ऋग्वेद · सूक्त 10.94
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.94.1
प्रैते व॑दन्तु॒ प्र व॒यं व॑दाम॒ ग्राव॑भ्यो॒ वाचं॑ वदता॒ वद॑द्भ्यः ।
यद॑द्रयः पर्वताः सा॒कमा॒शवः॒ श्लोकं॒ घोषं॒ भर॒थेन्द्रा॑य सो॒मिनः॑ ॥
ते बोलोत; आम्हीही दगडांसाठी बोलू. हे दगडांनो, हे पर्वतांनो, तुम्ही एकत्र वेगाने आलात तेव्हा, हे सोम पिळणाऱ्यांनो, इंद्रासाठी श्लोक आणि गर्जना आणता.
10.94.2
ए॒ते व॑दन्ति श॒तव॑त्स॒हस्र॑वद॒भि क्र॑न्दन्ति॒ हरि॑तेभिरा॒सभिः॑ ।
वि॒ष्ट्वी ग्रावा॑णः सु॒कृतः॑ सुकृ॒त्यया॒ होतु॑श्चि॒त्पूर्वे॑ हवि॒रद्य॑माशत ॥
ते शंभरपट, हजारपट बोलतात; हिरव्या-पिवळ्या उखळांसह ओरडतात. हे सुघडित दगडांनो, कुशल कर्माने, होत्याच्या कर्मानेच पूर्वज हविष्यान्नापर्यंत पोहोचले.
10.94.3
ए॒ते व॑द॒न्त्यवि॑दन्न॒ना मधु॒ न्यू॑ङ्खयन्ते॒ अधि॑ प॒क्व आमि॑षि ।
वृ॒क्षस्य॒ शाखा॑मरु॒णस्य॒ बप्स॑त॒स्ते सूभ॑र्वा वृष॒भाः प्रेम॑राविषुः ॥
ते बोलतात; येथे मधु न मिळवता पिकलेला सोम पात्रात खाली हलवतात. झाडाची फांदी आणि तांबूस रस धरून ते उत्तम वाहक वृषभ वेगाने धावले.
10.94.4
बृ॒हद्व॑दन्ति मदि॒रेण॑ म॒न्दिनेन्द्रं॒ क्रोश॑न्तोऽविदन्न॒ना मधु॑ ।
सं॒रभ्या॒ धीराः॒ स्वसृ॑भिरनर्तिषुराघो॒षय॑न्तः पृथि॒वीमु॑प॒ब्दिभिः॑ ॥
ते महान् बोलतात; मादक आणि आनंददायी सोमाने इंद्रासाठी ओरडत, येथे मधु मिळवले. धीर जन बहिणींसह नाचले, दगडांसह पृथ्वी दुमदुमवत.
10.94.5
सु॒प॒र्णा वाच॑मक्र॒तोप॒ द्यवि॑ आख॒रे कृष्णा॑ इषि॒रा अ॑नर्तिषुः ।
न्य॑ङ्नि य॒न्त्युप॑रस्य निष्कृ॒तं पु॒रू रेतो॑ दधिरे सूर्य॒श्वितः॑ ॥
पंखधारी वाणी निर्माण करतात; आकाशात, उखळात, काळे वेगवान नाचतात. खाली खाली सरळ उभ्या शुद्धिस्थानात उतरतात; पुष्कळ बीज ठेवतात, सूर्याचा शोध घेणारे.
10.94.6
उ॒ग्रा इ॑व प्र॒वह॑न्तः स॒माय॑मुः सा॒कं यु॒क्ता वृष॑णो॒ बिभ्र॑तो॒ धुरः॑ ।
यच्छ्व॒सन्तो॑ जग्रसा॒ना अरा॑विषुः शृ॒ण्व ए॑षां प्रो॒थथो॒ अर्व॑तामिव ॥
उग्रांसारखे, वेगाने पुढे धावणाऱ्यांसारखे त्यांनी एकत्र थांबवले; जुंपलेले वृषभ दांडा वाहतात. श्वास घेत गिळत ते धावतात तेव्हा यांचा आवाज ऐकू येतो—घोड्यांच्या दांड्याच्या वाहकासारखा.
10.94.7
दशा॑वनिभ्यो॒ दश॑कक्ष्येभ्यो॒ दश॑योक्त्रेभ्यो॒ दश॑योजनेभ्यः ।
दशा॑भीशुभ्यो अर्चता॒जरे॑भ्यो॒ दश॒ धुरो॒ दश॑ यु॒क्ता वह॑द्भ्यः ॥
दहा अवनी असणाऱ्यांना, दहा कक्ष्य असणाऱ्यांना, दहा योक्त्र असणाऱ्यांना, दहा योजन असणाऱ्यांना, दहा अभीशु असणाऱ्यांना स्तुती करा; जरारहितांसाठी दहा धुरा आणि ओढणारे जुंपलेले दहा घोडे अर्पण करा.
