करून घडवतात, तिथे सखे मैत्री जाणतात; त्यांची कल्याणकारी शोभा वाणीत स्थापित आहे.
10.71.3
य॒ज्ञेन॑ वा॒चः प॑द॒वीय॑माय॒न्तामन्व॑विन्द॒न्नृषि॑षु॒ प्रवि॑ष्टाम् ।
तामा॒भृत्या॒ व्य॑दधुः पुरु॒त्रा तां स॒प्त रे॒भा अ॒भि सं न॑वन्ते ॥
यज्ञाने त्यांनी वाणीचा तो मार्ग गाठला; ऋषींमध्ये प्रविष्ट झालेली तिलाच नंतर शोधली. तिला अनेक प्रकारे प्रकट करून अनेक ठिकाणी स्थापित केले; सात गायक तिच्याकडे एकत्र स्तुती करतात.
10.71.4
उ॒त त्वः॒ पश्य॒न्न द॑दर्श॒ वाच॑मु॒त त्वः॑ शृ॒ण्वन्न शृ॑णोत्येनाम् ।
उ॒तो त्व॑स्मै त॒न्वं॑ वि स॑स्रे जा॒येव॒ पत्य॑ उश॒ती सु॒वासाः॑ ॥
एकजण पाहत असला तरी तो तिला पाहत नाही; दुसरा ऐकत असला तरी तो तिला ऐकत नाही. परंतु सुंदर वस्त्र परिधान केलेली पत्नी पतीसाठी आपले शरीर उघडे करते, तसे ती एकासाठी स्वतःला प्रकट करते.
10.71.5
उ॒त त्वं॑ स॒ख्ये स्थि॒रपी॑तमाहु॒र्नैनं॑ हिन्व॒न्त्यपि॒ वाजि॑नेषु ।
अधे॑न्वा चरति मा॒ययै॒ष वाचं॑ शुश्रु॒वाँ अ॑फ॒लाम॑पु॒ष्पाम् ॥
तू मैत्रीत स्थिर पिणारा आहेस असे लोक म्हणतात; पण बलवानांमध्येही ते त्याला प्रेरित करत नाहीत. गाईंशिवाय हा मायेने फिरतो; वाणी ऐकूनही ती फलहीन आणि पुष्पहीनच राहते.
10.71.6
यस्ति॒त्याज॑ सचि॒विदं॒ सखा॑यं॒ न तस्य॑ वा॒च्यपि॑ भा॒गो अ॑स्ति ।
यदी॑ं शृ॒णोत्यल॑कं शृणोति न॒हि प्र॒वेद॑ सुकृ॒तस्य॒ पन्था॑म् ॥
जो सोबती व मित्र, जो खरोखर जाणतो, त्याचा त्याग करतो, त्याचा वाणीतही वाटा नसतो. तो ऐकला तरी जणू काही ऐकत नाही; आणि तो सत्कर्माचा मार्ग जाणत नाही.
10.71.7
अ॒क्ष॒ण्वन्तः॒ कर्ण॑वन्तः॒ सखा॑यो मनोज॒वेष्वस॑मा बभूवुः ।
आ॒द॒घ्नास॑ उपक॒क्षास॑ उ त्वे ह्र॒दा इ॑व॒ स्नात्वा॑ उ त्वे ददृश्रे ॥
डोळे नसलेले, कान नसलेले, तरीही मनोवेगात सखे असमान झाले; ते अक्षत आणि संरक्षित आहेत, स्नान केलेल्या सरोवरांसारखे; ते तुझ्यासाठीच दिसतात.
10.71.8
हृ॒दा त॒ष्टेषु॒ मन॑सो ज॒वेषु॒ यद्ब्रा॑ह्म॒णाः सं॒यज॑न्ते॒ सखा॑यः ।
अत्राह॑ त्वं॒ वि ज॑हुर्वे॒द्याभि॒रोह॑ब्रह्माणो॒ वि च॑रन्त्यु त्वे ॥
हृदयाने, मनाने घडवलेल्या विचारांत आणि वेगात, ब्राह्मण सखे यज्ञात एकत्र येतात तेव्हा येथे ते खरोखर तुला सोडतात; ज्ञानयुक्त विधींनी ब्रह्मवादी वेगळे होऊन संचार करतात; ते तुझ्यासाठीच फिरतात.
10.71.9
इ॒मे ये नार्वाङ्न प॒रश्चर॑न्ति॒ न ब्रा॑ह्म॒णासो॒ न सु॒तेक॑रासः ।
त ए॒ते वाच॑मभि॒पद्य॑ पा॒पया॑ सि॒रीस्तन्त्रं॑ तन्वते॒ अप्र॑जज्ञयः ॥
जे येथे आहेत, जवळही चालत नाहीत आणि दूरही चालत नाहीत, जे ब्राह्मण नाहीत, सोम पिळणारेही नाहीत; तेच वाणीकडे जाऊन पापमय रीतीने सिरी स्त्रिया धागा पसरतात, जणू अजन्मे.
10.71.10
सर्वे॑ नन्दन्ति य॒शसाग॑तेन सभासा॒हेन॒ सख्या॒ सखा॑यः ।
कि॒ल्बि॒ष॒स्पृत्पि॑तु॒षणि॒र्ह्ये॑षा॒मरं॑ हि॒तो भव॑ति॒ वाजि॑नाय ॥
सर्वजण कीर्तीसह आलेल्या, सभा जिंकणाऱ्या सख्यासह मैत्रीने आनंद करतात; पाप दूर करणारा, पोषक तोच यांचा अत्यंत हितकारी असतो, बलवानासाठी.
10.71.11
ऋ॒चां त्वः॒ पोष॑मास्ते पुपु॒ष्वान्गा॑य॒त्रं त्वो॑ गायति॒ शक्व॑रीषु ।
ब्र॒ह्मा त्वो॒ वद॑ति जातवि॒द्यां य॒ज्ञस्य॒ मात्रां॒ वि मि॑मीत उ त्वः ॥
एक ऋचांचे पोषण घेऊन बसतो; दुसरा शक्वरी छंदांत गायत्री गातो; ब्रह्मा नावाचा एक जातवेदाची विद्या सांगतो; आणि दुसरा यज्ञाचे माप खरोखर मोजतो.