10.94.8
ते अद्र॑यो॒ दश॑यन्त्रास आ॒शव॒स्तेषा॑मा॒धानं॒ पर्ये॑ति हर्य॒तम् ।
त ऊ॑ सु॒तस्य॑ सो॒म्यस्यान्ध॑सो अं॒शोः पी॒यूषं॑ प्रथ॒मस्य॑ भेजिरे ॥
ते दगड दहा लगामी, वेगवान आहेत; त्यांच्या स्थापनेभोवती सोनेरी (रस) फिरतो. ते पिळलेल्या सोमाच्या, गोड अंधसाच्या थेंबाचे पहिले पेय प्राप्त करतात.
10.94.9
ते सो॒मादो॒ हरी॒ इन्द्र॑स्य निंसते अं॒शुं दु॒हन्तो॒ अध्या॑सते॒ गवि॑ ।
तेभि॑र्दु॒ग्धं प॑पि॒वान्त्सो॒म्यं मधु॒ इन्द्रो॑ वर्धते॒ प्रथ॑ते वृषा॒यते॑ ॥
सोमाने मत्त झालेले ते दोन पिंगट (घोडे) इंद्राचा (रथ) ओढतात; रस दोहताना ते गाईवर बसतात. त्यांनी दोहलेले गोड सोम-मधु पिऊन इंद्र वाढतो, पसरतो, वृषभासारखा उसळतो.
10.94.10
वृषा॑ वो अं॒शुर्न किला॑ रिषाथ॒नेळा॑वन्तः॒ सद॒मित्स्थ॒नाशि॑ताः ।
रै॒व॒त्येव॒ मह॑सा॒ चार॑व स्थन॒ यस्य॑ ग्रावाणो॒ अजु॑षध्वमध्व॒रम् ॥
तुमचा वृषभ-रस कधीही वाया जात नाही; इळा असणाऱ्यांनो, सदा स्थापित असणाऱ्यांनो, तुम्ही (दगड) योग्यच आहात. रैवताप्रमाणे तुमच्या महिम्याने तेजस्वी होऊन उभे आहात. हे दगडांनो, ज्या अध्वराचा तुम्ही आनंदाने स्वीकार केला तो धन्य.
10.94.11
तृ॒दि॒ला अतृ॑दिलासो॒ अद्र॑यो अश्रम॒णा अशृ॑थिता॒ अमृ॑त्यवः ।
अ॒ना॒तु॒रा अ॒जरा॒ स्थाम॑विष्णवः सुपी॒वसो॒ अतृ॑षिता॒ अतृ॑ष्णजः ॥
न थकलेले, न थकलेले, दगड; न तुटलेले, अडथळारहित, अमर. जरारहित, अचल, अडथळारहित, वृद्धत्वरहित; चांगले पोषित, तहानरहित, तृष्णारहित.
10.94.12
ध्रु॒वा ए॒व वः॑ पि॒तरो॑ यु॒गेयु॑गे॒ क्षेम॑कामासः॒ सद॑सो॒ न यु॑ञ्जते ।
अ॒जु॒र्यासो॑ हरि॒षाचो॑ ह॒रिद्र॑व॒ आ द्यां रवे॑ण पृथि॒वीम॑शुश्रवुः ॥
स्थिरांनो, तुमचे पितर युगोयुगी कल्याण इच्छितात; ते आपल्या आसनाशी जुंपले जातात. जरारहित, हरि-वाहक, हरि-गतीचे, गर्जनेने आकाश आणि पृथ्वी दोघांना त्यांनी ऐकवले.
10.94.13
तदिद्व॑द॒न्त्यद्र॑यो वि॒मोच॑ने॒ याम॑न्नञ्ज॒स्पा इ॑व॒ घेदु॑प॒ब्दिभिः॑ ।
वप॑न्तो॒ बीज॑मिव धान्या॒कृतः॑ पृ॒ञ्चन्ति॒ सोमं॒ न मि॑नन्ति॒ बप्स॑तः ॥
दाबणारे दगड असेच म्हणतात; सोडले गेले असता ते जलमार्गात शुद्ध हात असणाऱ्यांसारखे असतात. खालच्या दगडांनी बी पेरणाऱ्या धान्यकृषकांसारखे ते सोमाला मिसळतात, त्याला चिरडत नाहीत.
10.94.14
सु॒ते अ॑ध्व॒रे अधि॒ वाच॑मक्र॒ता क्री॒ळयो॒ न मा॒तरं॑ तु॒दन्तः॑ ।
वि षू मु॑ञ्चा सुषु॒वुषो॑ मनी॒षां वि व॑र्तन्ता॒मद्र॑य॒श्चाय॑मानाः ॥
सोम पिळला जातो त्या यज्ञात ते वाणी निर्माण करतात, खेळणारी मुले आईला ढकलतात तसे. हे (यजमाना), पिळणाऱ्याची मनीषा मुक्त कर; हलणारे दगड फिरून जाऊ दे.